Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Ευρύτατη είναι η αποδοχή των μετρητών ως μέσο πληρωμής στην Ευρώπη και ακόμα περισσότερο στη χώρα μας, αν και η χρήση κάρτας, φυσικής ή ψηφιακής, είναι επίσης διαδεδομένη. Ειδικά στη χώρα μας η αποδοχή μετρητών είναι η μεγαλύτερη στην Ευρώπη, παρά το γεγονός ότι η κάρτα και τα ψηφιακά μέσα είναι ευρύτατα διαδεδομένα. Βεβαίως είναι διαφορετικό πράγμα η αποδοχή μετρητών σε σχέση με την ίδια τη συναλλαγή. Αλλά στην Ελλάδα οι ΜμΕ γενικά δεν έχουν προτίμηση.
Το 92% των ΜμΕ εταιρειών της Ευρωζώνης που πωλούν τα αγαθά και τις υπηρεσίες τους σε φυσικές τοποθεσίες δέχονται μετρητά. Το υψηλότερο ποσοστό αποδοχής μετρητών μεταξύ των χωρών καταγράφεται στην Ελλάδα και την Ιταλία (και οι δύο αναφέρουν ποσοστό 99%) και το χαμηλότερο στο Βέλγιο (81%) και την Κύπρο (76%).
Αυτό είναι ένα από τα ευρήματα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στη φετινή έρευνα για τη χρήση των μετρητών στην Ευρωζώνη. Η ΕΚΤ είχε κάνει ανάλογη έρευνα το 2021 και το 2024, όπου το αντίστοιχο μερίδιο αποδοχής μετρητών από επιχειρήσεις ήταν μικρότερο, 90%.
Αυτό υποδηλώνει ότι η μείωση της αποδοχής μετρητών που παρατηρήθηκε κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία COVID-19 έχει σταματήσει. Οι πληρωμές με φυσικές κάρτες γίνονται δεκτές από το 88% των εταιρειών, σε σύγκριση με 87% το 2024. Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση στο μερίδιο των εταιρειών που αναφέρουν ότι δέχονται πληρωμές μέσω κινητού. Το μερίδιο αυτών των εταιρειών αυξήθηκε από 36% το 2024 σε 68% το 2026.
Η έρευνα έγινε και στις 21 χώρες της Ευρωζώνης σε εταιρείες που απασχολούν ένα ή περισσότερα άτομα στους τομείς του λιανικού εμπορίου, σε εστιατόρια και καφετέριες, ξενοδοχεία και τέχνες, ψυχαγωγία και αναψυχή. Οι τομείς επιλέχθηκαν επειδή έχουν ως επί το πλείστον ιδιώτες πελάτες. Στο δείγμα της έρευνας συμπεριλήφθηκαν μόνο εταιρείες που πωλούν τα προϊόντα τους σε καταναλωτές ή ιδιώτες. Η έρευνα έδειξε ότι:
-Τα μετρητά γίνονται δεκτά συχνότερα από το λιανικό εμπόριο, τα εστιατόρια και τα ξενοδοχεία (93% σε όλους αυτούς τους τομείς). Οι εταιρείες στον τομέα των τεχνών, της ψυχαγωγίας και της αναψυχής δέχονται μετρητά λιγότερο συχνά (84%), αλλά σχετικά συχνά.
-Από όλες τις εταιρείες που δέχονται μετρητά, το 92% ανέφερε ότι σχεδιάζει να συνεχίσει να το κάνει τα επόμενα πέντε χρόνια.
-Μεταξύ των εταιρειών που δεν δέχονται μετρητά, οι πιο συχνοί λόγοι που αναφέρθηκαν για αυτό ήταν ότι τα μετρητά δεν χρησιμοποιούνται αρκετά από τους πελάτες (36%, σε σύγκριση με 39% το 2024) και ότι η κατάθεση ή η ανάληψη μετρητών είναι άβολη ή δύσκολη (35%, σε σύγκριση με 22% το 2024).
-Μία στις τρεις εταιρείες δεν έχει προτίμηση, το 24% των εταιρειών έχει προτίμηση για πληρωμές με χρεωστική κάρτα, το 21% για πληρωμές με μετρητά και το 14% για πληρωμές με πιστωτική κάρτα.
-Δεν υπάρχει κατηγορία στην έρευνα όπου οι εταιρείες αντιλαμβάνονται τις ψηφιακές πληρωμές ως απολύτως καλύτερες από τα μετρητά. Οι εταιρείες θεωρούν τα μετρητά σημαντικά καλύτερα από τις ψηφιακές πληρωμές όσον αφορά το απόρρητο και την αξιοπιστία. Ένα υψηλό μερίδιο εταιρειών αντιλαμβάνεται επίσης τα μετρητά ως καλύτερα από τις ψηφιακές πληρωμές όσον αφορά το συνολικό κόστος, την ταχύτητα συναλλαγών, την ευκολία χειρισμού και την ασφάλεια.
-Όταν οι εταιρείες επιλέγουν ποιο μέσο πληρωμής θα αποδεχτούν, τα πιο σημαντικά κριτήρια είναι η προτίμηση των καταναλωτών (26%), η ασφάλεια (22%) και η ευκολία χειρισμού (15%). Ο κίνδυνος λαθών στα ρέστα (32%) και η ασφάλεια (29%) είναι οι πιο συχνά αναφερόμενες ανησυχίες σχετικά με τις πληρωμές με μετρητά.
Το 25% των εταιρειών στη ζώνη του ευρώ αναφέρουν ότι έχουν εφαρμόσει μέτρα για την ενθάρρυνση της χρήσης ψηφιακών πληρωμών, όπως η απόκτηση ταμείων που δέχονται πληρωμές χωρίς μετρητά ή η μείωση του αριθμού των ταμείων που δέχονται μετρητά, καθώς και δραστηριότητες για την προώθηση και τη διαφήμιση των πληρωμών χωρίς μετρητά.
Στη ζώνη του ευρώ, το 13% των εταιρειών έχουν εισαγάγει τερματικά αυτοεξυπηρέτησης. Στο 52% αυτών των εταιρειών, τουλάχιστον ορισμένα από αυτά τα τερματικά δέχονται μετρητά. Στη ζώνη του ευρώ, το 38% των εταιρειών έχουν εισαγάγει ταμειακές μηχανές στο σημείο πληρωμής και το 37% διαθέτει έξυπνα χρηματοκιβώτια.
Τα γκισέ των τραπεζών παραμένουν η κύρια μέθοδος που χρησιμοποιούν οι εταιρείες για την ανάληψη μετρητών. Χρησιμοποιούνται από το 60% των εταιρειών που κάνουν ανάληψη μετρητών. Έχουν επίσης γίνει η κύρια μέθοδος κατάθεσης μετρητών (χρησιμοποιείται από το 58% των εταιρειών που κάνουν κατάθεση μετρητών), ξεπερνώντας έτσι την κατάθεση μέσω μηχανημάτων ανάληψης μετρητών (55%), η οποία ήταν η πιο κοινή μέθοδος το 2021 και το 2024.
