Της -
Μηνύματα αναβάθμισης στέλνει για την Ελλάδα ο οίκος αξιολόγησης Morningstar DBRS, σε ανάλυσή του για τις πιστωτικές προοπτικές του 2027. Υπογραμμίζει το χάσμα επιδόσεων μεταξύ χωρών του Βορρά και του Νότου και εκτιμά πως αυτό θα συνεχιστεί και θα ενταθεί το επόμενο έτος. Και αυτό γιατί καθώς χώρες οι οποίες βρέθηκαν στο επίκεντρο της κρίσης χρέους πριν 15 χρόνια προχωρούν δυναμικά με συνεχείς βελτιώσεις στα δημοσιονομικά τους, άλλες “ισχυρές” χώρες του παρελθόντος, αντιμετωπίζουν αυξανόμενο χρέος και δύσκολο εγχώριο πολιτικό περιβάλλον.
Πιο αναλυτικά, το 2027 η DBRS αναμένει ότι τα θεμελιώδη κρατικά πιστωτικά μεγέθη θα παραμείνουν σε γενικές γραμμές αμετάβλητα, με ορισμένες προοπτικές για έναν συνδυασμό αναβαθμίσεων και υποβαθμίσεων στην Ευρώπη.
Όπως επισημαίνει, οι προοπτικές για την παγκόσμια οικονομία είναι αρκετά ισχυρές. Παράλληλα, το δημόσιο χρέος αυξάνεται, ενώ οι κίνδυνοι που απορρέουν από γεωπολιτικές συγκρούσεις και διαταραχές στο εμπόριο παραμένουν υψηλοί.
Η γενικότερη τάση αύξησης του χρέους είναι πιθανό να συνεχιστεί το επόμενο έτος, με ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις στην πιστοληπτική αξιολόγηση ορισμένων κρατών κατά τα επόμενα έτη. Το πραγματικό κόστος των τόκων παραμένει χαμηλό για τις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες, ωστόσο τα ονομαστικά επιτόκια έχουν ανέλθει σε επίπεδα που είχαν να παρατηρηθούν εδώ και αρκετές δεκαετίες, όπως τονίζει.
Η παγκόσμια οικονομία επέδειξε ανθεκτικότητα κατά τη διάρκεια του 2026, η DBRS ωστόσο συνεχίζει να παρακολουθούμε τους κινδύνους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε δυσμενέστερη εξέλιξη.
Αυτή τη στιγμή, 5 από τα κράτη που αξιολογεί η DBRS παρουσιάζουν θετικές τάσεις, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα την οποία βαθμολογεί με ΒΒΒ και θετικές προοπτικές, ενώ 3 παρουσιάζουν αρνητικές τάσεις. Όλες αυτές οι θετικές και αρνητικές τάσεις εντοπίζονται στην Ευρώπη, όπως τονίζει, αντανακλώντας, αφενός, τη συνεχιζόμενη υπεραπόδοση χωρών που είχαν πληγεί σοβαρά από την κρίση της Ευρωζώνης και, αφετέρου, τη διεύρυνση των δημοσιονομικών ανισορροπιών σε ορισμένες άλλες χώρες. Για τα υπόλοιπα από τα 45 κράτη που αξιολογεί, οι τάσεις είναι σταθερές και αναμένει περιορισμένες μεταβολές στις εν λόγω αξιολογήσεις, με πιθανή εξαίρεση τις αξιολογήσεις που βρίσκονται κάτω από την επενδυτική βαθμίδα.
Με βάση τα παραπάνω, ο οίκος εκτιμά ότι η Ευρώπη είναι πιθανό να δει τη μεγαλύτερη απόκλιση στις πιστωτικές πορείες το 2027, με τον Νότο να συνεχίζει να ξεχωρίζει.
Τα θεμελιώδη πιστωτικά μεγέθη μεταβάλλονται στην Ευρώπη
Οι περισσότερες από τις αξιολογήσεις της Morningstar DBRS με θετικές ή αρνητικές τάσεις βρίσκονται εντός της Ευρωζώνης. Όπως επισημαίνει, οι χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση χρέους της περιοχής πριν από 15 χρόνια έχουν κάνει τις πιο σημαντικές δημοσιονομικές προσαρμογές. Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό, όπως τονίζει, τη συνεχιζόμενη σταθερή βελτίωση των αξιολογήσεών τους. Η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Κύπρος και η Ελλάδα έχουν όλες θετικές τάσεις, αντανακλώντας βελτιωμένες προοπτικές για τα δημόσια οικονομικά. Εντωμεταξύ, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Πολωνία (μέλος της ΕΕ αλλά όχι μέρος της Ευρωζώνης) έχουν αρνητικές τάσεις και αντιμετωπίζουν αυξανόμενο χρέος εν μέσω σημαντικών πολιτικών περιορισμών.
Στη Γαλλία, ειδικότερα, ο οίκος βλέπει περιορισμένα περιθώρια για την αύξηση των εσόδων και την ικανοποίηση των κοινωνικών απαιτήσεων. Η άνοδος της δημοτικότητας των πολιτικών κομμάτων εκτός του κυρίαρχου ρεύματος και η πρόσφατη κοινωνική αναταραχή με επικεφαλής τους νέους σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις είναι συμπτωματικά των υποκείμενων οικονομικών προκλήσεων, ιδίως όσον αφορά τη στέγαση, την εκπαίδευση, την απασχόληση και το αυξανόμενο κόστος ζωής, τονίζει η DBRS. Τα δημοφιλή αιτήματα για νέα μέτρα που αντιμετωπίζουν αυτές τις προκλήσεις πιθανότατα θα περιορίσουν τις κυβερνήσεις με τις υπάρχουσες δημοσιονομικές πιέσεις από το να εφαρμόσουν ουσιαστική δημοσιονομική εξυγίανση.
Παγκόσμια οικονομικά θεμελιώδη μεγέθη
Κατά τη διάρκεια του 2026, η δυναμική της ανάπτυξης υπήρξε αρκετά ισχυρή στις κυριότερες οικονομίες, σημειώνει η DBRS. Η αμερικανική οικονομία συνεχίζει να υπεραποδίδει, όπως καταδεικνύεται από τα πρόσφατα στοιχεία για το ΑΕΠ του τρίτου τριμήνου, τα οποία ξεπέρασαν τις προσδοκίες, διαμορφούμενα στο 3,4% ετησίως. Στις υπόλοιπες χώρες της G7, η ανάπτυξη κινήθηκε με βραδύτερους ρυθμούς, ωστόσο επέδειξε επίσης ανθεκτικότητα απέναντι σε διαδοχικά σοκ.
Η αύξηση των καταναλωτικών δαπανών διατηρήθηκε, παρά το σοκ στις τιμές της ενέργειας, ωστόσο οι διαταραχές που προκλήθηκαν από τους δασμούς των ΗΠΑ και η επιβράδυνση των προσλήψεων, καθώς οι επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν αβεβαιότητα για τις προοπτικές της αγοράς εργασίας.
Τα σοκ αυτά —και ειδικότερα η τεχνητή νοημοσύνη— έχουν δώσει ώθηση σε εντονότερη επενδυτική δραστηριότητα στη Βόρεια Αμερική και σε τμήματα της Ασίας. Στην Ευρώπη, η ανάπτυξη στη Γερμανία παρουσιάζει ανάκαμψη, έπειτα από αρκετά έτη ασθενών επιδόσεων. Ορισμένες άλλες μεγάλες οικονομίες της ΕΕ σημείωσαν επιδόσεις καλύτερες από τον μέσο όρο ανάπτυξης του μπλοκ (π.χ. Ισπανία, Πορτογαλία, Ολλανδία), ενώ άλλες (π.χ. Γαλλία, Ιταλία) κινήθηκαν κάτω από τον μέσο όρο.
Κοιτάζοντας προς το 2027, ο οίκος βλέπει διατήρηση της δυναμικής, με πιθανή ωστόσο επιτάχυνση της ανάπτυξης στην Ευρώπη και τον Καναδά, σταθερή ανάπτυξη στις ΗΠΑ και ενδεχομένως μια ήπια επιβράδυνση στις ασιατικές οικονομίες. Οι επενδύσεις στις ΗΠΑ ενδέχεται να επιβραδυνθούν κάπως, δεδομένων των πρόσφατων εξελίξεων στον τομέα της τεχνολογίας, της αυξανόμενης δημόσιας αντίθεσης στα κέντρα δεδομένων και του αυξανόμενου κόστους κεφαλαίου. Παρόλα αυτά, ενδέχεται να συνεχιστούν οι υψηλές επενδύσεις στον τεχνολογικό τομέα για πολλά ακόμη χρόνια.
Οι προκλήσεις
Οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές συγκρούσεις αποτελούν πηγή αβεβαιότητας και —κυρίως— κινδύνων που θα μπορούσαν να επιβραδύνουν την ανάπτυξη, προειδοποιεί η DBRS. Ειδικότερα, υπάρχει η πιθανότητα νέων διαταραχών στις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή, γεγονός που επηρεάζει αρνητικά το κόστος μεταφορών και ενέργειας για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές.
Επιπλέον, ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας ενδέχεται να έχει αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις, ιδίως στην περίπτωση σοβαρών ζημιών στις ενεργειακές υποδομές της Ρωσίας.
Άλλες εντάσεις που αφορούν την ασφάλεια θα μπορούσαν να προκύψουν στην Ασία ή την Ευρώπη, ως αποτέλεσμα στρατηγικών ανταγωνισμών μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, ή μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας.
Η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει περαιτέρω διαταραχές, επηρεάζοντας τη Βόρεια Αμερική ή άλλες περιοχές. Από την άλλη πλευρά (τουλάχιστον όσον αφορά την ανάπτυξη), οι πρόσθετες δημόσιες δαπάνες για διάφορες προτεραιότητες —στους τομείς της άμυνας, του περιβάλλοντος ή της κοινωνικής πολιτικής— θα μπορούσαν να δώσουν μια βραχυπρόθεσμη ώθηση σε ορισμένες χώρες.
Παράλληλα, όπως προσθέτει η DBRS, ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες, γεγονός που υποδηλώνει ότι η νομισματική πολιτική θα γίνει ελαφρώς λιγότερο χαλαρή προς το νέο έτος.
Οι διαδοχικές απότομες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας έχουν καταστήσει τις κεντρικές τράπεζες κάπως πιο προσανατολισμένες στη σύσφιξη της πολιτικής (hawkish), καθώς αξιολογούν τον αντίκτυπο στον δομικό πληθωρισμό.
Τυχόν περαιτέρω σοκ στις τιμές της ενέργειας κατά τη διάρκεια του 2027 θα εξακολουθήσουν να περιπλέκουν τη χάραξη της νομισματικής πολιτικής και ενδέχεται, με την πάροδο του χρόνου, να αυξήσουν τον κίνδυνο σφαλμάτων στην άσκηση αυτής της πολιτικής.
Επιπλέον, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια σημείωσαν σημαντική άνοδο το 2026. Αν και τις τελευταίες εβδομάδες έχουν υποχωρήσει ελαφρώς, τα υψηλότερα μέσα επιτόκια αναμένεται να λειτουργήσουν ανασταλτικά για την ανάπτυξη κατά το επόμενο έτος. Όπως επισημαίνει, τα υψηλότερα συνολικά επίπεδα χρέους καθιστούν τη δυναμική του χρέους πιο ευάλωτη στην άνοδο των επιτοκίων Παράλληλα, οι προκλήσεις στον τομέα των ακινήτων στην Κίνα, σε συνδυασμό με την ασθενή εγχώρια ζήτηση, ενδέχεται να συνεχίσουν να επιβαρύνουν την ανάπτυξη στην Ασία.
Τέλος, πολλές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένες ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια, οι οποίες είναι πιθανό να απαιτήσουν μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες και επενδύσεις. Σε πολλές περιπτώσεις, οι κυβερνήσεις διαθέτουν δημοσιονομικό περιθώριο για να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες αυτές απαιτήσεις. Ορισμένες κυβερνήσεις ενδέχεται επίσης να είναι σε θέση να βρουν αντισταθμιστικά μέτρα εσόδων για να καλύψουν τις ανάγκες δαπανών τους. Ωστόσο, πολλές από τις χώρες με τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα φαίνεται πως θα σημειώσουν περιορισμένη πρόοδο στη μείωση των ελλειμμάτων τους. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου επίκεινται εκλογές ή όπου οι πολιτικές διαιρέσεις καθιστούν απίθανο το ενδεχόμενο να διαθέτουν οι ηγέτες το απαραίτητο πολιτικό κεφάλαιο για την επίτευξη δημοσιονομικής εξυγίανσης (π.χ. Γαλλία).
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι πολιτικοί ηγέτες δεν έχουν καν θέσει τη μείωση του ελλείμματος ως στόχο πολιτικής ή, εκεί όπου έχουν θέσει στόχους, οι στόχοι αυτοί δεν φαντάζουν αξιόπιστοι στο πλαίσιο άλλων, πιο λαϊκιστικών υποσχέσεων που έχουν δοθεί στους ψηφοφόρους.
Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, το “μπλε κύμα” των ενδιάμεσων εκλογών είναι πιθανότερο να οδηγήσει σε αυξημένες επιδοτήσεις για την υγειονομική περίθαλψη παρά σε ουσιαστική πρόοδο όσον αφορά την αντιμετώπιση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ελλείμματος. Αντίστοιχα, στην Κίνα —όπου παρατηρούνται ελάχιστα εμφανή σημάδια πολιτικής διαφωνίας—οι συνθήκες ασθενούς εγχώριας ζήτησης, σε συνδυασμό με τις ανησυχίες για την απασχόληση, θα περιορίσουν επίσης την πρόοδο στη μείωση του κινεζικού ελλείμματος.
