Του Κώστα Ράπτη
Οι εξελίξεις του τελευταίου 24ώρου στη Μέση Ανατολή συνιστούν μείζονα ανατροπή σε δύο διαφορετικά πεδία.
Η πρώτη είναι ότι εξαπολύοντας πυραυλικές επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ, σε απάντηση προς το προηγηθέν ισραηλινό πλήγμα στην Ντάχια της Βηρυτού, το Ιράν ανταποδίδει ενέργεια που πραγματοποιήθηκε όχι έναντι της δικής του επικράτειας, αλλά έναντι τρίτου.
Αποδεικνύεται έτσι αποφασισμένο να περιλάβει τον Λίβανο στο ιρανικό δόγμα αποτροπής και να βεβαιώσει την σύνδεση των μετώπων του Περσικού Κόλπου και του Λεβάντε.
Οι προθέσεις μετρούν εδώ περισσότερο από το τελικό αποτέλεσμα. Το γεγονός ότι κατά το Ισραήλ οι ιρανικοί πύραυλοι αναχαιτίσθηκαν δεν υποβαθμίζει την ισχύ του μηνύματος της Τεχεράνης.
Η δεύτερη ανατροπή συνίσταται στο ότι το Ισραήλ απάντησε άμεσα, στοχοθετώντας δέκα περιοχές του Ιράν, παρά την ρητή προτροπή του Ντόναλντ Τραμπ να το αποφύγει, δεδομένων των δικών του προσπαθειών να επιτύχει μια (μονίμως “επικείμενη”) συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία.
Με άλλα λόγια, το Ισραήλ δοκίμασε αρχικά να εμπεδώσει την αποσύνδεση των μετώπων (με την μάλλον συμβολική επίθεση σε στόχο της Χεζμπολλάχ στη Ντάχια, ο οποίος είχε προ πολλού εκκενωθεί) και εφόσον δεν εξασφάλισε την σιωπηρή ανοχή του Ιράν, στρέφεται ευθέως στην “ανατίναξη” της προοπτικής μιας ευρύτερης συμφωνίας στον Περσικό Κόλπο.
Μοιάζει δηλ. σαν η σύγκρουση να αναδεικνύει πλήρως τον αυθεντικά ιρανο-ισραηλινό χαρακτήρα της, ερήμην του Τραμπ, ο οποίος φαντάζει ως εξαντλημένος “χρήσιμος ηλίθιος” του Νετανιάχου.
Υπενθυμίζεται ότι ισραηλινές απειλές (ακόμη τότε μόνο φραστικές) κατά της Ντάχια είχαν προκαλέσει οργισμένη τηλεφωνική παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ στον ισραηλινό πρωθυπουργό Βενιαμίν Νετανιάχου.
Μάλιστα ο ένοικος του Λευκού Οίκου αισθάνθηκε την ανάγκη να διαβεβαιώσει δημοσίως, ακριβώς επειδή το Ισραήλ έμπρακτα το αμφισβητούσε, ότι αυτός “κάνει κουμάντο” (I call the shots).
Υποστηρίζει η αμερικανική πλευρά ότι δεν είχε κανέναν επιχειρησιακό ρόλο στις εξελίξεις του τελευταίου 24ώρου. Όμως η αναφερόμενη παρουσία στους ουρανούς αμερικανικών αεροσκαφών ανεφοδιασμού με καύσιμα διηγείται κάτι διαφορετικό.
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να ερμηνευθεί η επιλογή (εκ πρώτης όψεως αυτοκτονική) του Ισραήλ να στραφεί κατά τέτοιον τρόπο ενάντια στις επιλογές του κύριου τροφοδότη και συμμάχου της, ιδίως σε μία συγκυρία κατά την οποία ο λεγόμενος “άξονας της αντίστασης” εμφανίζεται πλήρως ανασυγκροτημένος, λ.χ. με τους Χούθι της Υεμένης να μπαίνουν στη σύγκρουση, πλάι στο Ιράν και τη Χεζμπολλάχ, ανακοινώνοντας την αποκλεισμό των ισραηλινών πλοίων από την Ερυθρά Θάλασσα και εξαπολύοντας πύραυλο προς την επικράτεια του εβραϊκού κράτους.
Μία ερμηνεία θα ήταν ότι όσα παρακολουθούμε αποτελούν απλώς ένα παιχνίδι κατανομής ρόλων προς διεθνή κατανάλωση. Μία άλλη, θα θεωρούσε την διάσταση Τραμπ-Νετανιάχου περισσότερο πραγματική, δεδομένης της συνειδητοποίησης της Ουάσιγκτον ότι δεν διαθέτει πραγματικά στρατιωτικές λύσεις έναντι του Ιράν, αλλά και της “υπαρξιακής” αναγκαιότητας των Ισραηλινών να “τελειώσουν τη δουλειά” στον νότιο Λίβανο.
Προφανώς ο Νετανιάχου εκτιμά ότι θα μπορέσει και πάλι να σύρει τους Αμερικανούς στην κατεύθυνση που επιθυμεί. Οι πιθανότητες να αστοχεί είναι μικρές.
Υπενθυμίζεται ότι τη συνθετότητα που παρουσιάζει πλέον η αμερικανο-ισραηλινή σχέση εικονογραφούν δύο φαινομενικά αντικρουόμενες εξελίξεις των τελευταίων ημερών.
Η μία αφορά την ενίσχυση, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, των αμερικανικών μέτρων αντικατασκοπείας απέναντι στο Ισραήλ, μετά τη διαπίστωση επιθετικών ισραηλινών προσπαθειών παρακολούθησης σημαντικών αξιωματούχων όπως ο υφυπουργός Άμυνας Έλριτζ Κόλμπι και ο διαπραγμαετευτής Στιβ Ουίτκοφ.
Η άλλη αφορά την προώθηση της συγχώνευσης των ενόπλων δυνάμεων ΗΠΑ και Ισραήλ ως προς τα εξοπλιστικά προγράμματα, τη συλλογή δεδομένων, τον κυβερνοπόλεμο κ.ο.κ., σύμφωνα με το άρθρο 224 της υπό έγκριση National Defense Authorization Act του 2027 στο Κογκρέσο.
