Του Κώστα Ράπτη
Η οργή των ψηφοφόρων που ξανάφερε τον Ντόναλντ Τραμπ στα πράγματα έρχεται τώρα να τον καταδιώξει – ενισχυμένη από τις ανεκπλήρωτες προσδοκίες.
Έρευνα που διεξήχθη τις πρώτες δύο μέρες του Σεπτεμβρίου από την Cygnal και την Impact Research για λογαριασμό του Bipartisan Policy Center Action και την American Policy Ventures σε 1.500 πιθανούς ψηφοφόρους των επικείμενων “ενδιάμεσων εκλογών” εμφανίζει το 60,5% των ερωτηθέντων να πιστεύει ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται (μάλλον ή σίγουρα) σε λάθος δρόμο, έναντι ποσοστού μόλις 36,2% όσων κρίνουν ότι η χώρα οδεύει προς τη σωστή κατεύθυνση. Η δημοσκόπηση διαπίστωσε επίσης ότι το 50,7% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι πιθανότατα ή σίγουρα θα ψήφιζαν έναν υποψήφιο των Δημοκρατικών για το Κογκρέσο, σε σύγκριση με το 42,1% που δήλωσαν ότι πιθανότατα ή σίγουρα θα ψήφιζαν έναν υποψήφιο των Ρεπουμπλικανών.
Η οικονομία και το κόστος ζωής έχουν αναδειχθεί σε κεντρικά ζητήματα στις κάλπες της 3ης Νοεμβρίου, με τους ψηφοφόρους να είναι απογοητευμένοι από τις αυξανόμενες τιμές του φυσικού αερίου, το κόστος των τροφίμων και τον πληθωρισμό εν μέσω του πολέμου στο Ιράν. Κατά την ίδια έρευνα, το 66,6% των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι, δεδομένου του ύψους των φόρων που πληρώνουν, η κυβέρνηση κάνει κάπως πολύ λίγα ή υπερβολικά λίγα για να βοηθήσει τους Αμερικανούς που μεγαλώνουν οικογένειες.
Υπενθυμίζεται ότι στις ενδιάμεσες εκλογές κρίνεται το σύνολο των 435 εδρών της ομοσπονδιακής Βουλής των Αντιπροσώπων, το ένα τρίτο (35 έδρες) της Γερουσίας, καθώς και η θέση των κυβερνητών 36 πολιτειών και 3 εδαφικών περιφερειών. Στο απερχόμενο, 119ο Κογκρέσο οι Ρεπουμπλικανοί ελέγχουν τη μεν Γερουσία με 53 έδρες (έναντι 45 Δημοκρατικών και 2 ανεξαρτήτων) και τη Βουλή με μια οριακή πλειοψηφία 218 εδρών προς 214. Η σπάνια αυτή συγκυρία ελέγχου τόσο του Λευκού Οίκου όσο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου από το ίδιο κόμμα, ούτως ή άλλως είχε να αντιμετωπίσει την κατά παράδοση αντιπολιτευτική διάθεση των ψηφοφόρων στις ενδιάμεσες εκλογές.
Φόβος ανωμαλίας
Όμως στην παρούσα φάση των έντονων πολιτικών εντάσεων, ακόμη και η ομαλή διεξαγωγή των εκλογών τίθεται εν αμφιβόλω, καθώς η ίδια η κυβέρνηση Τραμπ επανειλημμένα καταγγέλλει ότι θα επιχειρηθεί “εκλογική απάτη”, ενώ οι πιο θερμόαιμοι οπαδοί τους παροτρύνουν να κηρυχθεί στρατιωτικός νόμος σε περίπτωση ανωμαλιών.
Στην πραγματικότητα, παρά το δυσμενές κλίμα, οι Ρεπουμπλικανοί, που έχουν να υπερασπισθούν και περισσότερες έδρες (24 στη Γερουσία) διατηρούν σειρά πλεονεκτημάτων, ξεκινώντας από την υπεροχή τους στις προεκλογικές χρηματοδοτήσεις και φθάνοντας στον προηγηθέντα, συχνά αυθαίρετο ανασχεδιασμό των (μονοεδρικών) περιφερειών της Βουλής από τις πολιτείες, με βάση τα τελευταία απογραφικά δεδομένα. Το τελευταίο αυτό στοιχείο έχει ως αποτέλεσμα μόλις 17-21 από τις έδρες να θεωρούνται πραγματικά διακυβευόμενες.
Για να διατηρήσουν την πλειοψηφία στη Γερουσία, οι Ρεπουμπλικανοί θα χρειαστεί να κρατήσουν τις έδρες τους στην Αλάσκα, το Κάνσας, τη Νεμπράσκα και την Αϊόβα, όπου αντιμετωπίζουν δυσκολίες, ενώ για να πετύχουν την ανατροπή οι Δημοκρατικοί θα πρέπει αντιστοίχως να μη χάσουν τις έδρες τους στο Μίσιγκαν και το Νέο Χάμσαϊρ.
Χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτών των εκλογών είναι η αριστερή στροφή της βάσης των Δημοκρατικών, καθώς η τάση των Democratic Socialists of America, που ενθαρρύνεται από τον γερουσιαστή Μπέρνι Σάντερς, έχει εξασφαλίσει το χρίσμα σε αρκετές περιφέρειες, ακόμη και ως βάρος νυν κοινοβουλευτικών, με κύρια αιχμή το αίτημα για καθολική περίθαλψη.
Πέντε σενάρια
Σύμφωνα με ανάλυση της Saxo, πέντε είναι τα σενάρια ως προς την έκβαση των εκλογών. Στο πρώτο, οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούν τον έλεγχο Βουλής και Γερουσίας, οπότε η νομοθέτηση θα είναι ευχερέστερη για την κυβέρνηση Τραμπ. Στο δεύτερο σενάριο, οι Δημοκρατικοί κερδίζουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων με διαφορά αρκετών εδρών, ενώ οι Ρεπουμπλικάνοι διατηρούν τη Γερουσία, με αποτέλεσμα να χρειασθούν επίπονοι συμβιβασμοί, ιδίως για τα δημοσιονομικά θέματα. Στο τρίτο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο προοιωνίζεται μεγαλύτερη αστάθεια, οι Δημοκρατικοί κερδίζουν οριακά τη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ οι Ρεπουμπλικάνοι διατηρούν τη Γερουσία. Στο τέταρτο σενάριο, οι Δημοκρατικοί αποκτούν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων, πράγμα που θα τους επιτρέπει να παρεμποδίζουν τον διορισμό εκλεκτών του Τραμπ σε ομοσπονδιακά αξιώματα, αλλά όχι και να αποφεύγουν (ελλείψει πλειοψηφίας δύο τρίτων) το προεδρικό βέτο σε νομοθετήματα. Στο πέμπτο σενάριο, ο συσχετισμός στη Γερουσία διαμορφώνεται στο 50-50, με καθοριστική συνεπώς την ψήφο του αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς.
Όλα αυτά, χωρίς να συνυπολογίζονται οι καθυστερήσεις στην καταμέτρηση και οι δικαστικές αμφισβητήσεις σε περίπτωση οριακών αποτελεσμάτων.
Συνοψίζοντας, η Saxo επισημαίνει προς τους επενδυτές ότι ο Ρεπουμπλικανικός έλεγχος και των δύο σωμάτων θα άφηνε την κυβέρνηση με την πιο ξεκάθαρη νομοθετική οδό. Μια Δημοκρατική Βουλή θα έκλεινε την “οδό συμφιλίωσης” του Προϋπολογισμού, που θα χρησιμοποιούν μόνο οι Ρεπουμπλικάνοι. Μια πολύ οριακή πλειοψηφία στη Βουλή θα μπορούσε να καταστήσει τις μεμονωμένες ψήφους ασυνήθιστα σημαντικές. Μια Δημοκρατική Γερουσία θα άλλαζε τη διαδικασία διορισμών, ενώ μια Γερουσία 50-50 θα μπορούσε να κάνει αυτή τη διαδικασία ιδιαίτερα ευαίσθητη σε μεμονωμένους γερουσιαστές.
Πόσο πιθανή είναι μια παραπομπή με το ερώτημα της καθαίρεσης
Με την προσωπική του δημοτικότητα μόλις στο 39% ο Τραμπ έχει λόγους να ανησυχεί για τη συνέχιση της θητείας του, αν η Βουλή περάσει στον έλεγχο των Δημοκρατικών. Ο ίδιος μάλιστα προέβλεψε προ μηνός ότι οι Δημοκρατικοί θα επιχειρήσουν να τον καθαιρέσουν, “χωρίς και αυτοί να ξέρουν γιατί”.
Ερωτηθείς σχετικά, ο ηγέτης της μειοψηφίας της Βουλής των Αντιπροσώπων, Χακίμ Τζέφρις, δήλωσε ότι δεν έχει αποφασισθεί τίποτε, αλλά και δεν αποκλείεται τίποτε.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων παρέπεμπε με το ερώτημα της καθαίρεσης τον Τραμπ δύο φορές κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του: την πρώτη το 2019 λόγω της απειλής του να αναστείλει τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία εάν ο πρόεδρος της χώρας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δεν ερευνούσε τον τότε υποψήφιο πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, και τη δεύτερη μετά την εισβολή στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ στις 6 Ιανουαρίου 2021. Η Γερουσία απάλλαξε τον πρόεδρο και τις δύο φορές.
Όσον αφορά τις άλλες προτεραιότητες της κοινοβουλευτικής του ομάδας, ο Τζέφρις τόνισε τρεις: την ακύρωση των δασμών του Τραμπ σε ξένους εμπορικούς εταίρους, την εξώθηση του προέδρου να τερματίσει τον πόλεμο στο Ιράν και την επαναφορά των επιδοτήσεων του Affordable Care Act που έληξαν στις αρχές του τρέχοντος έτους.
