To τουρκολιβυκό μνημόνιο ρίχνει τη σκιά του και στις σχέσεις με τη Λιβύη – και μάλιστα σε μια στιγμή όπου ο αμερικανικός πετρελαϊκός κολοσσός Chevron προετοιμάζεται για την έναρξη ερευνών στα οικόπεδα νοτίως της Κρήτης.
Η Λιβύη, με Ρηματική Διακοίνωσή της προς την Ελλάδα στις 24 Αυγούστου, δεν διαμαρτυρήθηκε απλώς για τις έρευνες που έχουν εξαγγελθεί σε περιοχές νοτίως της Κρήτης, αλλά προειδοποιεί ότι η συνέχισή τους και άλλες τέτοιες κινήσεις «ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την πορεία των διμερών διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο χωρών» και να προκαλέσουν ενδεχομένως ακόμη και την «παύση τους».
Σύμφωνα με τη Ρηματική Διακοίνωση, η Λιβύη εκφράζει τη διαμαρτυρία της για τις έρευνες και εξερευνήσεις που «διεξάγονται στις θαλάσσιες περιοχές που δεν έχουν οριοθετηθεί μεταξύ των δύο χωρών, αλλά και την επέκταση αυτών των περιοχών», ενώ εκφράζει την ανησυχία της για την πρόσκληση της ελληνικής κυβέρνησης για προσφορές, η οποία δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ενωσης στις 17 Αυγούστου 2026, σε επιβεβαίωση όσων δημοσιεύτηκαν στην Ελληνική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (τεύχος 3948, της 30ής Ιουνίου 2026), σύμφωνα με τα οποία η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) θα παραχωρήσει άδεια για τη διεξαγωγή σεισμικών ερευνών σε περιοχή νότια της Κρήτης, της Πελοποννήσου και του Ιονίου Πελάγους.
Ισχυρισμοί
Στη Ρηματική Διακοίνωση επισημαίνεται ότι οι «ενέργειες αυτές αποτελούν ρητή παραβίαση και καταπάτηση της λιβυκής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή έχει ανακοινωθεί επίσημα και έχει καταγραφεί στα Ηνωμένα Εθνη στις 27 Μαΐου 2025».
Επισημαίνεται δε προς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ότι «τέτοιου είδους ενέργειες ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την πορεία των διμερών διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο χωρών, οι οποίες, παρά τον αργό ρυθμό τους, σημείωσαν πρόοδο στους μέχρι τώρα γύρους. Ωστόσο, η εξακολούθηση αυτών των παραβιάσεων θα οδηγούσε ενδεχομένως στην παύση τους, με δεδομένο ότι οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει να μην υπάρξουν προκλητικές ενέργειες που θα επηρέαζαν την πορεία και τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων».
Η λιβυκή πλευρά αναφέρεται στη διεθνή δημόσια πρόσκληση για τη χορήγηση «αδειών αναζήτησης για την πρόσκτηση και επεξεργασία σεισμικών δεδομένων μη αποκλειστικής χρήσης (non-exclusive seismic data) εντός θαλασσίων περιοχών στη Δυτική και Νότια Ελλάδα», την οποία απηύθυνε η Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης – ΕΧΑΕΘ.
Η προκήρυξη αφορά την έναρξη σεισμικών ερευνών 2D και 3D σε οκτώ περιοχές, μεταξύ αυτών οι περιοχές Νότια της Κρήτης 1, Νότια της Κρήτης 2 και Νοτιοδυτικά της Κρήτης. Πρόκειται για περιοχές των οποίων η οριοθέτηση ακολουθεί την ελληνική νομοθεσία και συγκεκριμένα τον νόμο 4001/2011, που θέτει ως εξωτερικό όριο της ελληνικής ΑΟΖ τη μέση γραμμή ελλείψει διμερούς συμφωνίας για οριοθέτηση.
Η οριοθέτηση των ελληνικών οικοπέδων και των αδειών που πρόκειται να εκδοθούν για έρευνες επικαλύπτει σε ορισμένα σημεία περιοχές που, σύμφωνα με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αποδίδονται στη Λιβύη ως τμήμα της δικής της, δήθεν, ΑΟΖ, αλλά και περιοχές που η Λιβύη επιχειρεί να διεκδικήσει ως λιβυκή ΑΟΖ με υπολογισμούς βάσει της γενικής εφαρμογής της λογικής που ακολουθήθηκε στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά και με μονομερείς κινήσεις, όπως το κλείσιμο του Κόλπου της Σύρτης και ο μη συνυπολογισμός της επήρειας νησιών όπως η Γαύδος.
Διαμαρτυρία
Η λιβυκή πλευρά διαμαρτύρεται για τις ελληνικές έρευνες δηλώνοντας ότι έχει συμφωνηθεί η αποφυγή «προκλητικών ενεργειών», την ώρα που η ίδια επιδιώκει να κατοχυρώσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο και θέλει στις συνομιλίες με την Ελλάδα να γίνουν αποδεκτές οι προσπάθειές της να επιβάλει τετελεσμένα μέσω της κατάθεσης στον ΟΗΕ χάρτη των θαλάσσιων ζωνών που όρισε μονομερώς στη βάση του τουρκολιβυκού μνημονίου και όλων των δικών της απώτατων διεκδικήσεων επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Πάντως, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς στην Ανατολική Λιβύη, έπειτα από 12 χρόνια, ανακοινώθηκε η αποχώρηση του Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία της Βουλής και η αντικατάστασή του από άλλον πολιτικό, ο οποίος ανήκει στο περιβάλλον του Σαντάμ Χαφτάρ.
Ο Σάλεχ ήταν ένας από τους πολιτικούς με τους οποίους είχε υπάρξει καλή συνεννόηση και είχε αφήσει ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας. Και, φυσικά, ήταν από εκείνους που είχαν αντιδράσει από την πρώτη στιγμή στην υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Με την αντικατάστασή του εναπόκειται πλέον αποκλειστικά στην πλευρά Χαφτάρ να αποφασίσει αν θα υποκύψει στις πιέσεις της Αγκυρας προκειμένου να υπάρξει και τυπική κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή. Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα άλλαζε κάτι επί του πεδίου, θα προσέδιδε όμως επίφαση νομιμότητας στη διαδικασία έγκρισής του και θα δέσμευε και την επόμενη ενοποιημένη κυβέρνηση – όταν αυτή προκύψει.
