Τον εθισμό του στον τζόγο επικαλέστηκε σαν ελαφρυντικό ο Κωνσταντίνος Φιρινίδης για την κατ’ εξακολούθησιν εξαπάτηση εις βάρος εκατοντάδων ανύποπτων ανθρώπων. Εκείνοι πίστευαν ότι μέσω του Φιρινίδη και της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης (ΜΚΟ) «Παιδική Χαρά» συνέτρεχαν βαριά άρρωστα παιδιά στον αγώνα τους να εξασφαλίσουν πολυδάπανες θεραπείες, οι οποίες ήταν και η μόνη ελπίδα τους να επιβιώσουν.
Εκείνος μέσα σε περίπου μία οκταετία συγκέντρωσε σχεδόν 5 εκατ. ευρώ, διοργανώνοντας πλαστούς εράνους και ξόδεψε -ανερυθρίαστα, προκλητικά και εντελώς απροκάλυπτα- τα περισσότερα από αυτά τα χρήματα στη δική του φενάκη της μεγάλης ζωής.
Αν στο δικαστήριο τεκμηριωθεί η ενοχή του, μια ενδεχόμενη ποινή πολυετούς φυλάκισης θα είναι η ευκαιρία του 37χρονου Φιρινίδη και των βασικών συνεργών του να ζήσουν με τις αναμνήσεις της dolce vita που γεύτηκαν τα προηγούμενα χρόνια: με ταξίδια υπερπολυτελείας και χλιδής σε εξωτικούς προορισμούς, διαμονή σε σουίτες, γεύματα με σαμπανιέρες ξέχειλες από πανάκριβες φιάλες, πούρα Αβάνας κ.ο.κ. Και ασφαλώς, με προπόσεις για τη μακροημέρευση της μαύρης τρύπας που χάσκει στην ελληνική νομοθεσία σε σχέση με τις ΜΚΟ.
Γύρω από το πώς και από ποιους ιδρύονται, πώς λειτουργούν και πώς εκπληρώνουν τους εκπεφρασμένους στόχους τους, πώς συγκεντρώνουν και πώς διαχειρίζονται τα κεφάλαιά τους, πώς λογοδοτούν, πώς και από ποιον φορέα ελέγχονται – αν ελέγχονται.
«Χρειαζόμουν λεφτά για να παίζω»
Στην απολογία του, ο Φιρινίδης αποπειράθηκε να υποβαθμίσει τα μεγέθη και τη θρασύτητα της απάτης – αν και δεν ισχυρίστηκε πως είναι αθώος.
«Ολο αυτό το έκανα», εξομολογήθηκε ο ιδρυτής και πρόεδρος της αμαρτωλής ΜΚΟ, «λόγω της εξάρτησής μου από το στοίχημα. Χρειαζόμουν λεφτά για να παίζω. Τα χρήματα που δεν αποδόθηκαν είναι 400.000-600.000 ευρώ. Δεν έκανα πολυτελή βίο. Τα χρήματα που δόθηκαν για υποτιθέμενη πολυτελή ζωή είναι ελάχιστα. Είχα μια μεγαλομανία, ήθελα να φαίνομαι κοινωνικά ανώτερος και ήμουν τελείως εξαρτημένος από το στοίχημα. Αυτό φαίνεται από τα αρχεία στις στοιχηματικές εταιρείες. Σε καθημερινή βάση μπορεί να είχα ακόμη και 30 διαφορετικά πονταρίσματα. Οι γονείς των παιδιών έρχονταν μόνοι τους για να βοηθηθούν, εμείς ποτέ δεν “ψαρεύαμε” κόσμο. Κι όσο για την κατηγορία ότι έστηνα ποδοσφαιρικούς αγώνες, δεν ισχύει τίποτα, ήταν λόγια του αέρα, για να δείχνω πως δίνω χρήματα».
Επισήμως, ο Κ. Φιρινίδης κατηγορείται για υπεξαίρεση 2,9 εκατ. ευρώ από φιλανθρωπικούς εράνους, παρότι τα ποσά που διακινήθηκαν μέσω της «Παιδικής Χαράς», από το 2018 έως το 2026, είναι πολύ μεγαλύτερα.
Εκ των υστέρων η συμπεριφορά του Φιρινίδη και της (πρώην) συζύγου και φερόμενης ως συνεταίρου του, της 35χρονης Βασιλικής Μανησιώτη, ατόμων που όχι μόνο δεν έκρυβαν, αλλά επεδείκνυαν προκλητικά τον πλούτο τους, μοιάζει αντιφατική, ακατανόητη – σχεδόν αυτοκτονική.
Αν δεν είχαν καταληφθεί από κρίση μεγαλείου και αλαζονείας, μόνο σαν σινιάλο προς τους πράκτορες της Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος θα μπορούσε να εκληφθεί η πρακτική του να δημοσιεύουν στα social media αναμνηστικά στιγμιότυπα από τις ηδονοθηρικές εξορμήσεις τους. Ενώ ταυτόχρονα ο Φιρινίδης εμφανιζόταν στην τηλεόραση και απηύθυνε σπαραξικάρδιες εκκλήσεις προς κάθε τηλεθεατή να συνδράμει κάποιο παιδί που υποφέρει.
Κάτι σαν τους Μπόνι και Κλάιντ της ψευτοφιλανθρωπίας, με την ασυγκράτητη λαιμαργία, την έπαρση και την ηθική πώρωση που χαρακτηρίζει οποιονδήποτε κακοποιό έχει πείσει τον εαυτό του ότι είναι υπεράνω του νόμου, ότι δεν πρόκειται να αποκαλυφθεί και να συλληφθεί ποτέ.
Ομως, ο Φιρινίδης και η Μανησιώτη έχουν πλέον προφυλακιστεί ύστερα από την απολογία τους, ενώ ένας κύκλος ανθρώπων από τους φερόμενους ως εμπλεκόμενους στην υπόθεση της «Παιδικής Χαράς» αφέθηκαν ελεύθεροι υπό περιοριστικούς όρους.
Ο απολογισμός της ντροπής
Εν περιλήψει, εις το όνομα της βοήθειας προς 34 οικογένειες με ασθενή τέκνα συγκεντρώθηκαν περίπου 3,94 εκατ. ευρώ, από τα οποία φέρεται να αποδόθηκαν στους δικαιούχους 2,83 εκατ. λιγότερα, μόλις 1,11 εκατ. ευρώ. Στις περισσότερες περιπτώσεις, μάλιστα, οι υπηρεσίες τις οποίες προσφερόταν να χρηματοδοτήσει ο Φιρινίδης παρέχονταν ούτως ή άλλως δωρεάν από το Ελληνικό Δημόσιο.
Επίσης, η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες εξέτασε 29 λογαριασμούς της «Παιδικής Χαράς» σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και ανέλυσε πάνω από 246.000 κινήσεις.
Πιστοποιήθηκε ότι στο διάστημα 2018-2026 πιστώθηκαν στους λογαριασμούς της ΜΚΟ, καθώς και στους προσωπικούς λογαριασμούς του Φιρινίδη, περισσότερα από 5,8 εκατ. ευρώ. Από την ίδια έρευνα καταρτίστηκε ένας, σχεδόν απέραντος, κατάλογος με δαπάνες πολυτελείας, ενώ αποκαλύφθηκε ότι ο Φιρινίδης είχε κερδίσει 2,6 εκατ. ευρώ στον τζόγο, έχοντας ξοδέψει περισσότερα από 2 εκατ. ευρώ.
Ομολογουμένως, λοιπόν, ηχεί αρκετά πειστική η απόπειρά του να δικαιολογήσει τις πράξεις του αποδίδοντάς τες στην εξάρτηση από τον στοιχηματισμό και τον τζόγο. Θέλησε να ζήσει σαν μαχαραγιάς με τα λεφτά εράνων, αλλά ο δαίμονας μέσα του ήταν, κατά τα δικά του λεγόμενα, η παρόρμηση που τον κυρίευε και τον οδηγούσε να υπεξαιρεί χρήματα εν ονομάτι παιδιών που νοσούσαν.
Η ίδια αυτή ακατανίκητη παρόρμηση, όπως θα επιθυμούσε εκείνος να υποτεθεί, τον ωθούσε να παρουσιάζει τη σκληρή πραγματικότητα σε έναν από τους γονείς που περίμεναν εναγωνίως ένα τηλεφώνημα του προέδρου της «Παιδικής Χαράς». Και κυρίως, βέβαια, την καταβολή της οικονομικής ενίσχυσης που υποσχόταν ο Φιρινίδης όταν ξεκινούσε κάποιον έρανο υπέρ συγκεκριμένου παιδιού ώστε να καλυφθούν τα δυσβάστακτα έξοδα της θεραπείας του.
Οπως ξεκαθάριζε σε τηλεφωνικές συνδιαλέξεις με τα θύματά του, «εμείς όσα μπορέσουμε θα μαζέψουμε, αλλά μην έχεις όνειρα για 50 και 40 χιλιάρικα. Ο,τι μπορούμε θα κάνουμε για να σε βοηθήσουμε, αλλά θαύματα δεν μπορούμε να κάνουμε».
Σωματείο εκμετάλλευσης πόνου
Η επιλογή των βαρέως ασθενούντων παιδιών ήταν η, υπεράνω πάσης αμφιβολίας, ασπίδα και το υπερόπλο του Κωνσταντίνου Φιρινίδη: μόνο οι εντελώς άκαρδοι δεν θα συγκινούνταν από το δράμα και την κατεπείγουσα ανάγκη βοήθειας. Ταυτόχρονα, η συγκεκριμένη πρόφαση, μολονότι δεν είναι η πρώτη φορά που χρησιμοποιείται για φαύλους και ιδιοτελείς σκοπούς, καταδεικνύει το βάθος της εξαχρείωσης όλων όσοι ενέχονται στην απάτη της «Παιδικής Χαράς».
Με σχεδόν πανομοιότυπο τρόπο είχε στηθεί μια ΜΚΟ με έδρες στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, η οποία υπό την ονομασία «Chance Letikva» (Ευκαιρία για την Ελπίδα) και χρησιμοποιώντας σκηνοθετημένες εικόνες ανηλίκων με καταφανή σημάδια προχωρημένου καρκίνου συγκέντρωσε περί τα 4 εκατ. δολάρια, απειροελάχιστα από τα οποία δόθηκαν σε έχοντες ανάγκη.
Η περίπτωση 17χρονου
Ενδεικτικά, όπως αποκαλύφθηκε μέσα από τη δικογραφία που σχηματίστηκε εις βάρος του Φινιρίδη και των συνεργών του, θα μπορούσε να αναφερθεί ένας 17χρονος από τη Βόρεια Ελλάδα, ο οποίος υπέφερε από οξεία μυελογενή λευχαιμία, ένα εξαιρετικά σοβαρό νόσημα με πολύ χαμηλό προσδόκιμο ίασης. Επιπλέον, επρόκειτο για μέλος πολύτεκνης και πάμπτωχης οικογένειας.
Από την πλευρά του Φιρινίδη και της ΜΚΟ του, η περίπτωση ήταν ιδανική προς εκμετάλλευση, εξ ου και έσπευσε να θέσει τον νεαρό ασθενή υπό την προστασία του. Εταξε στους γονείς του ότι θα μάζευε χρήματα για να στείλει το παιδί στο εξωτερικό για ταχύτερη και καλύτερη θεραπεία.
Η έρευνα των Αρχών στα λογιστικά της «Παιδικής Χαράς» έδειξε ότι ειδικά για τον εν λόγω ασθενή ο έρανος απέφερε 136.000 ευρώ. Ενα ποσό που έμοιαζε να συνάδει με την ανταπόκριση που είχε η εκστρατεία αλληλεγγύης που είχε διοργανώσει η ΜΚΟ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εκατοντάδες άνθρωποι επικοινωνούσαν απευθείας με την οικογένεια του πάσχοντος εκφράζοντας τη συμπαράστασή τους, δηλώνοντας, παρεμπιπτόντως, ότι είχαν καταθέσει τον οβολό τους.
Ωστόσο, οι αριθμοί τραπεζικών λογαριασμών είχαν ως δικαιούχο την «Παιδική Χαρά», η οποία εντέλει απέδωσε στους γονείς του παιδιού μόλις 5.000 ευρώ ύστερα από τρία χρόνια συνεισφορών από το κοινό. Συν ακόμη 2.000 ευρώ για τον πλέον θλιβερό σκοπό, την αγορά μνήματος για τον δύστυχο 17χρονο, ο οποίος εν τω μεταξύ είχε χάσει τη μάχη με τη λευχαιμία.
Η ελληνική χαλαρότητα
Σε ό,τι αφορά το νομικό πλαίσιο λειτουργίας των ΜΚΟ, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στα κράτη που επαφίενται στην καλή προαίρεση, στην ευσυνειδησία και, οπωσδήποτε, στην εντιμότητα όσων ιδρύουν μη κερδοσκοπικούς, κοινωφελείς οργανισμούς και εμπλέκονται στη διοίκησή τους. Αυτή η θεσμοποιημένη ευπιστία ευνοεί κατεξοχήν τις ΜΚΟ που δεν επιδιώκουν κρατική ή δημόσια χρηματοδότηση -ακριβώς όπως η «Παιδική Χαρά» των Φιρινίδη και σία.
Εντούτοις, ύστερα από το Qatargate, η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει αναθεωρήσει την κοινή νομοθεσία επί το αυστηρότερον, εστιάζοντας όμως στα κριτήρια οικονομικής διαφάνειας, λήψης και διάθεσης πόρων κ.ο.κ. των ΜΚΟ που αναπτύσσουν διεθνείς δραστηριότητες και σχετίζονται με μη ιδιωτικά κονδύλια. Ως προς αυτό το σκέλος, η Ελλάδα δεν έχει εναρμονιστεί πλήρως με τη νέα νομοθεσία της Ε.Ε., η οποία εισήχθη το 2024.
Εν προκειμένω, όμως, λόγω της σοβαρότητας και της απεριχώρητης θρασύτητας της απάτης με όχημα την «Παιδική Χαρά», επανήλθε στην επικαιρότητα το ζήτημα της νομιμότητας των εν Ελλάδι ΜΚΟ και το κάτα πόσο προσφέρονται ως βιτρίνα εκ προοιμίου εξιλέωσης έκνομων δραστηριοτήτων.
Συναφώς, ακόμη και η πρόσφατη δημόσια παρέμβαση της υφυπουργού Εσωτερικών Βιβής Χαραλαμπογιάννη, η οποία προσπάθησε να διασαφηνίσει τι ισχύει και τι όχι για τον έλεγχο των ΜΚΟ, επί της ουσίας επιβεβαίωσε ότι το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο είναι ανεπαρκές.
Σύμφωνα με τον νόμο 4873/2021, για τις οργανώσεις που σκοπεύουν να διεκδικήσουν κρατική χρηματοδότηση είναι υποχρεωτική η καταχώριση των στοιχείων τους στη Δημόσια Βάση Δεδομένων και το Ειδικό Μητρώο Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών.
Οσες ΜΚΟ όμως δεν έχουν στο πρόγραμμά τους τη διεκδίκηση δημόσιας χρηματοδότησης, δεν δεσμεύονται κατά κανέναν τρόπο να εγγραφούν στα οικεία μητρώα. Μπορούν να λειτουργούν απολύτως νομότυπα, αλλά πρακτικά σε αφάνεια.
Ελεγχος μόνο μετά από καταγγελία
Επιπλέον, μια εγγραφή της ΜΚΟ σε μητρώο οποιουδήποτε κρατικού φορέα δεν συνεπάγεται αυτομάτως εγγραφή στις ως άνω βάσεις δεδομένων του υπουργείου Εσωτερικών. Για μια τάξη μεγέθους, όπως ανέφερε η κυρία Χαραλαμπογιάννη, στο Παρατηρητήριο Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών παρουσιάζονται ως εγγεγραμμένα περί τα 7.200 σωματεία, φορείς κ.λπ.
Το τι κάνει και πώς το κάνει η καθεμία τους το γνωρίζουν μόνο όσοι έχουν συνδιαλλαγές. Το Παρατηρητήριο, άλλωστε, απλώς καταγράφει και καταλογογραφεί. Δεν έχει καμία δικαιοδοσία ελέγχου ούτε και το υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο δηλώνει αναρμοδιότητα.
Οι ΜΚΟ στην Ελλάδα ελέγχονται μόνο ως προς τη συμμόρφωσή τους με τη φορολογική νομοθεσία και τον υποχρεωτικά ισοσκελισμένο απολογισμό τους. Στην πράξη, οι ΜΚΟ ελέγχονται μόνο κατόπιν καταγγελίας.
Πάντως, εκ μέρους του υπουργείου Εσωτερικών υπενθυμίζεται στους πολίτες ότι έχουν τη δυνατότητα, προτού προβούν σε κάποια δωρεά ή συνεργασία, να ελέγχουν αν μια οργάνωση είναι εγγεγραμμένη στο σχετικό μητρώο με μια απλή αναζήτηση στη διαδικτυακή διεύθυνση okoip.gov.gr.
