Κάποτε, ένα βράδυ στη Λευκωσία, άρχιζε με ένα ποτό στο κέντρο και κατέληγε μπροστά από μια κινηματογραφική μαρκίζα. Στο Μαγικό Παλάτι της Ευαγόρου, στο Αθήναιον στο παλιό ΓΣΠ, στο Παλλάς της Πύλης Πάφου, στο Ρόγιαλ της παλιάς πόλης και, αρκετά χρόνια αργότερα, στο Ζήνα Πάλας, στο Όπερα, στο Ντιάνα, στο Οθέλλος και στο Πάνθεον, οι Λευκωσιάτες έκλειναν τα ραντεβού τους, περίμεναν στην ουρά για ένα εισιτήριο και συζητούσαν για τις καινούργιες ταινίες που έφταναν από το Χόλιγουντ.
Για τους νεότερους ήταν η πρώτη έξοδος, για τα ζευγάρια μια συνηθισμένη επιλογή διασκέδασης για να ξεφύγουν από τη ρουτίνα και για τις οικογένειες μια ευκαιρία να περάσουν μαζί το απόγευμα Κυριακής. Σήμερα, πολλά από εκείνα τα σινεμά υπάρχουν μόνο στις αναμνήσεις των Λευκωσιατών, ενώ οι περισσότερες εμπορικές προβολές πραγματοποιούνται πλέον σε σύγχρονα κινηματογραφικά συγκροτήματα, με την οικογενειακή έξοδο να απαιτεί και έναν επιπλέον υπολογισμό, καθώς τέσσερα εισιτήρια, αναψυκτικά και ποπ κορν μπορούν να ανεβάσουν τον λογαριασμό πέραν των €50!
Τα πρώτα σινεμά
Η κινηματογραφική ιστορία της Λευκωσίας πηγαίνει πολλές δεκαετίες πίσω, πολύ πριν εμφανιστούν οι κινηματογράφοι που γνώρισε η γενιά του ’80 και του ’90. Ήδη στις αρχές του 20ού αιώνα πραγματοποιούνταν προβολές, με τις κινούμενες εικόνες να αποτελούν τότε ένα πρωτόγνωρο θέαμα. Στα χρόνια που ακολούθησαν δημιουργήθηκαν τόσο χειμερινές όσο και θερινές αίθουσες, ανάμεσά τους το Μαγικό Παλάτι, ο Παράδεισος, το Λουκούδι, το Ακροπόλ και το Αθήναιον. Το τελευταίο λειτουργούσε ως θερινός κινηματογράφος.
Ιδιαίτερη θέση στην καρδιά του κόσμου είχε το Μαγικό Παλάτι, το οποίο συνδέθηκε με την οδό Ευαγόρου και την εμπορική ζωή της πόλης. Οι παλιές φωτογραφίες του, με τις μεγάλες αφίσες των ταινιών και τα ποδήλατα σταθμευμένα μπροστά στην είσοδο, θυμίζουν μια Λευκωσία στην οποία η επίσκεψη στο σινεμά ήταν από τις δημοφιλέστερες επιλογές διασκέδασης. Δεν ήταν, άλλωστε, μόνο οι ταινίες που έφερναν κόσμο στις αίθουσες. Σε αρκετές περιπτώσεις οι ίδιοι χώροι φιλοξενούσαν θεατρικές παραστάσεις και άλλες εκδηλώσεις, αποτελώντας σταθερά σημεία συνάντησης.
1980 – 1990
Για τους Λευκωσιάτες που μεγάλωσαν τις τελευταίες δεκαετίες του περασμένου αιώνα, η κινηματογραφική έξοδος συνδέθηκε περισσότερο με το Ζήνα Πάλας, το Όπερα, το Ντιάνα και τον Οθέλλο. Το Ζήνα Πάλας υπήρξε ένα από τα πλέον αγαπημένα, με τη γύρω περιοχή να συγκεντρώνει παρέες πριν και μετά τις προβολές. Το Όπερα, με τις δύο αίθουσές του, αποτελούσε επίσης δημοφιλή προορισμό, ενώ το Ντιάνα είχε ταυτιστεί με την εμπορική καρδιά της πρωτεύουσας.
Στο Οθέλλος της Έγκωμης οι μεγάλες εμπορικές επιτυχίες δημιουργούσαν συνωστισμό. Οι προβολές του «Τιτανικού» και του «Safe Sex» συγκαταλέγονται στις περιπτώσεις που έμειναν στη μνήμη, με τις ουρές έξω από το κτήριο να αποτελούν χαρακτηριστική εικόνα της εποχής.
Με τα χρόνια, όμως, η εικόνα άρχισε να αλλάζει… Η τηλεόραση, το βίντεο και αργότερα οι ψηφιακές πλατφόρμες έδωσαν στο κοινό περισσότερες επιλογές για να παρακολουθεί ταινίες από το σπίτι. Την ίδια περίοδο, η ανάπτυξη μεγάλων κινηματογραφικών συγκροτημάτων με πολλές αίθουσες περιόρισε σταδιακά τον ρόλο των παλιών ανεξάρτητων σινεμά.
Τα εγκαταλελειμμένα κτίρια
Η τύχη των ιστορικών κινηματογράφων δεν ήταν ίδια για όλους, αφού ορισμένοι κατεδαφίστηκαν, άλλοι άλλαξαν χρήση και κάποιοι διατηρούνται μέχρι σήμερα, χωρίς να έχουν πια τη λειτουργία που τους έκανε γνωστούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Οθέλλος, που βρέθηκε ξανά στην επικαιρότητα τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν οι εικόνες εγκατάλειψης έθεσαν επί τάπητος ζητήματα ασφάλειας για τους περαστικούς.
Αντίθετα, το ιστορικό Παλλάς, στην Πύλη Πάφου, ανακαινίστηκε το 2008 και απέκτησε νέα πολιτιστική χρήση, δίνοντας στέγη στη Συμφωνική Ορχήστρα. Αντίστοιχη διαδρομή ακολούθησε το Ρόγιαλ στην εντός των τειχών πόλη, το οποίο, αφού αποκαταστάθηκε, αξιοποιήθηκε ως χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων.
Στην περίπτωση του Ντιάνα, η αλλαγή ήταν οριστική, καθώς οι ιστορικές εγκαταστάσεις του εξαφανίστηκαν από τον χάρτη. Μαζί με αυτές χάθηκε και ένα κομμάτι της παλιάς καθημερινότητας της πρωτεύουσας. Ο κόσμος που πήγαινε για μια ταινία έκανε συχνά τη βόλτα του στο κέντρο, σταματούσε για φαγητό ή ποτό και έδινε δουλειά στις γύρω επιχειρήσεις. Τα σινεμά ήταν μέρος αυτής της κίνησης, σε μια εποχή που μεγάλο μέρος της διασκέδασης των Λευκωσιατών ήταν συγκεντρωμένο στο κέντρο της πόλης.
Στο σήμερα
Στη σημερινή Λευκωσία, οι επιλογές περιλαμβάνουν τα K Cineplex στον Στρόβολο, τα Premier Cinemas στο Nicosia Mall και το ιστορικό Πάνθεον στην οδό Διαγόρου, το οποίο εξακολουθεί να διατηρεί την παράδοση της ανεξάρτητης κινηματογραφικής αίθουσας.
– Στα Premier Cinemas, σύμφωνα με τον αναρτημένο τιμοκατάλογο, το κανονικό εισιτήριο για ενήλικες κοστίζει €9 και το παιδικό €7. Συνεπώς, ένα ζευγάρι πληρώνει €18, ενώ μια οικογένεια με δύο ενήλικες και δύο παιδιά κάτω των 11 ετών πληρώνει τίμημα €32. Για προβολές τρισδιάστατων ταινιών, το κανονικό εισιτήριο αυξάνεται στα €11 και το παιδικό στα €9. Υπάρχει, πάντως, η δυνατότητα οικονομικότερης εξόδου την Τρίτη, όταν το εισιτήριο διαμορφώνεται στα €7, ανεξαρτήτως ταινίας και προβολής.
– Στα K Cineplex, οι δημοσιευμένοι τιμοκατάλογοι προβολών αναφέρουν κανονικό εισιτήριο €10 και παιδικό €8. Με αυτές τις χρεώσεις, το ζευγάρι πληρώνει €20 και η τετραμελής οικογένεια €36. Σε συγκεκριμένες οικογενειακές ταινίες έχουν δημοσιευθεί και ειδικές τιμές €8 ευρώ ανά θεατή.
– Διαφορετική είναι η περίπτωση του Πάνθεον, όπου το κόστος εξαρτάται περισσότερο από το είδος της προβολής. Στην ταινία «Fatherland» πχ, που προβλήθηκε τον Οκτώβριο, οι αναρτημένες τιμές κυμαίνονταν από €7 – €9. Έτσι, δύο κανονικά εισιτήρια κόστιζαν €18 και τέσσερα €36.
– Οι προβολές του Ομίλου Φίλων Κινηματογράφου – απευθύνονται σε ενήλικες – πραγματοποιούνται με γενική είσοδο €5, ενώ κάποιες προσφέρονται δωρεάν.
Σινεμά χωρίς ποπ κορν γίνεται;
Το κόστος της κινηματογραφικής εξόδου δεν σταματά στο εισιτήριο. Για αρκετούς θεατές, ιδιαίτερα για τις οικογένειες με παιδιά, το ποπ κορν και τα αναψυκτικά αποτελούν μέρος της διασκέδασης. Εάν μια τετραμελής οικογένεια διαθέσει ενδεικτικά άλλα €15 – €20 στο κυλικείο, η συνολική δαπάνη μπορεί να φτάσει μέχρι και τα €55 ευρώ, ανάλογα με τον κινηματογράφο.
Πώς επηρέασε η πανδημία
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π» από τον χώρο των κινηματογραφικών επιχειρήσεων, ο κλάδος στην Κύπρο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της πανδημίας Covid19, η οποία προκάλεσε σημαντικές οικονομικές απώλειες και ανέτρεψε τις συνήθειες του κοινού. Η επιστροφή των θεατών άρχισε σταδιακά το 2023, ενώ το 2025 καταγράφηκαν τα πρώτα ουσιαστικά σημάδια ανάκαμψης. Το 2026 εξελίσσεται σε ικανοποιητική χρονιά, με τις εκτιμήσεις για το 2027 να είναι ακόμη πιο αισιόδοξες, κυρίως λόγω των μεγάλων κινηματογραφικών παραγωγών που αναμένονται από το Χόλιγουντ, το οποίο επίσης δοκιμάστηκε από την πανδημία και τη διεθνή οικονομική αστάθεια. Ωστόσο, η επιστροφή της προσέλευσης στα προ πανδημίας επίπεδα θεωρείται δύσκολη, καθώς η εξάπλωση των ψηφιακών πλατφορμών έχει αλλάξει τις συνήθειες ψυχαγωγίας, ενώ η συνεχιζόμενη πειρατεία αποτελεί πρόσθετο πλήγμα για τον κλάδο.
Η μεγάλη οθόνη αντέχει, η πόλη άλλαξε
Παρά το κλείσιμο των παλιών αιθουσών, η κινηματογραφική ζωή στη Λευκωσία συνεχίζεται. Τα μεγάλα συγκροτήματα εξακολουθούν να προσελκύουν θεατές για τις εμπορικές παραγωγές, ενώ το Πάνθεον και οι κινηματογραφικές λέσχες δίνουν την ευκαιρία στο κοινό να παρακολουθήσει και ταινίες που δεν προβάλλονται ευρέως. Για τους παλαιότερους, βέβαια, μια βόλτα από τους δρόμους όπου κάποτε λειτουργούσαν το Ζήνα Πάλας, το Ντιάνα ή το Όπερα μπορεί ακόμη να ξυπνήσει αναμνήσεις από τις ουρές στα ταμεία, τις αφίσες έξω από τις εισόδους και τις παρέες που έδιναν ραντεβού για την τελευταία προβολή. Σήμερα, η ταινία μπορεί να είναι εξίσου καλή και η εικόνα ακόμη καλύτερη, εκείνες, όμως, οι βραδιές που άρχιζαν με μια βόλτα στο κέντρο και κατέληγαν σε μια γεμάτη κινηματογραφική αίθουσα ανήκουν πια σε μια άλλη Λευκωσία.
