Την ώρα που η Ευρώπη υποδέχεται 1,83 εκατ. φοιτητές από άλλες χώρες, η Ελλάδα παραμένει στην τελευταία θέση της ΕΕ ως προς τη συμμετοχή τους στον συνολικό φοιτητικό πληθυσμό. Σχεδόν επτά στους δέκα αλλοδαπούς φοιτητές που επιλέγουν ελληνικά πανεπιστήμια προέρχονται από την Κύπρο.
Ποιες χώρες έχουν μετατραπεί σε διεθνείς εκπαιδευτικούς προορισμούς, τι σπουδάζουν όσοι έρχονται στην Ελλάδα και τι αποκαλύπτουν οι αριθμοί για την ελκυστικότητα της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης;
Η Ευρώπη διεκδικεί ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο από τη διεθνή αγορά της ανώτατης εκπαίδευσης. Πανεπιστήμια προσελκύουν φοιτητές από κάθε γωνιά του πλανήτη, αναπτύσσουν αγγλόφωνα προγράμματα, δημιουργούν διεθνείς συνεργασίες και ανταγωνίζονται για την προσέλκυση νέων ανθρώπων, οι οποίοι επιλέγουν όχι μόνο πού θα σπουδάσουν αλλά και σε ποια χώρα θα επενδύσουν τα πρώτα χρόνια της επαγγελματικής και προσωπικής τους ζωής.
Σε αυτόν τον ανταγωνισμό, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στην περιφέρεια.
Τα νεότερα στοιχεία της Eurostat, που δημοσιοποιήθηκαν στις 17 Νοεμβρίου 2026, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Φοιτητών, αποτυπώνουν μια σημαντική απόκλιση μεταξύ της χώρας μας και των υπόλοιπων ευρωπαϊκών κρατών. Το 2024, οι φοιτητές από το εξωτερικό αντιστοιχούσαν μόλις στο 2,6% του συνολικού φοιτητικού πληθυσμού στην Ελλάδα. Πρόκειται για το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η σύγκριση είναι αποκαλυπτική. Στην Κροατία το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 3,5%, στην Ισπανία 4,6% και στην Ιταλία 5,3%. Ο μέσος όρος της ΕΕ έφθανε το 8,7%, δηλαδή ήταν υπερτριπλάσιος του ελληνικού.
Στην άλλη πλευρά της κατάταξης βρίσκεται το Λουξεμβούργο, όπου περισσότεροι από τους μισούς φοιτητές (51,5%) προέρχονται από το εξωτερικό. Ακολουθούν η Μάλτα με 35,6%, η Κύπρος με 21,6% και η Αυστρία με 20,8%.
Αξίζει να επισημανθεί, ότι η απόσταση δεν είναι απλώς αριθμητική αλλά αποτυπώνει διαφορετικά μοντέλα ανάπτυξης της ανώτατης εκπαίδευσης, διαφορετικό βαθμό διεθνοποίησης των πανεπιστημίων και, ενδεχομένως, διαφορετική ικανότητα των χωρών να μετατρέψουν την εκπαίδευση σε εξαγώγιμο προϊόν.
1,83 εκατομμύρια φοιτητές στην Ευρώπη
Συνολικά, 1,83 εκατομμύρια φοιτητές από το εξωτερικό πραγματοποιούσαν σπουδές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση της Ε.Ε. το 2024. Η Γερμανία αποτελεί τον μεγαλύτερο ευρωπαϊκό προορισμό, φιλοξενώντας περίπου 438.300 φοιτητές από άλλες χώρες.
Ακολουθούν η Γαλλία με 284.900 και η Ολλανδία με 176.500, χωρίς να περιλαμβάνονται στην τελευταία οι φοιτητές διδακτορικού επιπέδου. Οι τρεις χώρες συγκεντρώνουν μαζί περισσότερο από το μισό του συνόλου των φοιτητών από το εξωτερικό στην Ε.Ε.
Η Γερμανία διαθέτει ισχυρό διεθνές πανεπιστημιακό δίκτυο, μεγάλο αριθμό αγγλόφωνων μεταπτυχιακών προγραμμάτων και ισχυρή σύνδεση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας.
Η Γαλλία αξιοποιεί, μεταξύ άλλων, τους ιστορικούς και γλωσσικούς δεσμούς της με χώρες της Αφρικής, ενώ η Ολλανδία έχει επενδύσει συστηματικά στην ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών στην αγγλική γλώσσα.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση της Μάλτας και της Κύπρου. Παρά το μικρό τους μέγεθος, έχουν καταφέρει να προσελκύσουν σημαντικό αριθμό φοιτητών από άλλες χώρες.
Στην Κύπρο, μάλιστα, περισσότεροι από ένας στους πέντε φοιτητές προέρχονται από το εξωτερικό. Η σύγκριση με την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική, καθώς πρόκειται για χώρες της ίδιας ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής, με κοινά στοιχεία ως προς το κλίμα, την πολιτιστική παράδοση και τη δυνατότητα προσέλκυσης φοιτητών από τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Ποιοι έρχονται στην Ελλάδα
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ελληνικής περίπτωσης βρίσκεται στην προέλευση των φοιτητών. Σύμφωνα με την Eurostat, το 87,2% των φοιτητών από το εξωτερικό που βρίσκονταν στην Ελλάδα το 2024 προερχόταν από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το ποσοστό αυτό είναι από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ωστόσο, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο συγκεκριμένη όταν εξετάσει κανείς τις χώρες προέλευσης.
Η Κύπρος αποτελεί μακράν τη σημαντικότερη χώρα προέλευσης, καθώς αντιστοιχεί στο 65,6% των φοιτητών από το εξωτερικό που σπουδάζουν στην Ελλάδα.
Ακολουθούν η Αλβανία με 5,4% και η Γερμανία με 5,1%.
Με άλλα λόγια, σχεδόν δύο στους τρεις φοιτητές από το εξωτερικό που βρίσκονται στα ελληνικά πανεπιστήμια προέρχονται από την Κύπρο.
Όπως προκύπτει από το συγκεκριμένο εύρημα, αντικείμενο διερεύνησης αποτελεί το κατά πόσο τελικά η Ελλάδα αποτελεί πραγματικά έναν διεθνή εκπαιδευτικό προορισμό και κατά πόσο η παρουσία των αλλοδαπών φοιτητών στηρίζεται κυρίως σε ιστορικούς, γλωσσικούς και γεωγραφικούς δεσμούς με συγκεκριμένες χώρες. Ειδικότερα, η Κύπρος, λόγω της κοινής γλώσσας, των στενών πολιτιστικών σχέσεων και της εγγύτητας των δύο εκπαιδευτικών συστημάτων, αποτελεί μια φυσική δεξαμενή φοιτητών για τα ελληνικά πανεπιστήμια. Η εξάρτηση, όμως, από μία τόσο συγκεκριμένη αγορά περιορίζει τη γεωγραφική διασπορά και τη διεθνή απήχηση του ελληνικού πανεπιστημιακού συστήματος.
Προπτυχιακές σπουδές: Η βασική επιλογή των ξένων φοιτητών
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό στοιχείο αφορά το επίπεδο των σπουδών που επιλέγουν οι φοιτητές από το εξωτερικό.
Η Eurostat καταγράφει για την Ελλάδα το 2024 τα εξής δεδομένα:
-21.680 φοιτητές από το εξωτερικό σε προπτυχιακό επίπεδο.
-644 σε μεταπτυχιακό επίπεδο.
-532 σε διδακτορικό επίπεδο.
Συνολικά, πρόκειται για 22.856 φοιτητές στις τρεις κατηγορίες ανώτατης εκπαίδευσης, με την κατανομή να είναι εξαιρετικά άνιση, αφού σχεδόν το 95% βρίσκεται σε προπτυχιακές σπουδές. Η παρουσία αλλοδαπών στα μεταπτυχιακά προγράμματα είναι πολύ περιορισμένη, ενώ ακόμη μικρότερη είναι στα διδακτορικά.
Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η διεθνοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την προσέλκυση μεταπτυχιακών και διδακτορικών φοιτητών.
Με βάση τα ανωτέρω δεδομένα, χρήζει οπωσδήποτε περαιτέρω διερεύνησης – αλλά και ερμηνείας – το γεγονός ότι στη χώρα μας, αν και η συντριπτική πλειοψηφία των αγγλόφωνων προγραμμάτων είναι σε μεταπτυχιακό επίπεδο, ήρθαν μόλις 644 άτομα από το εξωτερικό για μεταπτυχιακές σπουδές.
Σε επίπεδο Ε.Ε., το 44% των φοιτητών από το εξωτερικό παρακολουθούσε προπτυχιακές σπουδές, το 44,9% μεταπτυχιακές και το 8,8% διδακτορικές. Στην Ελλάδα, επομένως, δεν υπάρχει μόνο ποσοτικό έλλειμμα. Υπάρχει και μια διαφορετική κατανομή των ξένων φοιτητών ανάμεσα στα επίπεδα σπουδών.
Τι σπουδάζουν όσοι επιλέγουν την Ελλάδα;
Η διερεύνηση των αντικειμένων σπουδών παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η Ελλάδα διαθέτει πανεπιστήμια με μακρά παράδοση σε τομείς όπως η ιατρική, η αρχαιολογία, οι ανθρωπιστικές επιστήμες, η ναυτιλία, η μηχανική και ο τουρισμός.
Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ για το 2024 δείχνουν ότι η διοίκηση επιχειρήσεων, η διαχείριση και η νομική συγκεντρώνουν το 13,3% των αλλοδαπών και διεθνών φοιτητών στην Ελλάδα. Το ποσοστό χαρακτηρίζεται σχετικά χαμηλό σε σύγκριση με άλλες χώρες του ΟΟΣΑ.
Τα ελληνικά πανεπιστήμια διαθέτουν πλέον περισσότερα από 200 αγγλόφωνα προγράμματα σπουδών, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εκπαιδευτική Περιοχή. Καλύπτουν αντικείμενα από την αρχαιολογία και την ιστορία μέχρι την ιατρική, τη μηχανική και την πληροφορική. Αυτό δημιουργεί μια νέα δυνατότητα για την ελληνική ανώτατη εκπαίδευση, η οποία όμως δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί σε αντίστοιχη αύξηση της διεθνούς φοιτητικής παρουσίας.
Ποια ελληνικά πανεπιστήμια προσελκύουν ξένους
Όσον αφορά το ποια ελληνικά πανεπιστήμια επιλέγουν οι αλλοδαποί φοιτητές, ενδεικτικά αναφέρονται το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Πανεπιστήμιο Πατρών, τα οποία συγκαταλέγονται στα μεγαλύτερα ελληνικά Ιδρύματα ως προς τον συνολικό φοιτητικό πληθυσμό.
Σε κάθε περίπτωση, έχει σημασία να γίνει και διάκριση ανάμεσα στους φοιτητές, που έρχονται για ένα εξάμηνο μέσω Erasmus και σε εκείνους, που εγγράφονται σε ένα ελληνικό πανεπιστήμιο με πρόθεση να αποκτήσουν εδώ το πτυχίο τους, καθώς πρόκειται για δύο διαφορετικές μορφές διεθνούς κινητικότητας.
Το στοίχημα των αγγλόφωνων προγραμμάτων
Η ανάπτυξη αγγλόφωνων προγραμμάτων αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία που διαθέτει η Ελλάδα για να ενισχύσει τη διεθνή παρουσία των πανεπιστημίων της. Η δυνατότητα ενός ξένου φοιτητή να αποκτήσει πτυχίο στην Ελλάδα χωρίς να γνωρίζει ελληνικά διευρύνει σημαντικά τη δυνητική δεξαμενή ενδιαφερομένων.
Τα προγράμματα αυτά μπορούν να αξιοποιήσουν συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας, όπως η ιατρική εκπαίδευση, οι αρχαιολογικές και ιστορικές σπουδές, οι επιστήμες της θάλασσας, η ναυτιλία και οι περιβαλλοντικές επιστήμες.
Ωστόσο, η ύπαρξη ενός αγγλόφωνου προγράμματος δεν αρκεί από μόνη της για να καταστήσει ένα πανεπιστήμιο ελκυστικό. Η στέγαση, το κόστος ζωής, οι υπηρεσίες υποστήριξης, η δυνατότητα πρακτικής άσκησης, η διεθνής αναγνωρισιμότητα των τίτλων σπουδών και η σύνδεση με την αγορά εργασίας αποτελούν εξίσου σημαντικούς παράγοντες.
Η Ελλάδα έχει, συνεπώς, μπροστά της ένα διπλό στοίχημα: αφενός να διευρύνει τις χώρες από τις οποίες προσελκύει φοιτητές και αφετέρου να μετατρέψει τα πανεπιστήμιά της σε πραγματικούς διεθνείς εκπαιδευτικούς προορισμούς.
Στο σημείο αυτό, ο ρόλος του εθνικού φορέα διεθνοποίησης, του Study in Greece, που αποτελεί αυτή τη στιγμή το μοναδικό οργανισμό προώθησης και ανάδειξης των ελληνικών δημοσίων πανεπιστημίων στο εξωτερικό καθίσταται κομβικής σημασίας, προκειμένου να αποκτήσει η χώρα μας σαφές στίγμα στο διεθνή ακαδημαϊκό χάρτη.
Αν μάλιστα ληφθεί υπόψη η έκθεση Εducation at a Glance 2025 του ΟΟΣΑ, όπου επισημαίνεται πως το ποσοστό των διεθνών ή αλλοδαπών φοιτητών στην Ελλάδα υποχώρησε από 3,4% το 2018 σε 3% το 2023, ενώ ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ αυξήθηκε από 6% σε 7,4%, η παρουσία του Study in Greece καθίσταται επιτακτική για την ενίσχυση της πορείας της διεθνούς φοιτητικής κινητικότητας στη χώρα μας.
Τα αποτελέσματα της Eurostat για την προσέλκυση διεθνών φοιτητών:
