Το Ιράν θα επιδιώξει να απαγορεύσει τη διέλευση αμερικανικών και ισραηλινών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ και θα απαιτήσει αποζημίωση από εχθρικές χώρες προτού τους επιτραπεί η χρήση των Στενών, αναφέρει το Bloomberg επικαλούμενο δημοσιεύματα τοπικών μέσων ενημέρωσης αναφορικά με την προτεινόμενη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν για τη διαχείριση της κρίσιμης αυτής θαλάσσιας οδού.
Η συμφωνία αυτή αποτελεί πλέον κεντρικό στοιχείο για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την αποκατάσταση των ροών ενέργειας, οι οποίες περιορίστηκαν δραματικά μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο. Το κείμενο της συμφωνίας εξετάζεται επί του παρόντος από το ιρανικό κοινοβούλιο, όπως μετέδωσε το ημιεπίσημο ειδησεογραφικό πρακτορείο Fars. Το Fars ανέφερε επίσης λεπτομέρειες όπως η προτεινόμενη απαγόρευση μεταφοράς φορτίων που συνδέονται με το Ισραήλ, καθώς και ένα σύστημα χρεώσεων για την κάλυψη υπηρεσιών όπως η ασφάλιση και το περιβαλλοντικό κόστος.
Αξιωματούχοι τόσο των ΗΠΑ όσο και του Ιράν έχουν αφήσει να εννοηθεί τις τελευταίες ημέρες ότι μια συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ βρίσκεται κοντά. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υπαναχώρησε από τις πρόσφατες απειλές του για επανέναρξη στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν, επανέλαβε αυτή τη θέση αργά την Τετάρτη. Ωστόσο, πολλοί προηγούμενοι ισχυρισμοί του περί επικείμενης συμφωνίας αποδείχθηκαν αβάσιμοι, ενώ παραμένει ασαφές αν οι προτάσεις Ιράν-Ομάν θα ανοίξουν τον δρόμο για την αποκατάσταση της κυκλοφορίας των πλοίων.
Οι ΗΠΑ έχουν επιμείνει στην ελεύθερη διέλευση μέσω των Στενών του Χορμούζ και έχουν ζητήσει, σε γενικές γραμμές, την επιστροφή στο προπολεμικό καθεστώς. Τυχόν προσωρινές διαδρομές στα Στενά δεν θα υπόκεινται σε εγκρίσεις, άδειες, διόδια ή χρεώσεις, δήλωσε την Πέμπτη ένας Αμερικανός αξιωματούχος σχολιάζοντας τις τελευταίες εξελίξεις.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι προϋπόθεση για την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών είναι η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Η Ουάσιγκτον από την πλευρά της δεν έχει δώσει ενδείξεις για το αν είναι έτοιμη να επανέλθει στους όρους που είχε αποδεχθεί κατά την προηγούμενη προσπάθεια επαναλειτουργίας των Στενών – στη συμφωνία του Ιουνίου που κατέρρευσε μέσα σε λίγες εβδομάδες. Οι όροι αυτοί περιλάμβαναν την άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν στον τομέα του πετρελαίου και την αποδέσμευση ορισμένων εκ των παγωμένων οικονομικών του πόρων.
Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν άνοδο την Πέμπτη, με το αργό τύπου Brent να ξεπερνά τα 82 δολάρια ανά βαρέλι, εν μέσω ανησυχιών ότι το σχέδιο Ιράν-Ομάν ενδέχεται να μην επαρκεί για την ευρύτερη αποκατάσταση της ροής ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο. Οι τιμές παραμένουν πάντως σημαντικά χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα προ της δήλωσης του Τραμπ, το περασμένο Σαββατοκύριακο, ότι ακύρωσε μια μεγάλη στρατιωτική επίθεση.
Το πρακτορείο Fars, επικαλούμενο καλά πληροφορημένη πηγή στο ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών, μετέδωσε ότι το προσχέδιο συμφωνίας με το Ομάν προβλέπει την ανάληψη της διαχείρισης της εισόδου των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ από το Ιράν, ενώ η έξοδος θα τελεί υπό την κοινή εποπτεία και των δύο χωρών. Σύμφωνα με το πρακτορείο, προβλέπεται η διέλευση μέσω ενός “κεντρικού διαδρόμου”, ενώ η κυκλοφορία από τις άλλες δύο διαδρομές θα διακοπεί εντός “συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου”.
Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ —η οποία διεξαγόταν ελεύθερα πριν από τον πόλεμο— έχει καταστεί το κεντρικό αγκάθι στο αδιέξοδο που διαρκεί μήνες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, παρά την αποκλιμάκωση των εχθροπραξιών. Μια συμφωνία επί αυτού του ζητήματος θα άμβλυνε την αυξανόμενη πίεση που ασκείται στην παγκόσμια οικονομία λόγω του υψηλού κόστους ενέργειας και ενδεχομένως θα άνοιγε τον δρόμο για συνομιλίες σχετικά με άλλα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Παράλληλα, έχουν ανακύψει και άλλα πιθανά εμπόδια για την επίτευξη μιας βιώσιμης ειρηνευτικής συμφωνίας, καθώς ο πόλεμος επεκτείνεται στην ευρύτερη περιοχή, όπως σημειώνει το Bloomberg.
Σε αυτά περιλαμβάνονται οι συγκρούσεις μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Χούθι —μιας πολιτοφυλακής που υποστηρίζεται από το Ιράν και ελέγχει μεγάλο μέρος της Υεμένης. Οι Χούθι ανακοίνωσαν την Πέμπτη ότι εξαπέλυσαν επίθεση “μεγάλης κλίμακας” κατά στρατευμάτων που πρόσκεινται στη Σαουδική Αραβία, στην κεντρική περιοχή της χώρας, υποστηρίζοντας ότι προκάλεσαν εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες. Δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο από το Ριάντ.
Οι Χούθι και ο υπό τη σαουδαραβική ηγεσία συνασπισμός στην Υεμένη τηρούσαν κατάπαυση του πυρός από το 2022, ωστόσο τις τελευταίες εβδομάδες έχουν ξεσπάσει εκ νέου εχθροπραξίες, συμπεριλαμβανομένων περιστατικών στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ στον Λίβανο παρουσιάζει επίσης σημάδια αναζωπύρωσης. Το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι βομβάρδισε το νότιο τμήμα της χώρας την Τετάρτη, αφού δύο Ισραηλινοί στρατιώτες σκοτώθηκαν εκεί. Η συμφωνία εκεχειρίας του Ιουνίου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προέβλεπε κατάπαυση του πυρός και στον Λίβανο.
Οποιαδήποτε νέα συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ θα έπρεπε να εγκριθεί από τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος παραμένει κρυμμένος αφότου τραυματίστηκε στις αρχικές αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις του Φεβρουαρίου. Δεν είναι σαφές εάν έχει δώσει τη συγκατάθεσή του, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι η επικοινωνία μαζί του απαιτεί χρόνο.
Ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε σε τηλεοπτική συνέντευξη την Τετάρτη ότι η επικοινωνία με τον Χαμενεΐ είναι “πολύ δύσκολη αυτή τη στιγμή”.
Από την πλευρά των ΗΠΑ, αφού ο Τραμπ ακύρωσε αυτό που περιέγραψε ως μια νέα, μαζική επίθεση κατά του Ιράν, η εφημερίδα Washington Post ανέφερε ότι η έλλειψη κρίσιμων πυραύλων και συστημάτων αεράμυνας συγκαταλεγόταν στους λόγους της απόφασης. Σύμφωνα με την εφημερίδα, ο Τραμπ επέκρινε έντονα τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ στο περιθώριο συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου την περασμένη εβδομάδα, υποστηρίζοντας ότι είχε παραπλανηθεί σχετικά με τα αποθέματα οπλισμού.
“Οι ΗΠΑ διαθέτουν τεράστιες ποσότητες “πυρομαχικών””, δήλωσε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social την Πέμπτη, διαψεύδοντας ότι η χώρα αντιμετωπίζει ελλείψεις.
Στα Στενά του Ορμούζ, η ορατή κίνηση πλοίων έχει περιοριστεί, αν και μερικά εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα συνεχίζουν να διασχίζουν τη θαλάσσια οδό, ακόμη και τις τελευταίες εβδομάδες.
Οι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής μεταφέρουν φορτία έξω από τον Κόλπο στο πλαίσιο ενός προγράμματος συνεχών δρομολογίων, το οποίο περιλαμβάνει τη συνδρομή του αμερικανικού στρατού και τη χρήση πλοίων που απενεργοποιούν τους πομπούς εντοπισμού τους. Ορισμένες χώρες, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καταφέρνουν να παρακάμψουν τα στενά διοχετεύοντας σημαντικές ποσότητες του πετρελαίου τους μέσω αγωγών σε λιμάνια εκτός του Περσικού Κόλπου.
