Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να εξασφαλίσει ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας έως τις αρχές Ιανουαρίου, προτού οι Δημοκρατικοί αναλάβουν τον έλεγχο του αμερικανικού Κογκρέσου. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα των Financial Times, η Ουάσιγκτον εντείνει τις διπλωματικές πιέσεις, προκαλώντας ανησυχία στο Κίεβο ότι ενδέχεται να αναγκαστεί να αποδεχθεί επώδυνες παραχωρήσεις προς τη Μόσχα.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ενημερώσει Ευρωπαίους και Ουκρανούς αξιωματούχους ότι επιθυμεί την επίτευξη συμφωνίας με τη Ρωσία έως τις αρχές Ιανουαρίου, σύμφωνα με τέσσερις πηγές που έχουν γνώση των σχετικών συνομιλιών και μίλησαν στους Financial Times.
Το χρονοδιάγραμμα συνδέεται άμεσα με τις πολιτικές εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς οι Δημοκρατικοί αναμένεται να αναλάβουν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας, μετά τη νίκη τους στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Η αλλαγή των κοινοβουλευτικών συσχετισμών αναμένεται να δυσκολέψει τους χειρισμούς του Αμερικανού προέδρου, καθώς οι Δημοκρατικοί έχουν δεσμευτεί να ενισχύσουν τη στήριξη προς την Ουκρανία, να αυξήσουν την πίεση στη Μόσχα και να ασκήσουν αυστηρότερο έλεγχο στην εξωτερική πολιτική του Λευκού Οίκου.
Εντατικές διαπραγματεύσεις μετά τη συνάντηση Τραμπ – Πούτιν στην Κίνα
Οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου επανεκκίνησαν αυτόν τον μήνα στο Άμπου Ντάμπι, με τη συμμετοχή του ειδικού απεσταλμένου του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και του γαμπρού του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ.
Οι συνομιλίες είχαν διακοπεί για περίπου οκτώ μήνες εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν.
Νέα δυναμική δόθηκε στις διπλωματικές προσπάθειες μετά τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην Κίνα, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής στο Σενζέν.
Μετά τη συνάντηση, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι ο Ρώσος ομόλογός του κατέστησε σαφές πως η Μόσχα είναι “έτοιμη για ειρήνη”.
Τις τελευταίες ημέρες, ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ πραγματοποίησαν σειρά επαφών με Ρώσους, Ουκρανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους στη Μόσχα, το Δουβλίνο και το Βερολίνο, μεταφέροντας το μήνυμα ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.
Ωστόσο, η αμερικανική βιασύνη δεν φαίνεται να συμμερίζεται από τη ρωσική πλευρά.
“Οι Αμερικανοί πιέζουν έντονα και υπάρχει ανησυχία ότι θα απαιτηθούν πολύ μεγάλες ουκρανικές παραχωρήσεις για να προσεγγίσουμε έστω μια συμφωνία”, δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος μετά από συνάντηση με τους δύο Αμερικανούς διαπραγματευτές.
Ένας δεύτερος αξιωματούχος περιέγραψε ακόμη πιο χαρακτηριστικά την κατάσταση: “Οι Αμερικανοί βιάζονται, ο Πούτιν δεν βιάζεται”.
Φόβοι στο Κίεβο για συμφωνία με τους όρους της Μόσχας
Η πίεση για συμφωνία πριν από τον Ιανουάριο έχει εντείνει τις ανησυχίες της ουκρανικής ηγεσίας.
Ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος δήλωσε στους Financial Times ότι ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπος με την ανάγκη αποδοχής μιας συμφωνίας που θα ανταποκρίνεται περισσότερο στις ρωσικές απαιτήσεις.
“Ο Τραμπ συμπαθεί τον Πούτιν και θέλει να τελειώσουν όλα μέχρι τον Ιανουάριο”, υποστήριξε ο αξιωματούχος, εκτιμώντας ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξασφαλίσει ευνοϊκότερους όρους εάν η συμφωνία ολοκληρωνόταν πριν από την αλλαγή της πλειοψηφίας στο Κογκρέσο.
Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αίτημα των Financial Times για σχολιασμό.
Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί ευρείες αρμοδιότητες στη διεξαγωγή των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να αξιοποιήσουν τις νομοθετικές τους εξουσίες για να ενισχύσουν την υποστήριξη προς το Κίεβο και να προωθήσουν νέες κυρώσεις κατά της Μόσχας.
Έχουν επίσης προαναγγείλει αυστηρότερο κοινοβουλευτικό έλεγχο στην εξωτερική πολιτική του Τραμπ, καθώς και στα επιχειρηματικά συμφέροντα των Γουίτκοφ και Κούσνερ.
Οι απαιτήσεις Πούτιν για το Ντονμπάς και το ΝΑΤΟ
Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν ζητήσει από την Ουκρανία συγκεκριμένες εδαφικές παραχωρήσεις.
Ωστόσο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν, μετά τη συνάντησή του την Πέμπτη με τον Τραμπ και τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, επανέλαβε ότι η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της πρέπει να αποδεχθούν “συμβιβασμούς” και τις “πραγματικότητες” που έχουν διαμορφωθεί.
Οι ρωσικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν την παραχώρηση εδαφών στην περιοχή του Ντονμπάς, την απαγόρευση μελλοντικής ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και την επιβολή περιορισμών στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις.
Η Μόσχα επιδιώκει επίσης ευρύτερες αλλαγές στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, ζητώντας από το ΝΑΤΟ να περιορίσει την ανάπτυξη στρατευμάτων και οπλικών συστημάτων στην ανατολική του πτέρυγα.
Οι απαιτήσεις αυτές υπερβαίνουν το ουκρανικό ζήτημα και αφορούν συνολικά το σύστημα ασφάλειας που διαμορφώθηκε στην Ευρώπη μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Starshield και Patriot: Η ουκρανική ανησυχία για τις αμερικανικές πιέσεις
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν στο Κίεβο και πρόσφατες εξελίξεις στην αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη.
Σύμφωνα με τους Financial Times, Ουκρανοί αξιωματούχοι εκλαμβάνουν τους πρόσφατους περιορισμούς ταχύτητας στο Starshield, τη στρατιωτική εκδοχή του δορυφορικού συστήματος επικοινωνιών Starlink της SpaceX, καθώς και τις καθυστερήσεις στην παράδοση αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot, ως μέρος μιας προσπάθειας της Ουάσινγκτον να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική θέση της Ουκρανίας.
Ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος χαρακτήρισε τις ενέργειες της κυβέρνησης Τραμπ “σαφή επιλογή” που, κατά την εκτίμησή του, διευκολύνει τη Μόσχα να εξασφαλίσει ευνοϊκότερους όρους.
Πρόκειται, ωστόσο, για την ερμηνεία της ουκρανικής πλευράς και όχι για επιβεβαιωμένη αμερικανική στρατηγική.
Την ίδια στιγμή, δύο πηγές που γνωρίζουν τις σκέψεις του Κρεμλίνου εκτιμούν ότι η Ρωσία επιδιώκει να αξιοποιήσει μια σχεδιαζόμενη εκστρατεία αεροπορικών πληγμάτων για να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά ακόμη δυσκολότερη την επίτευξη γρήγορης συμφωνίας.
Διχασμός για τις εγγυήσεις ασφαλείας της Ουκρανίας
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα των διαπραγματεύσεων αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας που θα μπορούσε να λάβει η Ουκρανία μετά τον τερματισμό του πολέμου.
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η Μόσχα έχει εμφανιστεί διατεθειμένη να συζητήσει ένα σύστημα δυτικών εγγυήσεων ασφαλείας, βασισμένο στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο προβλέπει τη συλλογική άμυνα των μελών της Συμμαχίας.
Ο Τζάρεντ Κούσνερ δήλωσε την Πέμπτη στο Βερολίνο ότι ο Τραμπ είναι ανοιχτός σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, εφόσον εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα.
“Νομίζω ότι έχουμε καταφέρει να κάνουμε τους Ρώσους να αισθάνονται άνετα με την ιδέα ότι οποιαδήποτε εγγύηση ασφαλείας για την Ουκρανία θα βασίζεται στο Άρθρο 5”, ανέφερε.
Ωστόσο, η ρωσική πλευρά εμφανίζεται να διαψεύδει αυτή την εκτίμηση.
Ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ, ο οποίος συμμετείχε στον τελευταίο γύρο συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, δήλωσε την Παρασκευή, σύμφωνα με το πρακτορείο Interfax, ότι ακόμη και μια μορφή “οιονεί ένταξης” της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ είναι απαράδεκτη για τη Μόσχα.
“Ας αναγνωρίσουν πρώτα το απαραβίαστο της απαίτησής μας ότι η Ουκρανία δεν μπορεί ποτέ να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Όταν συμβεί αυτό, νομίζω ότι μπορούμε να συζητήσουμε το ζήτημα των εγγυήσεων ασφαλείας”, δήλωσε.
Η αντίφαση μεταξύ των αμερικανικών εκτιμήσεων και των ρωσικών δηλώσεων αναδεικνύει το σημαντικό χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει τις δύο πλευρές.
Το G20 στο Μαϊάμι και ο ρόλος της Ευρώπης
Η Ουάσινγκτον εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο να αξιοποιήσει τη σύνοδο κορυφής της G20, που θα φιλοξενήσει ο Τραμπ στο Μαϊάμι τον Δεκέμβριο, για νέες επαφές σχετικά με την Ουκρανία.
Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους, ο Αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσε να συζητήσει με Ευρωπαίους ηγέτες τρόπους τερματισμού του πολέμου.
Ωστόσο, ανώτερος Γάλλος αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να πραγματοποιηθούν διαπραγματεύσεις με τους Ευρωπαίους για την Ουκρανία στο πλαίσιο της G20, καθώς το Κίεβο δεν έχει προσκληθεί στη σύνοδο.
Ο Τραμπ έχει προσκαλέσει τον Πούτιν, χωρίς ο Ρώσος πρόεδρος να έχει ακόμη διευκρινίσει εάν θα συμμετάσχει.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν να εξασφαλίσουν επίσημο ρόλο στις συνομιλίες και υποστηρίζουν ότι πρέπει πρώτα να επιτευχθεί εκεχειρία και στη συνέχεια να εξεταστούν οι ευρύτερες αλλαγές στο σύστημα ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Αντίθετα, η αμερικανική πλευρά επιδιώκει να συζητηθούν παράλληλα οι εδαφικές διαφορές και τα ζητήματα ασφαλείας, θεωρώντας ότι και τα δύο είναι απαραίτητα για μια συνολική συμφωνία.
Η Ρωσία έχει αναγνωρίσει ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα απαιτήσει και ευρωπαϊκή συμμετοχή, αλλά ο Πούτιν δεν έχει δεσμευτεί για διεύρυνση των διαπραγματεύσεων.
Ο χρόνος πιέζει την Ουάσιγκτον, αλλά όχι απαραίτητα τη Μόσχα
Το βασικό εμπόδιο στις προσπάθειες του Τραμπ είναι ότι οι δύο πλευρές φαίνεται να κινούνται με διαφορετικό χρονοδιάγραμμα.
Η Ουάσινγκτον επιδιώκει μια συμφωνία πριν από την αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών στο Κογκρέσο, ενώ η Μόσχα δεν δείχνει αντίστοιχη βιασύνη.
Οι συνομιλίες μόλις πρόσφατα άρχισαν να εξετάζουν τις ευρύτερες ρωσικές απαιτήσεις για την ασφάλεια στην Ευρώπη, οι οποίες αποτελούν, σύμφωνα με τον Πούτιν, αναπόσπαστο μέρος οποιασδήποτε τελικής συμφωνίας.
Αυτό περιορίζει τις πιθανότητες να επιτευχθεί συμφωνία εντός των επόμενων εβδομάδων, εκτός εάν η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της αποδεχθούν σημαντικό μέρος των ρωσικών απαιτήσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η αμερικανική πίεση θα οδηγήσει σε έναν συμβιβασμό αποδεκτό από όλες τις πλευρές ή εάν το ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα θα ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση της Μόσχας.
Πηγή: Ertnews

