Οποιος χάσει… χάνεται. Το μότο αυτό αποδίδει με ενάργεια τον αγώνα επιβίωσης στον οποίο έχουν αποδυθεί το ΠΑΣΟΚ και η ΕΛΑΣ στον δρόμο προς την κάλπη. Οσο και αν δεν το ομολογούν, κορυφαία στελέχη των δύο κομμάτων αλλά και οι αρχηγοί τους γνωρίζουν ότι η δεύτερη θέση στις εκλογές θα έχει θετικές επιπτώσεις και για τους ίδιους, ενώ η τρίτη καταστροφικές.
Αλέξης Τσίπρας και Νίκος Ανδρουλάκης μονομαχούν σκληρά στο γήπεδο της Κεντροαριστεράς. Η αντιπαλότητά τους αποτυπώνεται σε κάθε τους δραστηριότητα, όπως την Τετάρτη το βράδυ, όπου αν και βρέθηκαν στο ΟΑΚΑ για να παρακολουθήσουν τον αγαπημένο τους Παναθηναϊκό, κράτησαν αποστάσεις ασφαλείας στις κερκίδες των επισήμων. Στον δικό τους αγώνα άλλωστε το διακύβευμα δεν είναι μία απλή πρόκριση αλλά η πολιτική επιβίωση.
Ο Αλέξης Τσίπρας πάει σε διακοπές με τον αέρα των δημοσκοπήσεων να φουσκώνουν τα πανιά των φιλοδοξιών του. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην επικείμενη ΔΕΘ, όπου θέλει να παρουσιάσει ένα πρόγραμμα συνεκτικό ενισχύοντας το ηγετικό του προφίλ και να δώσει την αίσθηση ότι έχει κυβερνητική προοπτική.
Ως αρχηγός εξωκοινοβουλευτικού κόμματος, μπορεί να ανέβει στη Θεσσαλονίκη χωρίς τον περιορισμό του πρωτοκόλλου ως προς τον χρόνο και θα το πράξει κοντά στην εμφάνιση Μητσοτάκη (στις 5 και 6 Σεπτεμβρίου), για προφανείς λόγους εντυπώσεων. Συνεργάτες του εκφράζουν την αισιοδοξία ότι στις μετρήσεις του φθινοπώρου θα πάει ακόμη καλύτερα, έχοντας ως ανομολόγητο στόχο «να γράψει δύο μπροστά», ήτοι να βρίσκεται πέριξ του ψυχολογικού ορίου του 20%.
Το πόση έμφαση δίνει στη ΔΕΘ προκύπτει και από τη φράση που είπε ο ίδιος ο Τσίπρας σε συνομιλητή του την περασμένη άνοιξη, πριν ιδρύσει το κόμμα, όταν ακούγονταν φήμες ότι μπορεί και να το αναβάλει για μετά τις εκλογές. «Εγώ θα ανέβω στη ΔΕΘ ως αρχηγός».
Εξώστης και στα ψηφοδέλτια
Ο Αλέξης Τσίπρας εξακολουθεί να παίζει σκληρά με τους πρώην συντρόφους του, δείχνοντας ότι εννοεί τη φράση «δεν υπάρχουν θέσεις ρεζερβέ στο κόμμα». Πληροφορίες αναφέρουν ότι ακόμη και πρωτοκλασάτα στελέχη της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ θα κατέβουν σε εκλογικές περιφέρειες που θα επιλέξει ο ίδιος.
Για παράδειγμα, η Εφη Αχτσιόγλου θα κατέβει στην Πέλλα, δεδομένου ότι κατάγεται από τα Γιαννιτσά. Ο Αλέξης Χαρίτσης δεν θα είναι υποψήφιος στην εκλογική του περιφέρεια, τη Μεσσηνία, αλλά στη Δυτική Αθήνα, όπως άλλωστε και ο Νάσος Ηλιόπουλος. Με άλλα λόγια… εξώστης και στα ψηφοδέλτια.
Η ισορροπία ανάμεσα στα φρέσκα πρόσωπα και τα έμπειρα στελέχη με κοινωνικό και εκλογικό δίκτυο που φέρνουν κόσμο είναι μια δύσκολη άσκηση. Είναι χαρακτηριστική η φράση που του είπε ένας συνομιλητής του: «Αν οι πολίτες δουν πάλι κάποιους με σακίδια ή αξύριστους, δεν τους νοιάζει αν θα λέγεται Τσακαλώτος ή Σκουρλέτης, θα κάνουν τις συγκρίσεις αναπόφευκτα, κι αυτό δεν πρέπει να γίνει».
Το ζητούμενο είναι πάντα η διεύρυνση εκλογικής επιρροής, ως εκ τούτου κρίνεται σκόπιμο να επιχειρήσει και ανοίγματα προς το κέντρο, όπου κυριαρχεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης και πάσχει το ΠΑΣΟΚ.
Ο Τσίπρας, που έκλεισε στις 28 Ιουλίου τα 52 του χρόνια, ευελπιστεί σε ένα πολιτικό comeback με φόντο κυρίως την επόμενη τετραετία. Κανείς δεν γνωρίζει πώς θα εξελιχθεί το πολιτικό σκηνικό την ώρα που θα κλείσουν οι κάλπες. Ο ίδιος, ωστόσο, έχει βάλει τον πήχη για τις φιλοδοξίες του για το 2030, αν και ουδείς μπορεί να αποκλείσει το οτιδήποτε σε μια κρίσιμη συγκυρία όπως αυτή που διανύουμε.
Ηρεμία πριν από τη θύελλα στο ΠΑΣΟΚ
Από την άλλη, στο ΠΑΣΟΚ επικρατεί η ηρεμία πριν από τη θύελλα. Δημοσίως, η στρατηγική που έχει χαραχθεί είναι πως αντίπαλος είναι η Νέα Δημοκρατία και ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Φυσικά, το αφήγημα περί «πρώτης θέσης, έστω με μια ψήφο διαφορά» δεν το… αγοράζει ούτε ο θυρωρός της Χαριλάου Τρικούπη.
Ωστόσο, είναι προφανές ότι ο ουσιαστικός πολιτικός αντίπαλος, με όρους επιβίωσης μάλιστα, είναι η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα. «Εάν ο Τσίπρας είναι δεύτερος με διαφορά από το ΠΑΣΟΚ, είναι προφανές ότι θα υπάρξουν εξελίξεις. Εάν είναι δεύτερος αλλά με χαμηλό ποσοστό και σε απόσταση αναπνοής από το ΠΑΣΟΚ, τότε θα έχουμε μοχλεύσεις στον χώρο της Κεντροαριστεράς», λέει συχνός συνομιλητής του Νίκου Ανδρουλάκη. Για τον Τσίπρα, πάντως, στη Χαριλάου Τρικούπη πιστεύουν ότι θα ξεφουσκώσει προϊόντος του χρόνου και ότι θα του γυρίσει μπούμερανγκ το θέμα που άνοιξε με τα οικονομικά των κομμάτων.
Το πρόβλημα για το σημερινό κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης όμως έχει πιο κοντινό ορίζοντα από τη «βαθιά άνοιξη» που έχει προαναγγείλει τις εκλογές ο πρωθυπουργός: τις δημοσκοπήσεις έως τον Δεκέμβριο. Εφόσον παγιωθεί η σημερινή δημοσκοπική εικόνα, είναι βέβαιο ότι θα αρχίσουν τα όργανα στη Χαριλάου Τρικούπη.
Σήμερα, όποιον κορυφαίο και αν ρωτήσεις θα απαντήσει κατηγορηματικά: δεν υπάρχει περίπτωση να αμφισβητήσουν τον πρόεδρο του κόμματος. Οχι γιατί πιστεύουν ότι το ΠΑΣΟΚ θα κάνει την ανατροπή, αλλά γιατί η ρετσινιά που θα υποστούν θα είναι μεγαλύτερη από το πρόσκαιρο όφελος.
Ζυμώσεις στο παρασκήνιο
«Γίνεται κουβέντα σε μεγάλη έκταση, σε πολλά παράλληλα συστήματα – αν και σε ελεγχόμενη ένταση», λέει στέλεχος που είναι σε θέση να γνωρίζει. Δείπνα μεταξύ δελφίνων επίσης γίνονται, όπως ένα πρόσφατο ανάμεσα σε δύο από τους πλέον υπολογίσιμους αντίπαλους Ανδρουλάκη.
Ωστόσο, συζητήσεις γίνονται και στη βάση αλλά και σε λιγότερο επώνυμα στελέχη που δεν έχουν ηγετικές φιλοδοξίες, ούτε λειτουργούν για λογαριασμό άλλων. Εκεί κυριαρχεί το ένστικτο της επιβίωσης που συμπυκνώνεται στη φράση που λέει ένας εξ αυτών: «Δεν θα μας πάρει και μαζί του αυτός…», αναφερόμενος στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ.
Ως εκ τούτου, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει κινήσεις από το φθινόπωρο έως την περίοδο των εορτών, εφόσον οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν την ίδια και χειρότερη εικόνα. «Αν οι εκλογές γίνουν όντως τον Μάιο του 2027, υπάρχει χρόνος να γίνουν πράγματα (λέγε με αμφισβήτηση), αλλά και χρόνος για τον όποιο επόμενο να πάρει δημοσκοπικό αέρα και να αποδείξει έως τις κάλπες ότι το κόμμα μπορεί να πάει καλύτερα», λέει έμπειρο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ. Ωστόσο, οι πιθανότητες για ευθεία αμφισβήτηση τούτη την ώρα φαίνονται μηδαμινές πριν από τις εκλογές.
Οι μεταγραφές δεν φέρνουν ψήφους
Στενός συνεργάτης του Ανδρουλάκη επισημαίνει ότι «η ΕΛ.Α.Σ. δεν κάνει καν αντιπολίτευση στον Μητσοτάκη», για να προσθέσει: «Αν το κόμμα Τσίπρα είχε δυναμική, δεν θα ασχολούνταν καν με το ΠΑΣΟΚ. Αλλά δεν έχει, γι’ αυτό και επιμένει να κάνει αντιπολίτευση σε μας».
Ωστόσο, ο ίδιος ο Ανδρουλάκης γνωρίζει ότι βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο και όλοι τον περιμένουν στη γωνία. Ξέρει ότι η στρατηγική να «γυρίσει το παιχνίδι» με την ΕΛΑΣ εξαρτάται πιο πολύ από τον Τσίπρα και τα στελέχη του (αδυναμίες, ανεπάρκεια εκπροσώπησης λόγω απειρίας, λάθη, παραφωνίες κ.λπ.) παρά από τον ίδιο.
Είναι επίσης προφανές ότι το κλίμα δεν πρόκειται να γυρίσει με τις επικείμενες (;) μεταγραφές είτε πρώην στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ είτε πρώην ΠΑΣΟΚων. «Είναι αστείο να πιστεύει κανείς ότι αν πάρουμε π.χ. τον ναύαρχο Αποστολάκη (σ.σ.: λέγεται ότι θα είναι υποψήφιος στην Α’ Πειραιώς) ή αν επιστρέψει η Νίνα Κασιμάτη (σ.σ.: στη Β’ Πειραιώς) θα ανεβούμε στις δημοσκοπήσεις», παραδέχεται στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και προσθέτει με νόημα: «Αλλωστε, ουδείς από αυτούς αν είχε επιλογή να πάει στο κόμμα Τσίπρα θα ερχόταν σε μας. Με λίγα λόγια, γίναμε ρακοσυλλέκτες του σκουπιδοτενεκέ του Τσίπρα, πώς να επενδύσεις σε αυτό πολιτικά;».
Στον τομέα της προγραμματικής πολιτικής, όπου όντως έχει γίνει σοβαρή δουλειά από στελέχη του κόμματος και τους αρμόδιους τομείς, επίσης δεν μπορεί να προσδοκά κάποιος πολλά πράγματα.
«Εχει αρχίσει να κουράζει», παραδέχονται πολλοί. «Μπορεί να ακούγεται κυνικό αλλά κανείς σχεδόν από τους πολίτες δεν ασχολείται, άρα νιώθουμε ότι γίνεται εις μάτην», λέει ένας εξ αυτών. Αλλος παρατηρεί την αντίφαση: «Λέμε ότι έχουμε προγραμματική υπεροχή – και ισχύει. Αλλά κανείς δεν πιστεύει ότι θα κερδίσουμε, ενώ εμείς έχουμε αποκλείσει κάθε συνεργασία με τη Ν.Δ. ή με την ΕΛΑΣ. Αρα ο κόσμος τι να το κάνει το πρόγραμμά μας; Να το διαβάζει κάθε βράδυ να τον παίρνει ο ύπνος;».
Πρόβλημα η ηγετικότητα Ανδρουλάκη
Το μεγαλύτερο πρόβλημα βέβαια δείχνει να είναι η ηγετική φιγούρα του Νίκου Ανδρουλάκη. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται να είναι ο μόνος πολιτικός αρχηγός που έχει τόσο χαμηλή εκτίμηση εντός του κόμματός του.
Σε μια πιο εκλαϊκευμένη εκδοχή, πολύπειρο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ παρατηρούσε: «Αν πας σε ένα καφενείο και είναι 10 ψηφοφόροι Ν.Δ., 10 ΕΛΑΣ και 10 του ΠΑΣΟΚ, αν τους ρωτήσεις τι θα ψηφίσουν οι 8 στους δέκα Νεοδημοκράτες θα σου απαντήσουν Μητσοτάκη, οι 10 στους 10 ΕΛΑΣίτες θα πουν Τσίπρα και οι 10 στους 10 πράσινοι θα αναφέρουν ΠΑΣΟΚ, κανείς δεν θα πει θα ψηφίσω Ανδρουλάκη. Αυτό δείχνει και το πρόβλημα…».
Οι μέχρι τώρα κινήσεις του φανερώνουν, πάντως, ότι ο Ανδρουλάκης δεν δείχνει διατεθειμένος να κάνει αυτονόητες υπερβατικές κινήσεις. «Βασικός κανόνας της επικοινωνίας είναι ότι όταν ένας leader δεν γεμίζει το κάδρο πρέπει να το γεμίσει με μια ομάδα. Ο Ανδρουλάκης το αρνείται για να μην παγιωθεί μια εικόνα που συμπληρώνει το κενό κάδρο», σχολιάζει έμπειρο στέλεχος του κόμματος και προσθέτει: «Βασική αρχή της πολιτικής στρατηγικής είναι ότι όταν το brand είναι ισχυρότερο από ένα πρόσωπο, τότε πρέπει να συνδέεται με πρόσωπα».
Κάποιοι μάλιστα το πάνε και ένα βήμα πιο πέρα, εκτιμώντας ότι εκτός από την ανάδειξη ηγετικής ομάδας, ίσως θα πρέπει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ να υποδείξει εγκαίρως και άλλο πρόσωπο για την πρωθυπουργία. Στέλεχος που θα σηματοδοτεί την πολιτική αλλαγή αλλά που δεν θα είναι ενεργό στέλεχος, όπως για παράδειγμα ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ο Τάσος Γιαννίτσης ή ο Χρήστος Ράμμος.
Το αδιέξοδο του ΠΑΣΟΚ το συμπυκνώνει με μια φράση του κορυφαίο στέλεχος: «Ο Νίκος έχει τα κλειδιά της συντριβής ή της λύτρωσης. Εκείνος θα αποφασίσει αν θα λειτουργήσει ως Μπάιντεν ή ως κλειδοκράτορας της παράταξης».
Από την άλλη, όλοι στο ΠΑΣΟΚ συμφωνούν ότι ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν πρόκειται να συνεργαστεί με τη Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη, είτε είναι δεύτερο είτε είναι τρίτο το ΠΑΣΟΚ.
«Δεν υπάρχει περίπτωση», λένε ομοθυμαδόν και ανεξάρτητα από τη συνεδριακή απόφαση. «Εξάλλου, ακόμη και να το ήθελε, μπορεί και να μη φτάνουν τα κουκιά με Ν.Δ. – ΠΑΣΟΚ», παρατηρεί έμπειρο στέλεχος. Η πιθανότερη διέξοδος που βλέπουν στο απόλυτο στρίμωγμα του ΠΑΣΟΚ και στο σενάριο που έρθει τρίτο με διαφορά από την ΕΛΑΣ και η Ν.Δ. έχει πάρει ένα ποσοστό άνω του 30%, είναι ο Ανδρουλάκης μεταξύ πρώτης και δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης, στις διερευνητικές επαφές, να… πετάξει τον μουτζούρη στη Ν.Δ.
Δηλαδή να προτείνει άλλο πρόσωπο για πρωθυπουργό πέραν του Κυριάκου Μητσοτάκη, γνωρίζοντας ότι αυτό δεν θα συμβεί και να επικαλεστεί το επιχείρημα ότι «εγώ είμαι πρόθυμος να βάλω πλάτη για να μην έχει πρόβλημα η χώρα, αλλά ο προσωπικός εγωισμός Μητσοτάκη είναι το πρόβλημα».
Σε κάθε περίπτωση, κανείς δεν ξέρει τι θα κάνει τελικά ο Νίκος Ανδρουλάκης – ένας αδικημένος αρχηγός, όπως τον χαρακτήρισε ο δημοσκόπος Δημήτρης Μαύρος. Ωστόσο, φαίνεται να κάνει την αυτοκριτική του το τελευταίο διάστημα. Οπως εκμυστηρεύτηκε σε συνομιλητή του σχετικά πρόσφατα «έπρεπε να έχουμε εξαφανίσει τον ΣΥΡΙΖΑ, αυτοί μας μισούν, πήγαν τον Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο. Κακώς δεν το κάναμε…».
