Τα στοιχεία της έκθεσης της ΕΛ.ΑΣ. για το σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα του 2024 δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για ωραιοποιήσεις. Στο κεφάλαιο που αφορά τις εγκληματικές ομάδες κλοπών και διαρρήξεων, η εικόνα είναι συγκεκριμένη: οι εγχώριες ομάδες αντιπροσωπεύουν το 76,26% του συνόλου, οι αλλοδαπές το 18,71%, ενώ οι μικτές ομάδες Ελλήνων και αλλοδαπών φτάνουν το 5,04%. Μέσα στις εγχώριες ομάδες, σύμφωνα με την ίδια αναφορά, κυριαρχούν οι ομάδες με μέλη κατά συντριπτική πλειοψηφία Ρομά, σε ποσοστό 76,69% επί των εγχώριων ομάδων.
Το πρώτο συμπέρασμα είναι απλό και ταυτόχρονα πολιτικά άβολο: στις εξιχνιασμένες εγκληματικές ομάδες κλοπών και διαρρήξεων, το πρόβλημα δεν είναι αφηρημένο, ούτε ισομοιρασμένο. Έχει συγκεκριμένες συγκεντρώσεις, συγκεκριμένα μοτίβα και συγκεκριμένες κατηγορίες ομάδων που εμφανίζονται υπερεκπροσωπημένες στα στοιχεία.
Αυτό δεν σημαίνει συλλογική ενοχή. Δεν σημαίνει ότι μια ολόκληρη κοινωνική ομάδα ή όλοι οι αλλοδαποί ταυτίζονται με την εγκληματικότητα. Αυτή θα ήταν χονδροειδής και επικίνδυνη γενίκευση. Σημαίνει όμως κάτι εξίσου σοβαρό: ότι όταν τα επίσημα στοιχεία δείχνουν τέτοια συγκέντρωση σε συγκεκριμένες μορφές οργανωμένης παραβατικότητας, η πολιτεία δεν μπορεί να κάνει πως δεν βλέπει.
Το πρόβλημα δεν λύνεται με σιωπή
Για χρόνια, κάθε συζήτηση γύρω από την εγκληματικότητα, την παραβατικότητα ειδικών ομάδων, την αστυνόμευση και την κοινωνική ένταξη παγιδεύεται ανάμεσα σε δύο άκρα. Από τη μία, υπάρχει η εύκολη δαιμονοποίηση. Από την άλλη, η εξίσου βολική άρνηση της πραγματικότητας.
Και τα δύο είναι λάθος.
Όταν η ΕΛ.ΑΣ. καταγράφει ότι οι εγχώριες εγκληματικές ομάδες κλοπών και διαρρήξεων αποτελούν πάνω από τα τρία τέταρτα του συνόλου, και ότι μέσα σε αυτές οι ομάδες με μέλη κατά συντριπτική πλειοψηφία Ρομά φτάνουν το 76,69%, τότε δεν μιλάμε για «αίσθηση» της κοινωνίας. Μιλάμε για επιχειρησιακό δεδομένο.
Αντίστοιχα, όταν οι αλλοδαπές ομάδες καταγράφονται στο 18,71% του συνόλου, δεν μπορούμε ούτε να το αγνοούμε ούτε να το χρησιμοποιούμε ως εργαλείο τυφλής στοχοποίησης. Η σοβαρή συζήτηση ξεκινά εκεί όπου τελειώνουν τα συνθήματα: στην ψυχρή ανάγνωση των αριθμών.
Οι πολίτες πληρώνουν τον λογαριασμό
Οι κλοπές και οι διαρρήξεις δεν είναι «χαμηλής έντασης» εγκλήματα για όποιον τις βιώνει. Για τον ηλικιωμένο που εξαπατάται, για τον μικροεπαγγελματία που βρίσκει το κατάστημά του παραβιασμένο, για την οικογένεια που γυρίζει σπίτι και βλέπει την πόρτα σπασμένη, το έγκλημα δεν είναι στατιστική. Είναι εισβολή στην καθημερινότητα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, το 2024 καταγράφηκαν 131 εγκληματικές ομάδες που διέπραξαν 2.903 κλοπές και διαρρήξεις, με εκτιμώμενα κέρδη που άγγιξαν τα 17,91 εκατ. ευρώ. Αυτό δεν είναι μικροπαραβατικότητα. Είναι οργανωμένη οικονομία εγκλήματος, με στόχους, μεθόδους, ρόλους, επαναληπτικότητα και κέρδος.
Η πολιτεία οφείλει να απαντήσει με τρεις τρόπους ταυτόχρονα: αστυνόμευση, δικαιοσύνη και κοινωνική πολιτική. Όχι το ένα αντί του άλλου. Και τα τρία μαζί. Γιατί χωρίς αστυνόμευση, ο πολίτης μένει απροστάτευτος. Χωρίς δικαιοσύνη, οι συλλήψεις γίνονται περιστασιακό επεισόδιο. Χωρίς κοινωνική πολιτική, η παραβατικότητα ανακυκλώνεται από γενιά σε γενιά.
Η πολιτική ορθότητα δεν είναι πολιτική ασφάλειας
Το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να βαφτίζουμε «ευαισθησία» την αδράνεια. Η προστασία των δικαιωμάτων δεν έρχεται σε σύγκρουση με την προστασία της περιουσίας και της ασφάλειας των πολιτών. Το αντίθετο. Μια σοβαρή δημοκρατία δεν φοβάται να πει την αλήθεια, ακριβώς επειδή ξέρει να τη διαχειρίζεται χωρίς υστερία.
Τα στοιχεία δεν πρέπει να γίνουν εργαλείο μίσους. Πρέπει όμως να γίνουν εργαλείο πολιτικής. Αν υπάρχουν περιοχές, κυκλώματα, οικογενειακές δομές ή επαναλαμβανόμενες εγκληματικές πρακτικές που τροφοδοτούν τις διαρρήξεις και τις κλοπές, τότε χρειάζεται στοχευμένη παρέμβαση. Όχι γενικόλογες καμπάνιες. Όχι άλλες εκθέσεις που διαβάζονται για δύο ημέρες και μετά ξεχνιούνται.
Χρειάζεται χαρτογράφηση, μόνιμη πίεση στα κυκλώματα, ταχύτερη ποινική αντιμετώπιση των υποτροπών, έλεγχος της νομιμοποίησης παράνομων κερδών και πραγματική πολιτική ένταξης εκεί όπου υπάρχουν κλειστές κοινότητες που λειτουργούν εκτός θεσμικού πλαισίου.
Ο υπολογισμός που δείχνει το μέγεθος
Με βάση τα στοιχεία:
Οι εγχώριες ομάδες είναι 76,26% του συνόλου.
Από αυτές, οι ομάδες με μέλη κατά συντριπτική πλειοψηφία Ρομά είναι 76,69%.
Άρα:
76,26% × 76,69% = 58,48%
Δηλαδή, οι ομάδες Ρομά αντιστοιχούν περίπου στο 58,48% του συνόλου των εγκληματικών ομάδων κλοπών και διαρρήξεων.
Οι αλλοδαπές ομάδες είναι 18,71%.
Άρα:
58,48% + 18,71% = 77,19%
Το συμπέρασμα είναι βαρύ αλλά αριθμητικά καθαρό:
Ρομά και αλλοδαπές ομάδες μαζί αντιστοιχούν περίπου στο 77,19% των εξιχνιασμένων εγκληματικών ομάδων κλοπών και διαρρήξεων που εξετάζει η έκθεση.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία: δεν μιλάμε για το σύνολο της εγκληματικότητας στη χώρα, ούτε για το σύνολο των Ρομά ή των αλλοδαπών. Μιλάμε για τις εξιχνιασμένες εγκληματικές ομάδες κλοπών και διαρρήξεων. Αλλά ακόμη κι έτσι, το ποσοστό είναι τόσο υψηλό που δεν επιτρέπει ούτε αδιαφορία ούτε υπεκφυγές.
