Η χειρότερη έξαρση κοινωνικών ταραχών στη Γαλλία εδώ και χρόνια έχει βυθίσει τους τελευταίους μήνες της θητείας του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν σε ακόμη μεγαλύτερη αναταραχή, αναδεικνύοντας την αδυναμία ενός ηγέτη που αγωνίζεται να περιορίσει την κοινωνική οργή, έχοντας στη διάθεσή του ελάχιστα χρήματα προς διάθεση, περιορισμένο πολιτικό κεφάλαιο και έναν ολοένα πιο εύθραυστο έλεγχο της δημόσιας τάξης.
Οι ταραχές που σάρωσαν τη Γαλλία το Σάββατο, αφήνοντας πίσω τους λεηλατημένα καταστήματα, πυρπολημένα κτίρια και βανδαλισμένους δημόσιους θεσμούς, φέρνουν τον Μακρόν αντιμέτωπο με ίσως την πιο εκρηκτική πρόκληση της προεδρίας του, η οποία βρίσκεται πλέον στη δύση της: μια χώρα που απαιτεί περισσότερα από ένα κράτος το οποίο δεν έχει πλέον την οικονομική δυνατότητα να προσφέρει πολλά.
Ο Μακρόν ανήλθε στην εξουσία πριν από σχεδόν μία δεκαετία, υποσχόμενος να ανατρέψει το δυσκίνητο γαλλικό πολιτικό κατεστημένο, να επιταχύνει δραστικά τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις και να αποκαταστήσει την κρατική εξουσία μέσω μιας πιο δυναμικής προεδρίας. Αντί γι’ αυτό, με μόλις έξι μήνες να απομένουν μέχρι το τέλος της θητείας του, βρίσκεται αντιμέτωπος με την πραγματικότητα ενός προέδρου που ουσιαστικά έχει μετατραπεί σε ηγέτη χωρίς ουσιαστική πολιτική επιρροή, ο οποίος ηγείται μιας χώρας βυθισμένης στην πολιτική παράλυση, αντιμετωπίζει οξείες οικονομικές πιέσεις και παλεύει με ταραχές που έχουν αποκαλύψει τα όρια της κρατικής εξουσίας.
Σε αντίθεση με την περίοδο της εξέγερσης των “Κίτρινων Γιλέκων” το 2018-2019, όταν ο Μακρόν επιχείρησε να εκτονώσει τη δημόσια οργή προσφέροντας παραχωρήσεις δισεκατομμυρίων ευρώ, τα επιβαρυμένα δημόσια οικονομικά της Γαλλίας και το κατακερματισμένο κοινοβούλιο τού αφήνουν ελάχιστα περιθώρια ελιγμών, όπως μεταδίδει το Reuters.
Ακόμη και πρώην σύμμαχοί του ασκούν πλέον ανοιχτά δριμεία κριτική, αποδίδοντας το σημερινό αδιέξοδο της χώρας στην απόφαση του Μακρόν να προκηρύξει πρόωρες βουλευτικές εκλογές το 2024, οι οποίες αποδυνάμωσαν την εξουσία του.
“Το τέλος αυτής της θητείας είναι οδυνηρό”, έγραψε στην πλατφόρμα X ο Λοΐκ Κερβράν, πρώην βουλευτής από το στρατόπεδο του Μακρόν. “Ο πρόεδρος παρέλυσε τη χώρα με την παράλογη απόφασή του να διαλύσει το κοινοβούλιο το 2024. Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι πρόκειται για τη χειρότερη απόφαση στην ιστορία της Πέμπτης Δημοκρατίας”.
Η “λεωφόρος” της Λεπέν προς την προεδρία
Η αναταραχή ενδέχεται να ωφελήσει την Μαρίν Λεπέν, η οποία προηγείται ήδη στην κούρσα για τις προεδρικές εκλογές του 2027 και αναμένεται να επωφεληθεί τόσο από την οργή για την υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου όσο και από τους φόβους για τη δημόσια τάξη, τους οποίους πυροδότησε η βία του Σαββατοκύριακου.
“Η Λεπέν δεν χρειάζεται πλέον να ξοδέψει ούτε ένα ευρώ για να κάνει προεκλογική εκστρατεία”, δήλωσε στο Reuters ο Ζαν-Μπατίστ Μορό, ένας ακόμη πρώην βουλευτής του Μακρόν. “Δεν έχει απλώς έναν ανοιχτό δρόμο μπροστά της — έχει μια λεωφόρο έξι λωρίδων”, σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η Λεπέν απηύθυνε το δικό της μήνυμα προς το έθνος μέσω βιντεοσκοπημένης δήλωσης την Κυριακή, παρουσιάζοντας την κυβέρνηση Μακρόν ως μια εξουσία που καταρρέει και προβάλλοντας τον εαυτό της ως το πρόσωπο που είναι ικανό να αποκαταστήσει την τάξη.
Όταν ο Μακρόν απευθύνθηκε αργότερα στη χώρα, παρουσίασε ελάχιστα συγκεκριμένα μέτρα, αποφεύγοντας να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Την ώρα που μιλούσε, οι λεηλασίες συνεχίζονταν για δεύτερη διαδοχική νύχτα, ακόμη και σε εύπορες συνοικίες του Παρισιού, γεγονός που οδήγησε τον πρωθυπουργό του, Σεμπαστιάν Λεκορνί, να ανακοινώσει την επιβολή τοπικών απαγορεύσεων κυκλοφορίας τη Δευτέρα.
Τόσο οι αντίπαλοι όσο και οι πρώην σύμμαχοί του έμειναν απογοητευμένοι. Ο πρώην πρωθυπουργός του, Εντουάρ Φιλίπ, ο οποίος προετοιμάζει πλέον τη δική του υποψηφιότητα για την προεδρία, άσκησε απερίφραστη κριτική.
“Κύριε Πρόεδρε, σας άκουσα χθες το βράδυ”, έγραψε στην πλατφόρμα X. “Θα προτιμούσα, όπως εκατομμύρια Γάλλοι, να είχα ακούσει αποφάσεις και πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση της τάξης”, επισήμανε.
“Η χώρα μας χρειάζεται να κυβερνηθεί με αποφασιστικότητα”, πρόσθεσε.
Ωστόσο, ακόμη και ο Φιλίπ δυσκολεύεται να αποτινάξει την προηγούμενη σύνδεσή του με τον Μακρόν, ενώ οι περισσότερες πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο ριζοσπαστικός εκπρόσωπος της άκρας αριστεράς, Ζαν-Λικ Μελανσόν, προηγείται οριακά έναντί του στην κούρσα για την πρόκριση στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα εξασφάλιζε σχεδόν βέβαια τη νίκη της Λεπέν, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις.
Εκκλήσεις για πρόωρη παραίτηση εν μέσω πολλαπλών κρίσεων
Το γραφείο του Μακρόν ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι ο πρόεδρος αρνήθηκε να κάνει δεκτή την παραίτηση του υπουργού Εσωτερικών και διέταξε την επανεξέταση των φαινομενικών αστοχιών στη συλλογή πληροφοριών και στην ετοιμότητα της αστυνομίας, ενισχύοντας την εντύπωση μιας κυβέρνησης που δυσκολεύεται να ανακτήσει τον έλεγχο.
Οι επενδυτές ανησύχησαν επίσης. Αναλυτές των αγορών αναφέρουν ότι η βία προσθέτει ακόμη έναν παράγοντα πολιτικού κινδύνου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Γαλλία βρίσκεται ήδη υπό αυστηρό έλεγχο εξαιτίας του αυξανόμενου δημόσιου χρέους της και των δυσκολιών που αντιμετωπίζει στην προσπάθεια να μειώσει ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα της Ευρωζώνης.
Ο πρόεδρος βρίσκεται πλέον εγκλωβισμένος ανάμεσα στις αγορές ομολόγων, οι οποίες απαιτούν περιορισμό των δημόσιων δαπανών, και στους διαδηλωτές, οι οποίοι απαιτούν το αντίθετο.
Παρά τις εκκλήσεις των αντιπάλων του να παραμείνει στη Γαλλία, ο Μακρόν έφτασε στο Κουβέιτ τη Δευτέρα, στο πλαίσιο περιοδείας του στις χώρες του Κόλπου, η οποία, όπως υποστηρίζει, θα συμβάλει στην εξασφάλιση ενεργειακών προμηθειών και στην άμβλυνση ορισμένων από τις οικονομικές πιέσεις που έχουν συμβάλει στην αύξηση του αριθμού των διαδηλωτών.
Το ταξίδι ενέχει κινδύνους, καθώς ενισχύει την αντίληψη ότι ο πρόεδρος βρίσκεται αποκομμένος από το δημόσιο αίσθημα. Οι εικόνες του Μακρόν να παρακολουθεί συναυλία της Σελίν Ντιόν μαζί με τη σύζυγό του, Μπριζίτ, το βράδυ της Παρασκευής, λίγες ώρες πριν ξεσπάσουν οι ταραχές, προκάλεσαν χλευαστικά σχόλια στα social media και αποτέλεσαν εύκολο στόχο για τους επικριτές του, οι οποίοι επιδιώκουν να τον παρουσιάσουν ως έναν ηγέτη αποκομμένο από τα γεγονότα.
Σε ένδειξη του βάθους της απογοήτευσης σε τμήματα του πολιτικού του στρατοπέδου, ορισμένοι πρώην σύμμαχοί του έχουν αρχίσει να συζητούν ανοιχτά το ενδεχόμενο να αποχωρήσει από την εξουσία πριν από τη λήξη της θητείας του. Ο Μορό, ο οποίος μίλησε με τον Μακρόν την Κυριακή, δήλωσε ότι τον προέτρεψε να προετοιμάσει μια ομαλή πρόωρη αποχώρηση, προκειμένου να τερματιστεί το σημερινό πολιτικό αδιέξοδο και να αποφευχθούν ακόμη έξι μήνες πολιτικής αδράνειας.
“Δεν θέλει να τα παρατήσει, δεν είναι αυτός ο χαρακτήρας του. Αλλά αυτό είναι που θα έπρεπε να κάνει για τη χώρα”, δήλωσε.
