Έφυγε από τη ζωή ο Τίντο Μπρας: Σιγή για τον «αιρετικό» του ιταλικού ερωτικού σινεμά

«Δεν υπάρχει ένα σημείο εκκίνησης και ένα σημείο άφιξης, υπάρχει μόνο το σημείο στο οποίο βρίσκομαι».

Το Τελευταίο Αντίο στη Ρώμη

Σε ηλικία 93 ετών, άφησε την τελευταία του πνοή στη Ρώμη ο Τίντο Μπρας, ο εμβληματικός Ιταλός σκηνοθέτης που συνδέθηκε όσο λίγοι με την κινηματογραφική αποτύπωση της ηδονής και των ανθρώπινων παθών. Τη θλιβερή είδηση επιβεβαίωσαν η σύζυγός του, Κατερίνα Βάρτσι, και τα παιδιά του, Μπονιφάτσιο και Μπεατρίτσε, ανακοινώνοντας πως το «τελευταίο αντίο» δόθηκε σε στενό οικογενειακό κύκλο.

Γεννημένος στο Μιλάνο στις 26 Μαρτίου 1933, ο Μπρας πορεύτηκε κόντρα στα στερεότυπα, εξελισσόμενος σε μια από τις πιο εκκεντρικές, πολυσυζητημένες και ανατρεπτικές μορφές της έβδομης τέχνης.

Από τη Νομική και τον Ροσελίνι στην Πρωτοπορία

Παρά το γεγονός ότι το ευρύ κοινό τον ταύτισε απόλυτα με το ερωτικό σινεμά, οι καλλιτεχνικές του ρίζες βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικό έδαφος. Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη Νομική, εγκαταστάθηκε για ένα διάστημα στο Παρίσι, όπου μυήθηκε στα μυστικά του μοντάζ μέσα από τα αρχεία της ιστορικής Cinémathèque. Επιστρέφοντας στην πατρίδα του, θήτευσε δίπλα στον θρυλικό Ρομπέρτο Ροσελίνι, δουλεύοντας σκληρά ως μοντέρ και βοηθός σκηνοθέτη.

Το σκηνοθετικό του βάπτισμα του πυρός έγινε το 1963 με την ταινία «In capo al mondo», ένα φιλμ που αποτύπωνε τα αδιέξοδα της νεότερης γενιάς. Η ταινία βρέθηκε αμέσως στο στόχαστρο της αυστηρής κρατικής λογοκρισίας, υποχρεώνοντάς τον να αλλάξει τον τίτλο της σε «Chi lavora è perduto». Απτόητος από τα εμπόδια, συνέχισε να πειραματίζεται με τα όρια της κινηματογραφικής αφήγησης, υπογράφοντας αντισυμβατικά έργα όπως τα «Col cuore in gola», «L’urlo», «Nerosubianco» και «La vacanza».

Η Στροφή στην Πρόκληση και η Έκρηξη του «Καλιγούλα»

Η μεγάλη καμπή προς το ερωτικό είδος ήρθε στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Το 1975 παρουσίασε το «Salon Kitty», μια σκοτεινή και τολμηρή ματιά στη σχέση ανάμεσα στην πολιτική εξουσία, το χρήμα και τη σεξουαλική υποταγή.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1979, ήρθε ο διαβόητος «Καλιγούλας» (Caligola). Μια μεγαλειώδης, χαοτική και προκλητική υπερπαραγωγή που πυροδότησε θυελλώδεις δικαστικές διαμάχες και πολλαπλές κατασχέσεις λόγω του περιεχομένου της. Η ταινία αυτή εκτόξευσε τον Μπρας στο επίκεντρο μιας παγκόσμιας αντιπαράθεσης γύρω από τα όρια της καλλιτεχνικής ελευθερίας.

Η Χρυσή Εποχή των Cult Επιτυχιών και οι Μούσες

Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του ’80 και του ’90, ο σκηνοθέτης διαμόρφωσε το απόλυτα αναγνωρίσιμο, πληθωρικό του στιλ, χαρίζοντας στο κοινό ταινίες που απέκτησαν φανατικό cult κοινό:

• «La chiave» με πρωταγωνίστρια τη Στεφάνια Σαντρέλι

• «Miranda» με τη Σερένα Γκράντι

• «Capriccio» με τη Φραντσέσκα Ντελέρα

• «Paprika» με τη Ντέμπορα Καπριόλιο

• «Così fan tutte» με την Κλάουδια Κολ

Η πλούσια φιλμογραφία του συμπληρώθηκε από δυνατές κινηματογραφικές στιγμές όπως το «L’uomo che guarda» (βασισμένο σε έργο του Αλμπέρτο Μοραβία), το «Fermo posta Tinto Brass», το «Monella», το «Senso ’45», το «Fallo!» και το «Monamour». Παράλληλα, διεύρυνε τους ορίζοντές του αρθρογραφώντας στο Penthouse, δοκιμάζοντας τις δυνάμεις του στην υποκριτική και κυκλοφορώντας το βιβλίο «Elogio del culo».

Η Αναγνώριση στη Βενετία και η Τελευταία Επιθυμία

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας (Μόστρα) τίμησε τη συνολική του προσφορά προβάλλοντας την ψηφιακά αποκατεστημένη κόπια 4K του «Col cuore in gola». Μπορεί η κλονισμένη του υγεία να μην του επέτρεψε να ταξιδέψει, ωστόσο η σύζυγός του μετέφερε το συγκινητικό μήνυμά του, ενώ ο ίδιος τιμήθηκε με το βραβείο «Pietro Bianchi». Σχολιάζοντας τη διάκριση με το γνωστό του αυτοσαρκαστικό χιούμορ, είχε δηλώσει: «Εγώ, που πάντα έδινα μικρή σημασία στις επίσημες βραβεύσεις, αυτή τη διάκριση την κρατώ σφιχτά. Δεν θα υπάρξει άλλη ευκαιρία».

Φτάνοντας στα 90 του χρόνια, ο Τίντο Μπρας είχε εκφράσει και την τελευταία του επιθυμία: να σκορπιστούν οι στάχτες του στα νερά της βενετσιάνικης λιμνοθάλασσας, επιστρέφοντας για πάντα στον τόπο που ενέπνευσε τα πρώτα του καλλιτεχνικά βήματα.