Του Κωνσταντίνου Τάκου
Συζητάμε πολύ για την ταχύτητα με την οποία η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την εργασία, αλλά λιγότερο για το αν αυτή η αλλαγή επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο όλους τους εργαζομένους. Η φετινή έρευνα “Workforce Hopes and Fears Survey 2026” της PwC Ελλάδας (σε δείγμα 801 εργαζομένων, στο πλαίσιο της παγκόσμιας έρευνας σε 49.364 εργαζομένους σε 48 χώρες) ανέδειξε τέσσερις ομάδες εργαζομένων με διαφορετικά επαγγελματικά οφέλη από την ΤΝ, με την πλειονότητα των εργαζομένων να κινδυνεύει να μείνει πίσω.
Εργαζόμενοι δύο ταχυτήτων, με την πλειονότητα να κινείται πιο αργά
Στην Ελλάδα, το 69% των εργαζομένων ανήκει στην ομάδα “Engine Room”, τον βασικό κορμό, έναντι 56% παγκοσμίως. Η ομάδα αυτή αποκομίζει περιορισμένα επαγγελματικά οφέλη από την ΤΝ και έχει λιγότερες ευκαιρίες πρόσβασης στην τεχνολογία, τη μάθηση και την καινοτομία. Οι “Front-runners”, που συνδυάζουν δεξιότητες υψηλής ζήτησης με σημαντικά οφέλη από την ΤΝ, αντιπροσωπεύουν το 7%, έναντι 14% παγκοσμίως. Η απόσταση αυτή δείχνει ότι πολλοί οργανισμοί στην Ελλάδα δεν έχουν ακόμη καταφέρει να στηρίξουν αποτελεσματικά τη μεγάλη πλειονότητα των εργαζομένων τους, ώστε να αναπτύξουν νέες δυνατότητες και να επωφεληθούν από τις αλλαγές που φέρνει η ΤΝ.
Οι Έλληνες εργαζόμενοι, από την πλευρά τους, δείχνουν πρόθυμοι να προσαρμοστούν. Σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι βίωσαν σημαντικές αλλαγές στη δουλειά τους τον τελευταίο χρόνο, ενώ πολλοί έμαθαν νέα εργαλεία, εφάρμοσαν νέες δεξιότητες και ανέλαβαν διαφορετικές αρμοδιότητες. Παράλληλα, σχεδόν δύο στους τρεις δηλώνουν πρόθυμοι να προσφέρουν πέρα από όσα απαιτούνται στην εργασία τους. Την ίδια στιγμή, το 58% των εργαζομένων δηλώνει αυτοπεποίθηση στην ικανότητά του να μάθει νέες δεξιότητες, αλλά η πρόσβαση σε πόρους κατάρτισης και ανάπτυξης μειώθηκε στο 41% (-7 ποσοστιαίες μονάδες). Αυτή η έλλειψη υποστήριξης σε προγράμματα εκπαίδευσης και ανάπτυξης προσωπικού εντείνει την αβεβαιότητα, σε ένα περιβάλλον όπου η εμπιστοσύνη στη διοίκηση δοκιμάζεται και οι πιέσεις από το κόστος διαβίωσης (72%) και τον φόρτο εργασίας (39%) παραμένουν υψηλές.
Η χρήση αυξάνεται, τα κίνητρα δεν συμβαδίζουν
Η εμπειρία των συστηματικών χρηστών ΤΝ δείχνει συγκεκριμένα οφέλη. Σχεδόν δύο στους τρεις εργαζομένους στην Ελλάδα (64%) χρησιμοποιούν εργαλεία ΤΝ τουλάχιστον εβδομαδιαία (από 54% πέρυσι), ενώ το 37% κάνει χρήση εργαλείων GenAI καθημερινά. Μάλιστα, οι καθημερινοί χρήστες εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα εργασιακής ασφάλειας (60%), εμπιστοσύνης στη διοίκηση (52%) και σιγουριάς για την απόκτηση νέων δεξιοτήτων (70%) και πιο θετική στάση απέναντι στον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο της τεχνολογίας (48%). Παράλληλα, το 33% των καθημερινών χρηστών δηλώνει ότι η ΤΝ τούς βοηθά να ανταποκριθούν σε σύνθετα και απαιτητικά καθήκοντα, έναντι 7% των περιστασιακών χρηστών.
Η συστηματική χρήση της ΤΝ συνδέεται με οφέλη που αναγνωρίζουν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι. Τα κίνητρα, ωστόσο, που δίνουν οι επιχειρήσεις αποτελούν επίσης κρίσιμο παράγοντα. Οι εργαζόμενοι αναγνωρίζουν κυρίως την αποφυγή λαθών και την τήρηση διαδικασιών ως συμπεριφορές που επιβραβεύονται, ενώ η αποτελεσματική χρήση της ΤΝ βρίσκεται πολύ χαμηλά. Ταυτόχρονα, ένας στους τέσσερις δηλώνει ότι δεν εντοπίζει επαρκείς ευκαιρίες για να χρησιμοποιήσει εργαλεία ΤΝ, ενώ ένας στους πέντε επισημαίνει την απουσία σχετικών κινήτρων. Οι προσδοκίες για καινοτομία συνυπάρχουν, έτσι, με κριτήρια επιτυχίας που ευνοούν τις καθιερωμένες επιλογές. Η αναγνώριση της πρωτοβουλίας και του υπεύθυνου πειραματισμού μπορεί να ενθαρρύνει τους εργαζομένους να δοκιμάσουν νέους τρόπους εργασίας και να αξιοποιήσουν με πιο ουσιαστικό τρόπο την ΤΝ.
Από την επένδυση στην παραγωγικότητα
Για να ενθαρρύνουν την ουσιαστική αξιοποίηση της ΤΝ, οι επιχειρήσεις χρειάζεται να κατανοήσουν τις ανάγκες και τα κίνητρα κάθε ομάδας εργαζομένων, ώστε να προσαρμόσουν ανάλογα την εκπαίδευση, τις ευκαιρίες εξέλιξης και τις ανταμοιβές τους. Αντιλαμβανόμενες τις διαφορετικές αφετηρίες των εργαζομένων τους, χρειάζεται να επενδύσουν συστηματικά στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων, να δίνουν χρόνο για μάθηση και εφαρμογή στην πράξη, καθώς και κίνητρα που ενθαρρύνουν την υπεύθυνη αξιοποίηση των νέων εργαλείων. Παράλληλα, οι προϊστάμενοι χρειάζονται την κατάλληλη υποστήριξη για να επανασχεδιάσουν τις διαδικασίες και να καθοδηγήσουν τις ομάδες τους. Διαφορετικά, ο κίνδυνος είναι τα οφέλη από την ΤΝ να μη διαχυθούν ευρύτερα στο εργατικό δυναμικό, δημιουργώντας ένα εργατικό δυναμικό που κινείται με διαφορετικές ταχύτητες.
Η έρευνά μας δείχνει ότι η απόδοση της επένδυσης στην ΤΝ εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την ικανότητα των επιχειρήσεων να επανασχεδιάζουν την εργασία, να αναπτύσσουν τις δεξιότητες των ανθρώπων τους και να επιβραβεύουν την ουσιαστική αξιοποίηση της τεχνολογίας. Ο μετασχηματισμός της εργασίας αποτελεί, επομένως, επιχειρηματική και οικονομική αναγκαιότητα. Στην Ελλάδα, όπου σχεδόν επτά στους δέκα εργαζομένους αποκομίζουν ακόμη περιορισμένα οφέλη από την ΤΝ, υπάρχει σημαντικό περιθώριο να διευρυνθούν αυτά τα οφέλη, ώστε περισσότεροι άνθρωποι να εξελιχθούν επαγγελματικά και περισσότερες επιχειρήσεις να μετατρέψουν την επένδυσή τους σε παραγωγικότητα, καινοτομία και ανάπτυξη.
* Κωνσταντίνος Τάκος, Partner, Consulting, Workforce Transformation στην PwC Ελλάδας
