Μουλέν: Ο Αντιστασιακός – Κριτική της ταινίας του Λάζλο Νέμες

Όταν ήμουν νεαρότερη, υπήρχε μια ανάρτηση στο Tumblr που πήγαινε κάπως έτσι: «αν σου γράψει ένα σονέτο, σε αγαπάει. Αν σου γράψει 400 σονέτα, αγαπάει τα σονέτα». Στη φιλμογραφία του Λάζλο Νέμες μπορούμε να βρούμε, μέχρι στιγμής, δύο ταινίες για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αν μπορείτε να ψηλαφήσετε το νοηματικό νήμα μεταξύ των δύο προηγούμενων προτάσεων, έχει καλώς. Αν όχι, ας μιλήσουμε για την τελευταία ταινία του Ούγγρου σκηνοθέτη, το «Μουλέν: Ο Αντιστασιακός», ένα βιογραφικό δράμα βασισμένο στην υποδειγματική δύναμη του Ζαν Μουλέν απέναντι στα βασανιστήρια της Γκεστάπο.

Πίσω στη Γαλλία του 1943, ο Μουλέν (Ζιλ Λελούς) βρίσκεται στη Γαλλία για να οργανώσει το αντιστασιακό κίνημα, σύμφωνα με τις οδηγίες του προέδρου Ντε Γκωλ. Όταν η Γκεστάπο κάνει έφοδο σε μια συνάντηση των πρωταγωνιστικών προσώπων της Αντίστασης, ο ενορχηστρωτής Μουλέν βρίσκεται αντιμέτωπος με τον Κλάους Μπάρμπι (Λαρς Έιντινγκερ) τον Γερμανό αξιωματικό, και την επιμονή του να αποσπάσει όλες τις πληροφορίες για το κίνημα. Ο μεγάλος ήρωας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου θα προσπαθήσει να υπομείνει στωικά τα βασανιστήρια και να δώσει στη χώρα του την ευκαιρία να απελευθερωθεί.

Από την κορυφή μπορείς μονάχα να πέσεις

Υπήρξε μια δύναμη στον τρόπο με τον οποίο ο Νέμες προσέγγισε το Ολοκάυτωμα στο εντυπωσιακά πρωτότυπο για την εποχή του «Γιο του Σαούλ», τόσο νοηματικά όσο και σκηνοθετικά. Δεν είναι παράξενο που η ταινία κατάφερε να αποσπάσει το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στις Κάννες αλλά και το Όσκαρ Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας. Συνολικά, ήταν ένα πολλά υποσχόμενο ντεμπούτο, ακριβώς αυτό που θα περίμενε κανείς από έναν σκηνοθέτη που έχει μαθητεύσει δίπλα στον Μπέλα Ταρ (ως βοηθός σκηνοθέτη για το «Ο Άνθρωπος από το Λονδίνο»). 

Αυτός είναι και ο λόγος που η συμβατική προσέγγιση του «Μουλέν: Ο Αντιστασιακός» μοιάζει ακόμη πιο παράξενη. Η προσπάθεια του Νέμες να δημιουργήσει μια οπτική γλώσσα για την οδύσσεια του πρωταγωνιστή της είναι ξεκάθαρη. Στο πρώτο μισό, η πορεία του Μουλέν τον παρουσιάζει ως έναν νουάρ ήρωα, ακριβώς όπως θα ταίριαζε σε μια ταινία που αγκαλιάζει το κατασκοπικό στοιχείο. 

Στο δεύτερο μισό, και όσο βρίσκεται όλο και πιο μπλεγμένος σε έναν καφκικό εφιάλτη που μπορεί να έχει μονάχα άδοξο τέλος, ο σκηνοθέτης αφιερώνεται στα μαρτύρια του χαρακτήρα, χωρίς όμως να αμφισβητεί τον ηρωισμό του σε κανένα σημείο της διαδρομής. Εδώ υπάρχουν στοιχεία με τα οποία έχουμε δει να παίζει και στον «Γιο του Σαούλ», όπως η εμμονική προσήλωση στο πρόσωπο του πρωταγωνιστή όσο, έξω από το κάδρο, συμβαίνουν πράγματα που νιώθουμε τυχεροί που δεν βλέπουμε. 

Θάψε το σενάριο

Σεναριακά, βέβαια, η ταινία επιλέγει να επιμείνει σε ένα δίλημμα που μοιάζει, συγκριτικά, πολύ μικρότερο του ήρωά της: το αν θα καταφέρει, παρά την έλλειψη αυτοπεποίθησής του, να υποστεί τα βασανιστήρια χωρίς να μιλήσει. Η αγωνία χτίζεται με μερικά άχαρα προκαταρκτικά παιχνίδια «γάτας και ποντικιού», όπου ο Έιντινγκερ επικαλείται τον σατανικό χαρακτήρα του Μπάρμπι με μια θεατρικότητα που μοιάζει παράταιρη. Με τον ίδιο τρόπο, οι συζητήσεις του Μουλέν με τον συγκρατούμενό του είναι αμήχανες και επιφανειακές, περίπου σαν να βρίσκονται εκεί για να συστήσουν άλλον έναν αστέρα του γαλλικού κινηματογράφου (στη συγκεκριμένη περίπτωση, τον Φελίξ Λεφέβρ). 

Είναι φανερό πως μετά την απόλυτη επιτυχία του ντεμπούτου του, ο Νέμες θα αντιμετώπιζε υψηλές προσδοκίες κι εύκολες απογοητεύσεις. Τρεις ταινίες αργότερα, μοιάζει να έχει επιλέξει μια ασφάλεια που δεν αντικατοπτρίζει με κανέναν τρόπο την ορμή με την οποία εισήλθε στον κινηματογραφικό κόσμο. Πάντως, το ατσαλάκωτο αφήγημα του εθνικού ήρωα, όπως το παρακολουθούμε στην ιστορία του Ζαν Μουλέν, δεν θα μπορούσε ποτέ να τον επαναφέρει στα ύψη της πρώτης του ταινίας. 

Tο «Μουλέν: Ο Αντιστασιακός» κυκλοφορεί στους κινηματογράφους στις 29 Οκτωβρίου από την The Film Group. Διαβάστε περισσότερες κριτικές για τις ταινίες που παίζονται.