Όσα θα δούμε στο 49ο Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας

Au bain des dames, Margaux Fournier

Στη Δράμα, οι μικρού μήκους ταινίες έχουν προ πολλού γίνει κομμάτι του πολιτισμού της. Λίγο πριν κλείσει μισό αιώνα ζωής, το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας επιστρέφει από τις 6 έως τις 12 Σεπτεμβρίου για την 49η διοργάνωσή του και το φετινό «Welcome Home!» μοιάζει μάλλον αυτονόητο, αφού για γενιές Ελλήνων κινηματογραφιστών, η Δράμα υπήρξε πράγματι ένα πρώτο σπίτι, ένας τόπος όπου δοκίμασαν ιδέες, παρουσίασαν τις πρώτες τους δουλειές, γνωρίστηκαν μεταξύ τους και, σε αρκετές περιπτώσεις, άρχισαν μια διαδρομή που τους πήγε πολύ μακρύτερα.

Το DISFF49 έρχεται φέτος με 157 ταινίες από όλο τον κόσμο, εκ των οποίων οι 45 θα κάνουν στη Δράμα την παγκόσμια πρεμιέρα τους. Οι ταινίες κατανέμονται σε πέντε διαγωνιστικά προγράμματα -Εθνικό, Διεθνές, Εθνικό Σπουδαστικό, Διεθνές Σπουδαστικό και το νέο Διεθνές Διαγωνιστικό Ντοκιμαντέρ- σε μια διοργάνωση που επιχειρεί ταυτόχρονα να κρατήσει τον ρόλο της ως βασικό φυτώριο του νέου ελληνικού σινεμά και να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη διεθνή παρουσία της.

Και υπάρχουν αρκετοί λόγοι για να το κάνει με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Οι δύο ταινίες που θα αποσπάσουν τις κορυφαίες διακρίσεις στο Εθνικό και στο Διεθνές Διαγωνιστικό εξασφαλίζουν αυτομάτως την πρόκριση στη διαδικασία των Όσκαρ, ενώ το Φεστιβάλ, εκτός από τη σύνδεσή του με τα βραβεία της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου, απέκτησε πρόσφατα πιστοποίηση και για τα BAFTA. Παράλληλα, για πρώτη φορά θα φιλοξενήσει την ετήσια συνάντηση του Short Film Network, του δικτύου των φεστιβάλ-μελών της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου, φέρνοντας στη Δράμα καλλιτεχνικούς διευθυντές και programmers σημαντικών ευρωπαϊκών φεστιβάλ, οι οποίοι θα συμμετάσχουν σε επιτροπές και εκπαιδευτικές δράσεις και, κυρίως, θα έρθουν σε άμεση επαφή με τους Έλληνες δημιουργούς. Η συνάντηση αποκτά επιπλέον βάρος ενόψει της απονομής των Βραβείων της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου στην Αθήνα το 2027.

Στην καρδιά, βέβαια, παραμένει το ελληνικό τμήμα μικρού μήκους (αναλυτικά ΕΔΩ). Τριάντα ταινίες συμμετέχουν φέτος στο Εθνικό Διαγωνιστικό, με head programmer τον Γιώργο Αγγελόπουλο και μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια. Οι 18 από τις 30 είναι σκηνοθετημένες από γυναίκες. Στις ταινίες εμφανίζονται, μεταξύ άλλων, ο Βασίλης Μπισμπίκης, η Όλια Λαζαρίδου, ο Χρήστος Πασσαλής, η Κάτια Γκουλιώνη, ο Θάνος Τοκάκης, ο Γεράσιμος Γεννατάς, ο Δημήτρης Καπουράνης, η Αγγελική Παπούλια, η Φαίη Κοκκινοπούλου, η Αουρόρα Μάριον, η Ναταλία Σουίφτ, η Γρηγορία Μεθενίτη και ο Αργύρης Μπακιρτζής, ενώ μπροστά στον φακό βρίσκονται και μουσικοί όπως ο Φοίβος Δεληβοριάς και ο Stolen Mic. 

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η εικόνα που προκύπτει από τις ίδιες τις θεματικές των ταινιών, γιατί το μικρού μήκους σινεμά εξακολουθεί να λειτουργεί σαν ένας αρκετά ευαίσθητος σεισμογράφος όσων συμβαίνουν γύρω μας. Οικογενειακές και ερωτικές σχέσεις, κακοποίηση, απώλεια και αποξένωση συναντούν το αίσθημα ματαιότητας και αδιεξόδου μιας νέας γενιάς που προσπαθεί να ενηλικιωθεί στη σημερινή Αθήνα. Υπάρχουν ιστορίες ανθρώπων με αναπηρία, χαρακτήρων με σύνδρομο Τουρέτ και περιθωριοποιημένων κοινοτήτων όπως οι Ρομά, αλλά και μια έντονη ματιά πάνω στην εργασιακή πραγματικότητα: από την εργοδοτική ασυδοσία μέχρι τις συνθήκες της περιβόητης «σεζόν» στην τουριστική βιομηχανία.

Και επειδή, ευτυχώς, το νέο ελληνικό σινεμά δεν σκοπεύει να περιοριστεί στον κοινωνικό ρεαλισμό, κάπου εκεί μπαίνουν στο παιχνίδι η επιστημονική φαντασία, ένα γουέστερν α λα ελληνικά και λεσβίες βαμπίρ. Το AI, η άρνηση στράτευσης, ο κόσμος της νύχτας, τα ναρκωτικά και η παραβατικότητα συνυπάρχουν με ιστορίες που επιστρέφουν στην Κατοχή και την Αντίσταση. Ένα παράξενο, σκοτεινό, κοινωνικό, queer και συχνά απολύτως σημερινό παζλ της χώρας, όπως τη βλέπουν οι νεότεροι δημιουργοί της.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει φέτος η δημιουργία του Διεθνούς Διαγωνιστικού Προγράμματος Ντοκιμαντέρ και καθόλου τυχαία η πρώτη του χρονιά συνοδεύεται από ένα αφιέρωμα στην Αλίντα Δημητρίου. Η σπουδαία δημιουργός, που πέθανε το 2013 έχοντας σκηνοθετήσει περισσότερα από 50 ντοκιμαντέρ και έχοντας αφιερώσει μεγάλο μέρος του έργου της στις αφανείς γυναίκες της ελληνικής Ιστορίας, επιστρέφει στη Δράμα μέσα από τέσσερις αποκατεστημένες μικρού μήκους ταινίες της: «Οι Καρβουνιάρηδες» του 1977, «Σπάτα, το στιφάδο του Αγίου Πέτρου» του 1978, «Φούρνοι, μια γυναικεία κοινωνία» του 1982 και «Το θέατρο στο βουνό» του 1985.

Το δεύτερο μεγάλο ελληνικό αφιέρωμα στρέφεται στον Χρήστο Δήμα και στην πλήρη μικρού μήκους φιλμογραφία του, από μια εποχή κατά την οποία το queer cinema στην Ελλάδα κάθε άλλο παρά αυτονόητη παρουσία είχε. Θα προβληθούν οι ταινίες «Ένας ουρανός γεμάτος αστέρια» (1995), «Τέντερ» (1997), «Ανάσα» (1998) και «Ο Αμερικάνος» (2000), που είχε βραβευτεί στη Δράμα και είχε αποσπάσει το 1ο Κρατικό Βραβείο Ταινίας Μικρού Μήκους.

Το βλέμμα ανοίγει και προς τα Βαλκάνια με τις «Βαλκανικές Ιστορίες», μια επιλογή υποψήφιων και βραβευμένων μικρού μήκους ταινιών της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου από την τελευταία εικοσαετία. Ένα μωσαϊκό διαφορετικών χωρών και κινηματογραφικών γλωσσών, αλλά και κοινών εμπειριών μιας περιοχής που ξέρει καλά πόσο κοντά μπορεί να βρίσκονται μεταξύ τους το τραύμα, το χιούμορ, η πολιτική και η καθημερινότητα. Το Balkan Tales λειτουργεί συγχρόνως ως ένας ακόμη προάγγελος της μεγάλης ευρωπαϊκής κινηματογραφικής συνάντησης που θα γίνει στην Αθήνα το 2027.

Στη σχέση μας με την έννοια του σπιτιού στρέφεται το «Which Way Home?», προϊόν συνεργασίας του DISFF με το Glasgow Short Film Festival. Πέντε ταινίες αναρωτιούνται τι απομένει από την έννοια του σπιτιού όταν η κατοικία μετατρέπεται πρωτίστως σε εμπορεύσιμο asset. Ένα ερώτημα που, στην Ελλάδα του 2026, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί θεωρητικό. Παράλληλα, το Balkan Young Talents, που διοργανώνεται για πρώτη φορά μαζί με το Beldocs International Documentary Film Festival, φέρνει στη Δράμα οκτώ νέους δημιουργούς από την Ελλάδα και τα Βαλκάνια για ένα εργαστήριο δημιουργίας μικρού μήκους ντοκιμαντέρ.

Το Φεστιβάλ δεν ξεχνά ούτε τους μικρότερους θεατές. Η ζώνη KIDDO επιστρέφει ανανεωμένη, αυτή τη φορά με σαφή διαχωρισμό για ηλικίες 4+, 8+ και 13+, επιχειρώντας να δημιουργήσει κάτι περισσότερο από μια παιδική παρένθεση μέσα στο πρόγραμμα. Μία πρώτη πραγματική γνωριμία των παιδιών με το σινεμά μικρού μήκους. Και η σχέση της μικρής κινηματογραφικής φόρμας με τη μικρή λογοτεχνική φόρμα συνεχίζεται στα Αίθρια Λογοτεχνικά Απογεύματα, όπου η Αταλάντη Ευριπίδου και ο Ζαχαρίας Μαυροειδής θα συνομιλήσουν, σε ξεχωριστές συναντήσεις, με τον Παύλο Μεθενίτη γύρω από τη μνήμη, την Ιστορία, την queer εμπειρία, τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα και τη δύναμη του διηγήματος.

Και βέβαια η Δράμα δεν είναι μόνο προβολές. Το Short Film Hub, με επικεφαλής την Αντιγόνη Παπαντώνη, απλώνεται σε όλη τη διάρκεια της εβδομάδας με τρία εξειδικευμένα εργαστήρια, πέντε πάνελ, one-to-one meetings, networking και δράσεις γύρω από την παραγωγή, το storyboard, τον ήχο και τη σχέση σκηνοθέτη και sound designer. Στο πρόγραμμα μπαίνουν ακόμη η παραγωγή μικρού μήκους ντοκιμαντέρ στα Βαλκάνια, τα πνευματικά δικαιώματα και τα νομικά ζητήματα της κινηματογραφικής παραγωγής, ενώ ξεχωρίζει η παρουσίαση της μεθοδολογίας των Forensic Architecture και των δυνατοτήτων της οπτικοακουστικής τεκμηρίωσης ως εργαλείου έρευνας, μνήμης και κοινωνικής παρέμβασης. Αναλυτικές πληροφορίες για τις φετινές δράσεις του Short Film Hub θα βρείτε ΕΔΩ.

Για 13η χρονιά επιστρέφει και το Drama Pitching Lab, με επικεφαλής τη Βαρβάρα Δούκα. Δέκα κινηματογραφικά σχέδια, τέσσερα από τα οποία προέρχονται από Ελλάδα και Κύπρο, συμμετέχουν στο διεθνές εργαστήριο και διεκδικούν τα βραβεία της Finos Film, του ΕΚΚΟΜΕΔ και της ΕΡΤ, καθώς και έπαθλο σε μορφή υποτροφίας. Αναλυτικές πληροφορίες για το φετινό Pitching Lab, θα βρείτε ΕΔΩ.

Το «Welcome Home!» της φετινής διοργάνωσης, πάντως, δεν μένει μόνο σε ένα ωραίο σλόγκαν. Η οπτική ταυτότητα που σχεδίασε ο Κωνσταντίνος Παυλίδης αντλεί την έμπνευσή της από το πανάρχαιο διονυσιακό έθιμο των «Αράπηδων» της Δράμας, εγγεγραμμένο στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, συνδέοντας ακόμα περισσότερο το Φεστιβάλ με τον τόπο που το γέννησε. Το φετινό spot υπογράφει η Ισαβέλλα Μαργάρα, με πρωτότυπη μουσική του Γρηγόρη Ελευθερίου.

Οι προβολές και οι δράσεις θα απλωθούν στον κινηματογράφο Ολύμπια, στον θερινό κινηματογράφο Αλέξανδρος, στο Δημοτικό Ωδείο Δράμας, στον κήπο του πολιτιστικού χώρου ΚΥΚΛΩΨ, στον πολυχώρο πολιτισμού «Ελευθερία» και στο Γυμνάσιο Αρρένων Δράμας. 

Όμως για όσους δεν μπορούν να ανέβουν στη Δράμα υπάρχει και η online εκδοχή. Από τις 6 Σεπτεμβρίου στις 21.00, οι ταινίες των πέντε διαγωνιστικών προγραμμάτων και του KIDDO θα είναι διαθέσιμες δωρεάν μέσω του Online Festival για θεατές που βρίσκονται στην Ελλάδα, καθ’ όλη τη διάρκεια της διοργάνωσης. Το κοινό θα μπορεί μάλιστα να ψηφίζει και τις αγαπημένες του ταινίες για το Βραβείο Κοινού. Οι βραβευμένες ταινίες του φεστιβάλ, θα προβληθούν το απόγευμα της Κυριακής 13/9 (18.00, 20.00, 22.00), στον θερινό κινηματογράφο Αλέξανδρος και στη συνέχεια, μέσω του προγράμματος «Το Φεστιβάλ Δράμας ταξιδεύει» οι ταινίες θα προβληθούν στην Αθήνα και σε ακόμα περισσότερους προορισμούς αναδεικνύοντας την δυναμική του ελληνικού σινεμά εντός κι εκτός Ελλάδας.

Λίγο πριν από τα 50 του χρόνια, το Φεστιβάλ Δράμας, κοιτάζει πίσω, στην ίδια την πόλη και στις βαλκανικές του ρίζες, αλλά την ίδια στιγμή επενδύει στους ανθρώπους που τώρα ξεκινούν, στις νέες κινηματογραφικές γλώσσες, στο ντοκιμαντέρ, στην εκπαίδευση, στη δικτύωση και στη διεθνή εξωστρέφεια. Εδώ και σχεδόν μισό αιώνα η ιστορία που γράφεται κάθε Σεπτέμβρη στη Δράμα μόνο μικρή δεν είναι.

• Όλες οι συμμετοχές: ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ, ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ, ΔΙΕΘΝΕΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ, ΕΘΝΙΚΟ ΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΟ, ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΙΚΟ.
• Το ημερήσιο πρόγραμμα προβολών: https://www.dramafilmfestival.gr/schedule/ (ελληνικά) και https://www.dramafilmfestival.gr/en/schedule-en/ (αγγλικά).

49ο Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας, διάρκεια 6-12 Σεπτεμβρίου 2026. Περισσότερα ΕΔΩ. Προκράτηση εισιτηρίων ΕΔΩ.