Γιώργος Αγγελόπουλος: Περισσότερη ουσία

Γιώργος Αγγελόπουλος ©Αλέξανδρος Οικονομίδης

Έναν χρόνο πριν κλείσει μισό αιώνα ζωής, το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας προετοιμάζεται ήδη για τη μεγάλη γιορτή. Στην φετινή έκδοσή του επιστρέφει στις ρίζες του, χαιρετά με ένα χαρούμενο «Welcome Home!» τους καλεσμένους του, ασχολείται με τη βαλκανική του διάσταση, τιμά την παράδοση του τόπου με μια οπτική ταυτότητα εμπνευσμένη από το πανάρχαιο διονυσιακό έθιμο των «Αράπηδων» της Δράμας. Γιατί, όπως λέει ο καλλιτεχνικός διευθυντής Γιώργος Αγγελόπουλος «λίγο πριν τη μεγάλη επέτειο, ένιωσα την ανάγκη να φέρω το Φεστιβάλ πιο κοντά στις ρίζες του, στην πόλη που το γέννησε και στους ανθρώπους που το φιλοξενούν κάθε χρόνο».

Στα 49 χρόνια του ο κινηματογραφικός θεσμός έχει σφραγιστεί από ανθρώπους που, ο καθένας στην εποχή του, άφησε το δικό του αποτύπωμα: ο Δραμινός κριτικός Αλέξης Δερμεντζόγλου ήταν εκείνος που έδωσε σάρκα και οστά στο φεστιβάλ, ορμώμενος από την αγάπη του για το σινεμά, τον ελληνικό κινηματογράφο και την μικρού μήκους ταινία που χρειαζόταν στήριξη. Ο επί τρεις δεκαετίες αξέχαστος καλλιτεχνικός διευθυντής του, Αντώνης Παπαδόπουλος, ήταν εκείνος που το ισχυροποίησε και το έβαλε στον παγκόσμιο χάρτη της μικρού μήκους, δίνοντάς του τη διεθνή του διάσταση. Ο Γιάννης Σακαρίδης, που ανέλαβε τα ηνία το 2020, του έδωσε ακόμη μεγαλύτερη εξωστρέφεια και ενίσχυσε τη διεθνή του παρουσία, μεταξύ άλλων και με την ιδιότητα του Oscar qualifying φεστιβάλ.

Από πέρσι τη σκυτάλη κρατά ο Γιώργος Αγγελόπουλος, που βρέθηκε στη Δράμα αφήνοντας πίσω του τη διεύθυνση Ανάπτυξης και Παραγωγής στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και κατάφερε μέσα στην πρώτη του χρονιά να δώσει το δικό του δυνατό στίγμα, συνοψίζοντας τη φιλοσοφία του σε τέσσερις λέξεις: «λιγότερος εντυπωσιασμός, περισσότερη ουσία». Ή αλλιώς, δημιουργώντας συνθήκες για ουσιαστική στήριξη των νέων κινηματογραφιστών όχι μόνο στη διάρκεια του φεστιβάλ, αλλά όλο τον χρόνο, καθώς «ο κινηματογράφος είναι τέχνη, αλλά είναι και επάγγελμα», όπως είπε -και καλό είναι να μην το ξεχνάμε αυτό, όπως συχνά συμβαίνει. Δωρεάν υποβολές ελληνικών ταινιών σε μεγάλα διεθνή φεστιβάλ, screening fees στους σκηνοθέτες ως αμοιβή για την προβολή του έργου τους, πάσο στους δημιουργούς που συμμετέχουν στο φεστιβάλ για δωρεάν είσοδο σε κινηματογράφους, πρόγραμμα φιλοξενίας για συγγραφή σεναρίων μικρού μήκους, δημιουργία μιας εταιρείας πωλήσεων για τις ελληνικές ταινίες μικρού μήκους, είναι μερικές από τις πρωτοβουλίες που δίνουν τη νέα κατεύθυνση στη διοργάνωση.

Λίγο πριν ανοίξουν οι πόρτες του 49ου φεστιβάλ -που μόλις πρόσφατα μάλιστα απέκτησε και πιστοποίηση για τα βραβεία BAFTA της Βρετανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου-, ο Γιώργος Αγγελόπουλος μιλάει στην Popaganda για την εμπειρία της πρώτης χρονιάς στο τιμόνι της διοργάνωσης, για το παρόν και για όσα ελπίζει για το μέλλον. Μικρομηκάς άλλωστε και ο ίδιος, γνωρίζει πολύ καλά τις αγωνίες, τις δυσκολίες, τις ελπίδες και τα όνειρα που τρέφουν όσοι τολμούν να φτιάχνουν σινεμά στη χώρα που λέγεται Ελλάδα…

Πώς ήταν η εμπειρία της πρώτης χρονιάς στην καλλιτεχνική διεύθυνση του φεστιβάλ; Ποια ήταν για εσάς η πιο όμορφη στιγμή;

Η πρώτη χρονιά, παρά τον περιορισμένο χρόνο προετοιμασίας που διαθέταμε, πήγε ανέλπιστα καλά και η ενέργεια των συμμετεχόντων και των θεατών ήταν μοναδική. Δεν ήξερα ακριβώς τι να περιμένω όταν ανέλαβα, καθώς είχα ζήσει το φεστιβάλ μόνο ως επισκέπτης. Δεν γνώριζα την πλήρη έκταση των πραγμάτων και πώς κάτι που μοιάζει λεπτομέρεια στον επισκέπτη μπορεί να μεταφράζεται σε γραφειοκρατικό πονοκέφαλο για τους διοργανωτές. Η μεγαλύτερη χαρά ήρθε με την ολοκλήρωση του φεστιβάλ, καθώς θυμάμαι στην τελετή λήξης να παρακολουθώ στη μεγάλη οθόνη το απολογιστικό βίντεο της διοργάνωσης και να συγκινούμαι συνειδητοποιώντας όσα καταφέραμε.

Πότε βρεθήκατε για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Δράμας και ποια ήταν η γεύση που σας άφησε;

Επισκέφθηκα για πρώτη φορά το Φεστιβάλ Δράμας το 2005. Μόλις είχα ολοκληρώσει το πρώτο έτος σπουδών μου στο Τμήμα Κινηματογράφου του Α.Π.Θ. Μια πολύ καλή μου φίλη, η Έλλη, με καταγωγή από τη Δράμα, φιλοξένησε εμένα και καμιά δεκαπενταριά ακόμη συμφοιτητές σπίτι της. Μέχρι και σκηνές είχαμε στήσει στο σαλόνι της, μια χύμα κατάσταση. Ήταν η πρώτη μου φορά σε φεστιβάλ κινηματογράφου και δεν ήξερα τι να περιμένω, αλλά γρήγορα κατάλαβα ότι ήταν ένα περιβάλλον που μου ταίριαζε. Φυσικά τα πέρασα φανταστικά και όπως όλη η παρέα, έβαλα κι εγώ στόχο να επιστρέψω σύντομα με δική μου ταινία. Από τότε επισκέφθηκα πολλές φορές το Φεστιβάλ και πάντα έφευγα με ωραίες αναμνήσεις.

Ποια τα μεγαλύτερα εμπόδια αλλά και οι μεγαλύτερες προκλήσεις στο έργο σας από εδώ και πέρα;

Η μεγαλύτερη πρόκληση για ένα φεστιβάλ είναι να εξελίσσεται, να αφουγκράζεται τις αλλαγές που συμβαίνουν και συνεχώς να ανανεώνεται ώστε να μη χάνει τη σύνδεσή του με το σήμερα. Οι όποιες αλλαγές όμως πρέπει να γίνονται ενώ υπάρχει μια σταθερή βάση και έχουν εξασφαλιστεί οι κατάλληλες συνθήκες για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Το νομικό, διοικητικό και οικονομικό πλαίσιο λειτουργίας του φεστιβάλ δεν είναι πάντα συμβατό για κάτι τέτοιο.

Όπως είπατε, η φιλοσοφία του νέου Φεστιβάλ Δράμας είναι: «λιγότερος εντυπωσιασμός, περισσότερη ουσία». Θεωρείτε ότι στις μέρες μας γενικώς στα φεστιβάλ –εντός ή εκτός Ελλάδας– πλέον επικρατεί περισσότερος εντυπωσιασμός παρά ουσία;

Περισσότερος εντυπωσιασμός παρά ουσία επικρατεί σχεδόν παντού και δεν αποτελεί ελληνική πρωτοτυπία. Ένα φεστιβάλ κινηματογράφου όμως, πόσο μάλλον το Φεστιβάλ Δράμας που αφορά δημιουργούς στο ξεκίνημά τους, οφείλει να έχει πυξίδα την ουσιαστική στήριξη των συμμετεχόντων. Το Φεστιβάλ Δράμας μπορεί να μην είναι ακόμη επίσημα ένα κρατικό φεστιβάλ, αλλά έχει ξεκάθαρα σαφή δημόσιο και θεσμικό χαρακτήρα. Χαράζει πολιτική, ανοίγει δρόμους και το σημαντικότερο διαμορφώνει συνειδήσεις στους αυριανούς επαγγελματίες του ελληνικού κινηματογράφου. Γι’ αυτό θεωρώ ότι η επιτυχία του φεστιβάλ δεν πρέπει να μετριέται μόνο από τη μία εβδομάδα της διοργάνωσης, αλλά από το τι μένει πίσω. Όλα όσα διεκδικήσαμε μέσα σε έναν χρόνο για τους νέους κινηματογραφιστές ακολουθούν αυτή τη λογική. Είτε μιλάμε για τη διεκδίκηση καταβολής screening fees στους σκηνοθέτες ως αμοιβή για την προβολή του έργου τους, είτε για τη δωρεάν είσοδό τους σε κινηματογράφους, είτε για μια σειρά άλλων πρωτοβουλιών, ο στόχος ήταν να αποκτήσει ο νέος κινηματογραφιστής περισσότερα δικαιώματα, περισσότερες ευκαιρίες και πιο γρήγορη πρόσβαση στο κινηματογραφικό οικοσύστημα. Μιλώντας λοιπόν για λιγότερο εντυπωσιασμό και περισσότερη ουσία ελπίζω σε ένα φεστιβάλ που δεν εξαντλείται σε μια εβδομάδα, αλλά παράγει αποτελέσματα όλο τον χρόνο.

Ποια είναι κατά την προσωπική σας άποψη -και περισσότερο ως θεατής παρά ως διευθυντής- αυτά που δεν θα χάνατε με τίποτα στο φετινό φεστιβάλ;

Είμαι τόσο χαρούμενος για το πως διαμορφώθηκαν όλα μας τα διαγωνιστικά προγράμματα φέτος, οπότε είναι αδύνατον να ξεχωρίσω κάποιο από αυτά. Σίγουρα δε θα έχανα τα δύο αφιερώματα, στη σπουδαία ντοκιμαντερίστρια Αλίντα Δημητρίου και στην εκπληκτική queer φιλμογραφία του Χρήστου Δήμα. Και θα πω και το ειδικό πρόγραμμα που συνδέεται με το σύνθημά μας, με τίτλο «Which Way Home?», στο οποίο βρίσκεται και η μάλλον πιο αγαπημένη μου ταινία από το φετινό φεστιβάλ, η ταινία «Too Rough» (σ.σ. πολυβραβευμένη ταινία του ποιητή-συγγραφέα-σκηνοθέτη-μουσικού Sean Lionadh από τη Γλασκώβη. Η ταινία μέχρι σήμερα έχει πάρει μέρος σε 100 φεστιβάλ και έχει διακριθεί με 28 βραβεία – 15’, 2022, Η.Β.)

Το 2026 η Δράμα φιλοξενεί για πρώτη φορά την ετήσια συνάντηση των φεστιβάλ που είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου (Short Film Network). Εκπρόσωποί τους θα συμμετάσχουν σε εκπαιδευτικές δράσεις και θα γνωρίσουν Έλληνες κινηματογραφιστές και το έργο τους. Πρακτικά τι σημαίνει αυτό για τους Έλληνες κινηματογραφιστές;

Είναι μια μοναδική ευκαιρία δικτύωσης για τους Έλληνες κινηματογραφιστές, καθώς θα έχουν την ευκαιρία να συναντηθούν με εκπροσώπους από τα σημαντικότερα ευρωπαϊκά φεστιβάλ, να προωθήσουν τις ταινίες τους και να λάβουν εξειδικευμένη γνώση και καθοδήγηση. Ταυτόχρονα, πολλά από τα μέλη του Δικτύου θα συμμετέχουν και στις επιτροπές των διαγωνιστικών και έτσι οι ελληνικές ταινίες φέτος θα αποκτήσουν σημαντικά μεγαλύτερη ορατότητα από τους ανθρώπους-κλειδιά των μεγάλων φεστιβάλ.

Φέτος καταργήθηκαν τα τμήματα Short & Green και Animation. Όμως γεννήθηκε το Πρόγραμμα Ντοκιμαντέρ -με Διεθνές Διαγωνιστικό τμήμα-, το διεθνές εργαστήριο Young Balkans, το πρόγραμμα “Which Way Home?” κ.α. Τι οδήγησε σε αυτές τις αλλαγές;

Εφτά διαγωνιστικά προγράμματα για ένα φεστιβάλ ταινιών μικρού μήκους είναι πολλά και μια σύγκριση με τα μεγάλα φεστιβάλ μπορεί να το επιβεβαιώσει. Το animation δίνει κάθε χρόνο ξεχωριστά δείγματα, οπότε ήταν κρίμα οι ταινίες αυτές να μη διαγωνίζονται για τα Oscar qualifying προγράμματά μας. Συνεχίζουμε λοιπόν να φιλοξενούμε μεγάλο αριθμό ταινιών του είδους, οι οποίες πλέον διαγωνίζονται για περισσότερα και πιο σημαντικά βραβεία. Αντίστοιχα, ταινίες με οικολογική θεματική περιλαμβάνονται σχεδόν σε όλα μας τα προγράμματα, οπότε δεν υπάρχει ανάγκη ξεχωριστού θεματικού διαγωνιστικού. Ο “χώρος” που δημιουργήθηκε έδωσε τη δυνατότητα για τη γέννηση ενός Διεθνούς Διαγωνιστικού Ντοκιμαντέρ που ήταν πλέον απαραίτητο, αλλά και ειδικά συνεργατικά προγράμματα που θα αλλάζουν ετησίως, όπως το “Which Way Home?” φέτος, το οποίο διαμορφώθηκε σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Tαινιών Mικρού Mήκους της Γλασκώβης.

Τον Ιούλιο ανακοινώσατε κάτι πολύ σπουδαίο για τον χώρο της μικρού μήκους: τη δημιουργία εταιρείας πωλήσεων για τις ελληνικές ταινίες μικρού μήκους, ώστε να αποκτήσουν ισχυρότερη διεθνή παρουσία και μεγαλύτερη διαδρομή. Υπάρχουν νεότερα για αυτή την προσπάθεια;

Οι ελληνικές ταινίες μικρού μήκους, ενώ κάθε χρόνο δίνουν ξεχωριστά δείγματα, συνήθως δεν έχουν τη φεστιβαλική πορεία που τους αξίζει. Αυτό οφείλεται αφενός στην άγνοια πολλών νέων δημιουργών για το πώς να διαχειριστούν τις ταινίες τους αφού ολοκληρωθούν και αφετέρου στο γεγονός ότι πολλά φεστιβάλ επιλέγουν όλο και πιο συχνά ταινίες που εκπροσωπούνται από sales agencies. Ένα μοντέλο που έχουμε δει να λειτουργεί αποτελεσματικά στο εξωτερικό αφορά φεστιβάλ που έχουν και παράρτημα για πωλήσεις και διανομή των εγχώριων και όχι μόνο ταινιών. Το φεστιβάλ Δράμας είναι ο μόνος θεσμός που θα μπορούσε αποτελεσματικά να αναλάβει να εκπροσωπήσει τις ελληνικές ταινίες μικρού μήκους αλλά και να βοηθήσει στην εξωστρέφειά τους μέσω των συνεργασιών με άλλα φεστιβάλ. Χρειάζεται ωστόσο πολλή έρευνα, κατάλληλη προετοιμασία, εξειδικευμένη στελέχωση και ένα σχήμα που θα επιτρέπει στον φορέα αυτή τη δυνατότητα, παρά τους περιορισμούς της νομικής μορφής που έχει.

Είστε καλλιτεχνικός διευθυντής αλλά ταυτόχρονα και επικεφαλής του Εθνικού Διαγωνιστικού Προγράμματος. Επιλέγετε τις ταινίες που θα πάρουν μέρος στο φεστιβάλ, ταινίες που συχνά αποτελούν τον πρώτο σπόρο που σπέρνουν παιδιά που θα ακολουθήσουν αυτήν την δύσκολη πορεία του «κάνω κινηματογράφο στην Ελλάδα». Το ότι επιλέξατε να κρατήσετε αυτή τη θέση δηλώνει την “αδυναμία” σας στο ελληνικό σινεμά και ακόμη πιο πολύ στο σινεμά των Ελλήνων μικρομηκάδων;

Όταν ανέλαβα, είχα κι ο ίδιος μόλις ολοκληρώσει τη δεύτερη μικρού μήκους ταινία μου. Επομένως η απόσταση που έχω από τους διαγωνιζόμενους του Εθνικού δεν είναι τόσο μεγάλη όσο θα περίμενε κάποιος. Γνωρίζω από πρώτο χέρι τις δυσκολίες του να κάνεις σινεμά στην Ελλάδα -και εμπειρικά αλλά και μέσω της θέσης που είχα για χρόνια στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου. Κι ίσως αυτή η γνώση για το τι προηγήθηκε μέχρι να φτάσει μια ελληνική ταινία στην κινηματογραφική αίθουσα, με κάνει να την αγαπώ λίγο παραπάνω.

Πόσο δυνατή θεωρείτε τη φετινή ελληνική “σοδειά”; Δίνει ελπίδα για μια ακόμη μεγαλύτερη και καλύτερη παρουσία του ελληνικού κινηματογράφου παγκοσμίως –παρά τα πενιχρά μέσα με τα οποία παλεύουν να κάνουν ταινίες οι δημιουργοί μας; Ποιος είναι ο μεγαλύτερος “εχθρός” των Ελλήνων μικρομηκάδων, ιδιαίτερα στα πρώτα τους βήματα;

Και φέτος έχουμε μια πολύ καλή χρονιά, με διαφορετικά είδη, θεματικές και στιλ. Πολλές από αυτές τις ταινίες δημιουργήθηκαν χωρίς κάποια επίσημη χρηματοδότηση –κάτι το οποίο αποδεικνύει γι’ άλλη μια φορά το αστείρευτο ταλέντο των νέων που συναντάμε στο φεστιβάλ Δράμας. Δεν ξέρω αν υπάρχει κάποιος “εχθρός” από τον οποίο μπορούν να προστατευτούν οι νέοι στα πρώτα τους βήματα. Το σίγουρο είναι ότι χρειάζεται επιμονή, υπομονή, γερό στομάχι και φίλους που θα πιστέψουν στην ιδέα σου, όσο τρελή κι αν είναι, και θα σε βοηθήσουν να την κάνεις ταινία.

Η φετινή αφίσα και οπτική ταυτότητα αναδεικνύουν την παράδοση της περιοχής αλλά και τη σχέση του φεστιβάλ με την πόλη, το σύνθημα είναι “Welcome Home”, υπάρχει αφιέρωμα στις βαλκανικές του ρίζες. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι όλα αυτά λειτουργούν και ως ωραίος προπομπός του τι θα ακολουθήσει στην επέτειο των 50 χρόνων, το 2027;

Λίγο πριν τη μεγάλη επέτειο των 50 χρόνων, ένιωσα την ανάγκη να φέρω το Φεστιβάλ λίγο πιο κοντά στις ρίζες του, στην πόλη που το γέννησε και στους ανθρώπους που το φιλοξενούν κάθε χρόνο. Και με την οπτική ταυτότητα αλλά και με το σποτ μας, τιμούμε τα παραδοσιακά δρώμενα της περιοχής και προσκαλούμε τους Δραμινούς για άλλη μια χρονιά να βάλουν τα γιορτινά τους. Και όντως η φετινή χρονιά λειτουργεί σαν προπομπός των όσων ετοιμάζει το φεστιβάλ για την 50^η του διοργάνωση. Δεν πρόκειται μόνο για την επέτειο ενός σημαντικού θεσμού, αλλά για μια μεγάλη γιορτή του ελληνικού κινηματογράφου και των εκπροσώπων του.

49ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΤΑΙΝΙΩΝ ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ ΔΡΑΜΑΣ

6-12 Σεπτεμβρίου 

dramafilmfestival.gr 

Προβολές στους φυσικούς χώρους: κινηματογράφος Ολύμπια, θερινός κινηματογράφος Αλέξανδρος, Δημοτικό Ωδείο Δράμας, πολιτιστικός χώρος ΚΥΚΛΩΨ (κήπος), πολυχώρος πολιτισμού «Ελευθερία» και Γυμνάσιο Αρρένων Δράμας.

Πρόγραμμα προβολών του Φεστιβάλ: https://www.dramafilmfestival.gr/schedule/ (ελληνικά)  https://www.dramafilmfestival.gr/en/schedule-en/ (αγγλικά)

Διαδικτυακές προβολές: οι προβολές του DISFF49 είναι διαθέσιμες online, σε όλη τη διάρκεια του Φεστιβάλ, αποκλειστικά για θεατές εντός Ελλάδας, μέσω της ιστοσελίδας dramafilmfestival.gr, στην ενότητα ONLINE FESTIVAL. Οι ταινίες θα είναι διαθέσιμες από τις 6 Σεπτεμβρίου, ώρα 21.00. Η εγγραφή και παρακολούθηση είναι δωρεάν για όλο το online περιεχόμενο του Φεστιβάλ που περιλαμβάνει τα 5 διαγωνιστικά προγράμματα καθώς και τις ταινίες του προγράμματος KIDDO (παιδικές ταινίες για ηλικίες 4+, 8+ και 13+). Το κοινό μπορεί να ψηφίζει τις αγαπημένες του ταινίες για το Βραβείο Κοινού.