Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Δανειακά χαρτοφυλάκια απαιτήσεων 700 εκατ. ευρώ, μεταβιβάστηκαν στη δευτερογενή αγορά δανείων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, ενώ νέες πωλήσεις προετοιμάζονται που σύμφωνα με πληροφορίες μπορεί να φθάσουν και τα 3 δισ. ευρώ. Αλλά τα στοιχεία δείχνουν ότι η αγορά φθίνει μετά το 2024. Ενώ επιχειρείται σημαντικό ξεκαθάρισμα στο πρόβλημα των “κόκκινων” δανείων με νομοθετικές ρυθμίσεις, το πιο ενδιαφέρον ζήτημα παραμένει η επιστροφή θεραπευμένων δανείων στις τράπεζες που ενώ είδαμε κάποιες κινήσεις είναι ακόμα στα σπάργανα, αλλά εκτιμάται ότι θα αρχίσει να αποκτά υπόσταση από το 2027.
Δεδομένων των αυστηρών προδιαγραφών που ισχύουν σήμερα προκειμένου να επιτραπεί να επιστρέψουν τα θεραπευμένα δάνεια στον τραπεζικό τομέα, μετά από τρία χρόνια απρόσκοπτης εξυπηρέτησης, εκτιμάται ότι σημαντική βοήθεια μπορεί να προσφέρει η υιοθέτηση νέων ευρωπαϊκών κανόνων στο ζήτημα.
Στις 21 Οκτωβρίου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν σε καταρχήν συμφωνία για την αλλαγή των ευρωπαϊκών κανόνων στις τιτλοποιήσεις δανείων με στόχο να διευκολύνουν τις συναλλαγές και να απελευθερώσουν περισσότερα τραπεζικά κεφάλαια για νέες χρηματοδοτήσεις προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η συμφωνία προβλέπει χαμηλότερες κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις ασφαλέστερες τιτλοποιήσεις, απλούστερες διαδικασίες και μικρότερο κόστος για τράπεζες και επενδυτές. Δημιουργεί επίσης νέα κατηγορία τιτλοποιήσεων υψηλότερης ανθεκτικότητας, ενώ διευκολύνει τη συμμετοχή θεσμικών επενδυτών. Οι τράπεζες θα μπορούν έτσι να διαθέτουν λιγότερα κεφάλαια για συναλλαγές χαμηλού κινδύνου, διατηρώντας περισσότερα διαθέσιμα για νέες χορηγήσεις.
Η συμφωνία είναι προσωρινή και οι αλλαγές δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ. Τα νομοθετικά κείμενα δεν έχουν ολοκληρωθεί και πρέπει προηγουμένως να τα εγκρίνουν επίσημα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ.
Το ενδιαφέρον των τραπεζών
Το ζήτημα της επιστροφής των πρώην “κόκκινων” δανειοληπτών στις τράπεζες έθεσε πρόσφατα ο Διευθύνων Σύμβουλος της Alpha Bank, Βασίλης Ψάλτης, στο περιθώριο της παρουσίασης της νέας εταιρικής ταυτότητας της τράπεζας τον Οκτώβριο. Συνέδεσε μάλιστα την αντιμετώπιση του προβλήματος με την ανάγκη να αναπτυχθεί ξανά ο δανεισμός προς τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις.
Ενδιαφέρον για την απόκτηση θεραπευμένων δανείων έχει εκφράσει αρκετές φορές στο παρελθόν και ο Διευθύνων Σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας, Παύλος Μυλωνάς. Στην Γενικής Συνέλευση μετόχων το 2025 είχε αναφερθεί στην επανένταξη εξυγιασμένων δανείων στα τραπεζικά χαρτοφυλάκια, ενώ και στην πρόσφατη ενημέρωση των αναλυτών για τα αποτελέσματα του τρίτου τριμήνου 2026 η διοίκηση διατήρησε τις επενδύσεις σε θεραπευμένα δάνεια μεταξύ των επιλογών της.
Ο Βασίλης Ψάλτης είχε δώσει επίσης μεγάλη έμφαση στο θέμα της οριστικής αντιμετώπιση των “κόκκινων” δανείων, επισημαίνοντας ότι όσο παραμένει άλυτο το πρόβλημα, η πιστωτική επέκταση προς τα νοικοκυριά θα συνεχίσει να συναντά εμπόδια. Μεγάλος αριθμός ιδιωτών και μικρών επιχειρηματιών παραμένει εκτός τραπεζικής χρηματοδότησης, ακόμη κι όταν έχει ρυθμίσει τα χρέη του και πληρώνει πλέον με συνέπεια.
Ο επικεφαλής της Alpha Bank πρότεινε συνεργασία τραπεζών, servicers και επενδυτών, ώστε να μπορούν να αναχρηματοδοτούνται δάνεια που οι οφειλέτες έχουν αποδείξει ότι μπορούν να εξυπηρετήσουν. Οι τράπεζες θα αξιολογούν την οικονομική κατάσταση κάθε δανειολήπτη και θα μπορούν να χορηγούν νέα χρηματοδότηση για την εξόφληση παλαιότερων οφειλών του. Όπου χρειάζεται, η λύση θα μπορούσε να περιλαμβάνει και μερική διαγραφή χρέους. Ο κ. Ψάλτης επισήμανε ότι οι servicers έχουν τη δυνατότητα αναχρηματοδότησης ρυθμισμένων δανείων, αλλά δεν διαθέτουν τα απαραίτητα κεφάλαια.
Στα βασικά εμπόδια περιλαμβάνονται οι εποπτικοί περιορισμοί και η ηλικία αρκετών δανειοληπτών, που δυσκολεύει την επιμήκυνση των στεγαστικών δανείων. Ο κ. Ψάλτης είχε πει μεταξύ άλλων ότι η προσθήκη νεότερων εγγυητών ή εναλλακτικά προγράμματα χωρίς προκαθορισμένη ημερομηνία λήξης, όπως εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, θα μπορούσαν ξεπεράσου αυτά τα προβλήματα. Είχε επισημάνει ότι η άνοδος των τιμών των ακινήτων περιορίζει τα περιθώρια διαγραφής οφειλών, καθώς αυξάνει την αξία των εξασφαλίσεων.
Η δευτερογενής αγορά δανείων – Τα στοιχεία της ΤτΕ
Η δραστηριότητα στη δευτερογενή αγορά δανείων τουλάχιστον με τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου φέτος από την ΤτΕ παρουσιάζει για δεύτερη διαδοχική χρονιά πτώση. Οι συναλλαγές κορυφώθηκαν το 2024, όταν μεταβιβάστηκαν 43 χαρτοφυλάκια, αξίας απαιτήσεων 4,9 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τράπεζας της Ελλάδος.
Το 2025 οι συναλλαγές περιορίστηκαν σε 24, με συνολική αξία απαιτήσεων 2,6 δισ. ευρώ. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν 15 μεταβιβάσεις, αξίας 700 εκατ. ευρώ.
Συνολικά, από το 2019 έως και τον Ιούνιο του 2026, η δευτερογενής αγορά κατέγραψε συναλλαγές που αφορούσαν 185 χαρτοφυλάκια δανείων, αξίας απαιτήσεων 12,5 δισ. ευρώ. Η ΤτΕ αναμένει συνέχιση της δραστηριότητας, καθώς οι εταιρείες διαχείρισης εντείνουν τις ενέργειές τους για να πετύχουν τους επιχειρησιακούς τους στόχους, ιδιαίτερα εκείνους που συνδέονται με το πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων “Ηρακλής”.
Σχετικά με την εξυγίανση των ΜΕΔ η ΤτΕ αναφέρει, ότι η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση εμποδίζει την αναδιάρθρωση οφειλών. Επισημαίνει ότι νέα χρηματοδότηση θα μπορούσε να βοηθήσει στην εξυγίανση δανείων, ακόμη και μέσω κεφαλαίου κίνησης για βιώσιμες επιχειρήσεις.
