Με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν επικράτηση των Δημοκρατικών – τουλάχιστον σε ένα από τα δύο σώματα του Κογκρέσου – και ορισμένες πολιτείες και εκλογικές περιφέρειες να μετατρέπονται σε “πεδίο μάχης” για την έδρα, οι Αμερικανοί προσέρχονται στις κάλπες την Τρίτη, σε μια εκλογική αναμέτρηση που έχει ξεκινήσει ήδη και αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά το υπόλοιπο της θητείας του Ντόναλντ Τραμπ.
Πώς λειτουργεί η περίπλοκη εκλογική διαδικασία για τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία, τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις για τις ενδιάμεσες εκλογές και τι θα σημαίνει πρακτικά για τον Αμερικανό πρόεδρο η απώλεια του ελέγχου στο Κογκρέσο – είτε χάσει το ένα σώμα είτε και τα δύο;
Τι είναι οι ενδιάμεσες εκλογές
Οι Αμερικανοί καλούνται να αναδείξουν τα μέλη του Κογκρέσου, το οποίο αποτελείται από δύο σώματα: τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία.
Οι εκλογές διεξάγονται κάθε δύο χρόνια.
Βασική αρμοδιότητα του Κογκρέσου είναι η σύνταξη και ψήφιση ομοσπονδιακών νόμων, δηλαδή της νομοθεσίας που ισχύει σε ολόκληρη τη χώρα. Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών θα κρίνει ποιο πολιτικό κόμμα – οι Ρεπουμπλικανοί του Τραμπ ή οι Δημοκρατικοί – θα ελέγχει το Κογκρέσο, καθορίζοντας τον βαθμό ευκολίας με τον οποίο ο πρόεδρος θα μπορεί να υλοποιήσει την πολιτική του ατζέντα.
Παράλληλα, τα αποτελέσματα θεωρούνται και ένα βαρόμετρο της δυσαρέσκειας ή της ικανοποίησης των Αμερικανών πολιτών από τους μέχρι τώρα χειρισμούς του προέδρου.
Τεχνικά, η Τρίτη είναι η ημέρα των εκλογών, αλλά σε πολλές άλλες πολιτείες σε ολόκληρη τη χώρα, οι ψηφοφόροι έχουν ήδη ψηφίσει.
Ένα ρεκόρ 2,8 εκατομμυρίων ανθρώπων ψήφισε πρόωρα στην Τζόρτζια, ένα νέο ρεκόρ για τις ενδιάμεσες εκλογές. Αυτό αντιστοιχεί στο ένα τρίτο του συνόλου των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων σε ολόκληρη την πολιτεία. Αυτό θεωρείται ένδειξη ενθουσιασμού, ειδικά σε περιφέρειες που παραδοσιακά ψηφίζουν τους Δημοκρατικούς, όπου παρατηρήθηκε έντονη αύξηση της συμμετοχής.
Ποιοι εκλέγονται
Στην κάλπη τίθενται και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων -της κάτω βουλής του Κογκρέσου- οι οποίοι εκλέγονται για διετή θητεία. Η Βουλή είναι το σώμα στο οποίο εισάγονται και συζητώνται κατά κύριο λόγο τα προτεινόμενα νομοσχέδια.
Παράλληλα, ανανεώνονται 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας, όπου η θητεία των μελών είναι εξαετής. Μεταξύ άλλων καθηκόντων, οι γερουσιαστές εγκρίνουν ή μπλοκάρουν τα νομοσχέδια που διαβιβάζονται από τη Βουλή.
Την ίδια ημέρα, οι ψηφοφόροι στο μεγαλύτερο μέρος των ΗΠΑ εκλέγουν επίσης τοπικούς αξιωματούχους σε επίπεδο πολιτειών. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκονται οι αναμετρήσεις για τις θέσεις κυβερνητών σε Καλιφόρνια, Φλόριντα, Τζόρτζια και Μίσιγκαν.
Τι αξιολογούν οι Αμερικανοί προσερχόμενοι στις κάλπες
Η πορεία της αμερικανικής οικονομίας βρίσκεται στην κορυφή των ανησυχιών για πολλούς ψηφοφόρους, οι οποίοι δοκιμάζονται από τις αυξημένες τιμές στα καύσιμα, τα είδη πρώτης ανάγκης, τη στέγαση και την περίθαλψη.
Ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, γεγονός που οφείλεται εν μέρει και στον πόλεμο που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ – υπό τον Τραμπ – και το Ισραήλ κατά του Ιράν, τον Φεβρουάριο του 2026.
Από την πλευρά τους, οι Δημοκρατικοί υποστηρίζουν ότι η πολιτική των δασμών που επιβάλλει ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος διαβίωσης για τους Αμερικανούς.
Κορυφαίο ζήτημα αποτελεί και το μεταναστευτικό. Οι Ρεπουμπλικανοί τονίζουν ότι ο Τραμπ υλοποίησε μια κεντρική προεκλογική του δέσμευση του 2024, αυστηροποιώντας τη φύλαξη των συνόρων και εξαπολύοντας μια ευρεία -και συχνά αμφιλεγόμενη- εκστρατεία καταστολής της παράτυπης μετακίνησης.
Τις τελευταίες εβδομάδες έχει ενταθεί η ανησυχία και για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Υψηλόβαθμα στελέχη και από τα δύο κόμματα συμφωνούν στην ανάγκη θεσμοθέτησης ρυθμιστικού πλαισίου, ερχόμενοι σε ευθεία αντίθεση με τον Τραμπ, ο οποίος απορρίπτει την ιδέα επιβολής νομοθετικών περιορισμών στην ανάπτυξη της τεχνολογίας.
Τι διακυβεύεται
Το Κογκρέσο αποτελεί μία από τις τρεις εξουσίες του αμερικανικού πολιτεύματος, μαζί με την Προεδρία και τη Δικαιοσύνη. Ο έλεγχός του είναι καθοριστικός για τη διαμόρφωση της νομοθεσίας.
Αυτή τη στιγμή, οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούν την πλειοψηφία και στα δύο σώματα, αν και με οριακές ισορροπίες. Διαθέτουν 218 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων – τον ελάχιστο δηλαδή απαιτούμενο αριθμό για τον έλεγχό της-συν έναν ανεξάρτητο βουλευτή που ευθυγραμμίζεται μαζί τους στις ψηφοφορίες.
Στη Γερουσία διαθέτουν 53 έδρες. Το σώμα θα αλλάξει “χέρια” μόνο εάν οι Δημοκρατικοί συγκεντρώσουν 51 έδρες.
Εάν οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν τον έλεγχο έστω και ενός σώματος, θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να εισάγουν προς ψηφοφορία τη δική τους νομοθετική ατζέντα.
Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις
Ιστορικά, το εκλογικό σώμα τείνει να “τιμωρεί” το κόμμα του εν ενεργεία προέδρου, ψηφίζοντας εναντίον του.
Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις καταγράφουν χαμηλά ποσοστά αποδοχής για τον πρόεδρο. Παρότι ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του με ποσοστό δημοτικότητας ελαφρώς άνω του 50%, σύμφωνα με τη Silver Bulletin, στις αρχές Οκτωβρίου το ποσοστό αυτό είχε υποχωρήσει γύρω στο 37%, με το 61% των πολιτών να αποδοκιμάζει τους χειρισμούς του.
Σύμφωνα με νέα μέτρηση του Reuters/Ipsos, η οποία ολοκληρώθηκε χθες, Δευτέρα, η δημοτικότητα του Τραμπ παραμένει καθηλωμένη κοντά σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο, καθώς ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος στις ΗΠΑ αντιλαμβάνεται την ψήφο στις ενδιάμεσες εκλογές ως έκφραση αποδοκιμασίας στην πολιτική του Ρεπουμπλικάνου προέδρου.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι η εκλογική αναμέτρηση ενδέχεται να είναι πιο αμφίρροπη από ό,τι αναμενόταν το προηγούμενο διάστημα.
Περίπου το 46% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων που συμμετείχαν στη δημοσκόπηση δήλωσε ότι θα επιλέξει Δημοκρατικούς σε αυτές τις εκλογές έναντι 38% που εξέφρασε την προτίμησή του σε Ρεπουμπλικάνους. Το προβάδισμα οκτώ μονάδων για τους Δημοκρατικούς είναι μειωμένο σε σύγκριση με δημοσκόπηση των Ipsos/Reuters την προηγούμενη εβδομάδα, καθώς τότε ανερχόταν σε 11 μονάδες.
Δημοσκόπηση του Reuters (22–26 Οκτωβρίου) έδειξε ότι οι εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι προτιμούσαν τους Δημοκρατικούς έναντι των Ρεπουμπλικανών με διαφορά 11 μονάδων (47% έναντι 36%) για το Κογκρέσο.
Αν και αυτές οι δημοσκοπήσεις παρέχουν μια εικόνα της κοινής γνώμης, δεν αποτυπώνουν τις λεπτές αποχρώσεις των εκλογικών αναμετρήσεων ανά πολιτεία και ανά εκλογική περιφέρεια που καθορίζουν τον έλεγχο της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων, αναμετρήσεις στις οποίες οι Ρεπουμπλικανοί κατέχουν ορισμένα δομικά πλεονεκτήματα.
Η μάχη των εδρών
Το αμερικανικό δίκτυο CBS News ξεχωρίζει 10 αμφίρροπες μάχες για τη Γερουσία σε πολιτείες όπως η Άιοβα και το Νιου Χάμσαϊρ, καθώς και 42 αμφίρροπες περιφέρειες για τη Βουλή των Αντιπροσώπων σε πολιτείες όπως η Αριζόνα και το Οχάιο.
Γερουσία
Οι Ρεπουμπλικανοί κατέχουν 53 έδρες, ενώ οι Δημοκρατικοί 47. Οι περισσότερες από τις 22 έδρες που υπερασπίζεται το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα βρίσκονται σε πολιτείες στις οποίες ο Τραμπ κέρδισε με άνεση το 2024. Για να κερδίσουν τον έλεγχο της Γερουσίας, οι Δημοκρατικοί πρέπει να διατηρήσουν τις υπάρχουσες έδρες τους και να “ανατρέψουν” τουλάχιστον τέσσερις που κατέχουν επί του παρόντος οι Ρεπουμπλικανοί.
Σύμφωνα με το BBC, οι Δημοκρατικοί παρουσιάζουν μια ξαφνική αύξηση της υποστήριξης σε κρίσιμες πολιτείες-κλειδιά.
Οι 7 αναμετρήσεις για τη Γερουσία που ξεχωρίζουν: Αλάσκα, Άιοβα, Μέιν, Μίσιγκαν, Οχάιο, Τέξας, Κάνσας.
Από τις επτά πολιτείες όπου διεξάγονται εκλογές και οι οποίες θα καθορίσουν ποιο κόμμα θα ελέγχει τη Γερουσία, νέα μέτρηση της New York Times/Siena polls δείχνει ότι οι Δημοκρατικοί προηγούνται σε πέντε: Κάνσας, Μέιν, Οχάιο, Τέξας και Αλάσκα.
Οι ειδικοί έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οι δημοσκοπήσεις έχουν αποδειχθεί λανθασμένες στο παρελθόν, αλλά νίκες σε αρκετές από αυτές τις πολιτείες θα αποτελούσαν σημαντικές επιτυχίες για τους Δημοκρατικούς.
Το Τέξας, για παράδειγμα, δεν έχει “στείλει” Δημοκρατικό στη Γερουσία από το 1988, ενώ το Κάνσας δεν έχει Δημοκρατικό γερουσιαστή από το 1932.
Βουλή των Αντιπροσώπων
Και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων είναι “ανοιχτές” στις εκλογές, με την πλειοψηφία να ορίζεται στις 218. Η Βουλή των Αντιπροσώπων είναι επί του παρόντος διαιρεμένη με πολύ μικρή διαφορά, με 218 Ρεπουμπλικάνους — συν έναν ανεξάρτητο που συνεργάζεται με το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα — και 214 Δημοκρατικούς. Δύο έδρες είναι κενές.
Το CBS ξεχωρίζει 42 αναμετρήσεις σε εκλογικές περιφέρειες στις ακόλουθες πολιτείες: Αριζόνα, Καλιφόρνια, Κολοράντο, Φλόριντα, Άιοβα, Μίσιγκαν, Νεμπράσκα, Νεβάδα, Νιου Χάμσαϊρ, Νιου Τζέρσεϊ, Νέο Μεξικό, Νέα Υόρκη, Βόρεια Καρολίνα, Οχάιο, Πενσυλβάνια, Τέξας, Βιρτζίνια, Ουάσινγκτον και Ουισκόνσιν.
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα για τον Τραμπ
Στην περίπτωση που οι Δημοκρατικοί κερδίσουν είτε τη Βουλή είτε τη Γερουσία, ο Τραμπ θα αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες στην έγκριση νομοσχεδίων από το Κογκρέσο.
Έτσι, τα σχέδιά του για την εσωτερική πολιτική ενδέχεται να βρεθούν σε αδιέξοδο, παρότι ο ίδιος έχει βρει τρόπους να ασκεί εξουσία παράλληλα ή ανεξάρτητα από τη γραμμή του κόμματός του.
Παράλληλα, ο έλεγχος κάποιου σώματος από τους Δημοκρατικούς θα τους δώσει τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τις κοινοβουλευτικές επιτροπές για τη διενέργεια ερευνών γύρω από τα πεπραγμένα της προεδρίας Τραμπ. Ο πόλεμος στο Ιράν, η κατασκευή της νέας αίθουσας δεξιώσεων στον Λευκό Οίκο, αλλά και οι τακτικές της Υπηρεσίας Επιβολής Μετανάστευσης (ICE) αναμένεται να τεθούν στο μικροσκόπιο.
Στους κόλπους των Δημοκρατικών διεξάγεται επίσης συζήτηση για το ενδεχόμενο έναρξης διαδικασίας καθαίρεσης (impeachment) κατά του Τραμπ, δηλαδή την απαγγελία κατηγοριών στο Κογκρέσο.
Αντίθετα, εάν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου, ο Τραμπ θα μπορέσει να συνεχίσει ανεμπόδιστος την υλοποίηση του προγράμματός του για το υπόλοιπο της θητείας του.
Με το βλέμμα στις προεδρικές του 2028
Το όνομα του προέδρου δεν βρίσκεται στο ψηφοδέλτιο των ενδιάμεσων εκλογών, αν και ο ίδιος ο Τραμπ έχει καλέσει τους Ρεπουμπλικανούς ψηφοφόρους να αντιμετωπίσουν την κάλπη ως ψήφο εμπιστοσύνης και επιβεβαίωσης των ενεργειών του στο αξίωμα.
Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, οι πολιτικοί αναλυτές αναμένεται να το αξιοποιήσουν για να βγάλουν συμπεράσματα σχετικά με τη στάση των ψηφοφόρων απέναντι στην πορεία της χώρας υπό τη διακυβέρνηση Τραμπ.
Ο Τραμπ δεν έχει συνταγματικά το δικαίωμα να διεκδικήσει τρίτη προεδρική θητεία. Έτσι, αμέσως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, αναμένεται να φουντώσει η σεναριολογία για το πρόσωπο που θα προταθεί για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών το 2028, καθώς και για το ποιος θα βρεθεί απέναντί του από την πλευρά των Δημοκρατικών.
Διαβάστε ακόμη:
