-
Νέα δεδομένα και ισχυρότερη δυναμική δημιουργούνται γύρω από τον Great Sea Interconnector, μετά την είσοδο της Meridiam στο επενδυτικό σχήμα και τη νέα κίνηση του ΑΔΜΗΕ για την προώθηση του δεύτερου σκέλους της διασύνδεσης, μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ. Παρά ταύτα, η κυπριακή πλευρά εξακολουθεί να εμφανίζεται επιφυλακτική, διατηρώντας ουσιαστικά αμετάβλητες τις προϋποθέσεις που έχει θέσει τόσο για την έναρξη των πληρωμών όσο και για την ενδεχόμενη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας στο μετοχικό κεφάλαιο του GSI.
Η τελευταία εξέλιξη αφορά την κατάθεση από τον ΑΔΜΗΕ προς τις Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ του επενδυτικού αιτήματος για τη διασύνδεση των δύο χωρών. Πρόκειται για το απαραίτητο επόμενο βήμα που προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο, μετά την ολοκλήρωση των μελετών κόστους-οφέλους και της πρότασης για τον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους.
Η κίνηση έρχεται μόλις μία εβδομάδα μετά τη συμφωνία ΑΔΜΗΕ-Meridiam, με την οποία ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος εισέρχεται ως πλειοψηφικός μέτοχος στην εταιρεία Great Sea Interconnector, αλλά και μετά την επικοινωνία του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου με τον Ισραηλινό ομόλογό του Eli Cohen για την προώθηση της διασύνδεσης Κύπρου-Ισραήλ. Οι κινήσεις αυτές επιχειρούν να προσδώσουν νέα δυναμική στο συνολικό project.
Βιώσιμο σε όλα τα σενάρια το Κύπρος-Ισραήλ
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα αποτελέσματα των μελετών που έχουν προηγηθεί για το δεύτερο σκέλος του GSI. Σύμφωνα με το ενημερωτικό σημείωμα, οι μελέτες καταλήγουν ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ισραήλ είναι οικονομικά βιώσιμη σε όλες τις περιπτώσεις που εξετάστηκαν, ενώ αναδεικνύουν τη συμβολή της στην ασφάλεια εφοδιασμού, στην περαιτέρω διείσδυση των - και στην ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα.
Πλέον τον λόγο έχουν οι Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ, οι οποίες καλούνται να αξιολογήσουν το επενδυτικό αίτημα και να καταλήξουν σε κοινή απόφαση για την κατανομή του κόστους μεταξύ των δύο χωρών, το οποίο στη συνέχεια θα ανακτηθεί μέσω των ρυθμιζόμενων εσόδων του έργου. Μετά τη συμφωνία των δύο χωρών θα ακολουθήσει η τελική επενδυτική απόφαση (FID), ανοίγοντας τον δρόμο για τη χρηματοδότηση.
Το νέο σκέλος προβλέπει υποθαλάσσια διασύνδεση περίπου 324 χιλιομέτρων, σε βάθη που φτάνουν τα 2.200-2.400 μέτρα, ενώ ο συνολικός GSI έχει σχεδιαστεί με ονομαστική ικανότητα μεταφοράς 1.000 MW.
Παρά τη νέα δυναμική, επιφυλακτική η Λευκωσία
Ωστόσο, η κινητικότητα αυτή δεν φαίνεται, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, να κάμπτει τις επιφυλάξεις της κυπριακής κυβέρνησης όσον αφορά το πρώτο και κρίσιμο σκέλος του έργου, τη διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου.
Σύμφωνα με διαρροές που έχουν διοχετευτεί σε κυπριακά ΜΜΕ, η θέση της Λευκωσίας δεν διαφοροποιήθηκε μετά την είσοδο της Meridiam. Η Κύπρος εξακολουθεί να συνδέει την έναρξη καταβολής των ποσών που προβλέπονται από τη διακρατική συμφωνία με την έκδοση Navtex και την επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών για τη χαρτογράφηση του βυθού από τον οποίο θα διέλθει το καλώδιο.
Πρόκειται για συνολικό ποσό 125 εκατ. ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί σε 25 εκατ. ευρώ ετησίως για μία πενταετία. Η κυπριακή θέση είναι ότι οι πληρωμές θα ενεργοποιηθούν όταν υπάρξει έμπρακτη επανεκκίνηση των εργασιών μέσω της έκδοσης της Navtex.
Υπό αυτή την έννοια, για τη Λευκωσία η είσοδος ενός διεθνούς επενδυτή του μεγέθους της Meridiam αποτελεί μεν ψήφο εμπιστοσύνης προς το project, δεν αρκεί όμως από μόνη της για να αρθούν οι επιφυλάξεις που έχουν διατυπωθεί το προηγούμενο διάστημα.
Αναμονή και για την ΕΤΕπ
Ακόμη μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα καταγράφεται στο ζήτημα της ενδεχόμενης μετοχικής συμμετοχής της Κυπριακής Δημοκρατίας στον GSI.
Η κυπριακή κυβέρνηση επιμένει ότι πριν λάβει οποιαδήποτε επενδυτική απόφαση θα πρέπει να έχει στα χέρια της τη μελέτη που έχει ζητηθεί να πραγματοποιηθεί υπό την ευθύνη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Η αξιολόγηση αναμένεται να επικαιροποιήσει κρίσιμες παραμέτρους, από το πραγματικό κόστος κατασκευής και τις τεχνικές δυσκολίες μέχρι τον χρόνο ολοκλήρωσης και κυρίως το μακροπρόθεσμο κόστος ή όφελος για τους Κύπριους καταναλωτές.
Έτσι διαμορφώνεται μια εμφανής διαφοροποίηση στην προσέγγιση των δύο πλευρών. Από την ελληνική πλευρά, η είσοδος της Meridiam, η προώθηση του σκέλους Κύπρου-Ισραήλ και οι μελέτες που επιβεβαιώνουν τη βιωσιμότητά του παρουσιάζονται ως διαδοχικά βήματα που ενισχύουν συνολικά την επενδυτική και γεωπολιτική υπόσταση του GSI. Άλλωστε, ο σχεδιασμός του ΑΔΜΗΕ προβλέπει την προσέλκυση πρόσθετων επενδυτών και για το Κύπρος-Ισραήλ, κατά το πρότυπο της εισόδου της Meridiam στο Ελλάδα-Κύπρος.
Από την κυπριακή πλευρά, όμως, το μήνυμα παραμένει περισσότερο συγκρατημένο: η νέα δυναμική αναγνωρίζεται, αλλά δεν θεωρείται ότι απαντά αυτομάτως στα ερωτήματα που έχει θέσει η Λευκωσία.
Το κρίσιμο τεστ της Navtex
Το επόμενο πραγματικό ορόσημο μεταφέρεται επομένως και πάλι στη θάλασσα. Η έκδοση της Navtex και η επανέναρξη των βυθομετρήσεων αποτελούν το βήμα που μπορεί να ξεκλειδώσει τις κυπριακές πληρωμές και, κυρίως, να σηματοδοτήσει ότι το έργο περνά από τις εταιρικές και επενδυτικές συμφωνίες στην κατασκευαστική φάση.
Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτές οι οικονομικές διαφορές με την κυπριακή πλευρά για τις δαπάνες που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιευθεί σε κυπριακά ΜΜΕ, η θέση Λευκωσίας και ΡΑΕΚ παραμένει ότι, πέραν των 125 εκατ. ευρώ της διακρατικής συμφωνίας, δεν θα καταβληθούν άλλα ποσά πριν από τη λειτουργία της διασύνδεσης.
Διαβάστε ακόμη:
Τι πλήρωσαν και ποιες υποχρεώσεις ανέλαβαν οι Γάλλοι της Meridiam για τον GSI
