-
Την ώρα που η χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας καταγράφει αισθητή αποκλιμάκωση και σε αρκετές ώρες ακόμη και μηδενικές τιμές, ένα διαφορετικό – και λιγότερο ορατό – μέτωπο κόστους δείχνει να αναθερμαίνεται: οι λογαριασμοί προσαυξήσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της εβδομαδιαίας αναφοράς του Διαχειριστή για το διάστημα 9-15 Φεβρουαρίου, οι μεσοσταθμικές τιμές των Λογαριασμών Προσαυξήσεων (ΛΠ1, ΛΠ2, ΛΠ3) εμφάνισαν εκ νέου ανοδική τάση, με τον ΛΠ3 να παρουσιάζει ιδιαίτερη μεταβλητότητα και να “τσιμπά” αισθητά σε σχέση με τις προηγούμενες εβδομάδες.
Το φαινόμενο αυτό αναδεικνύει ένα διαρθρωτικό παράδοξο της ελληνικής αγοράς, καθώς μπορεί μεν η Οριακή Τιμή Συστήματος (ΟΤΣ) να υποχωρεί – ακόμη και στο μηδέν – όμως το συνολικό κόστος του συστήματος δεν ακολουθεί απαραίτητα την ίδια πορεία. Αντιθέτως, μέρος του κόστους μεταφέρεται εκτός της Αγοράς Επόμενης Ημέρας, στους μηχανισμούς εξισορρόπησης και στους λογαριασμούς προσαυξήσεων.
Πιο αναλυτικά σύμφωνα με τα στοιχεία του διαχειριστή, για την περασμένη εβδομάδα η διείσδυση των - κινήθηκε σε υψηλά επίπεδα, οδηγώντας τη χονδρική αγορά σε σημαντική αποκλιμάκωση. Σε αρκετές ώρες, η τιμή στην Αγορά Επόμενης Ημέρας διαμορφώθηκε σε μηδενικά επίπεδα, υπό την πίεση της αυξημένης παραγωγής από αιολικά και φωτοβολταϊκά.
Ωστόσο, η εικόνα στους λογαριασμούς προσαυξήσεων ήταν διαφορετική:
Ο ΛΠ3, που σχετίζεται κυρίως με το κόστος αποκλίσεων και εξισορρόπησης, παρουσίασε έντονη διακύμανση και άνοδο σε σχέση με τα χαμηλά προηγούμενων εβδομάδων.
Ο ΛΠ2, που αφορά επιμέρους χρεώσεις συστήματος, κινήθηκε επίσης υψηλότερα σε σύγκριση με τα πρόσφατα ελάχιστα.
Ο ΛΠ1 διατηρήθηκε σε χαμηλότερα επίπεδα αλλά παραμένει μέρος της συνολικής επιβάρυνσης.
Το φαινόμενο εξηγείται από τη δομή της αγοράς. Όταν η παραγωγή - καλύπτει μεγάλο μέρος της ζήτησης, οι θερμικές μονάδες βγαίνουν εκτός σειράς οικονομικής προτεραιότητας (merit order) στην Αγορά Επόμενης Ημέρας. Η ΟΤΣ πιέζεται προς τα κάτω, ακόμη και στο μηδέν. Όμως το σύστημα δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ευέλικτες θερμικές μονάδες που παρέχουν εφεδρείες, καλύπτουν αποκλίσεις πρόβλεψης - και διασφαλίζουν τη σταθερότητα συχνότητας.
Οι μονάδες αυτές αποζημιώνονται μέσω της Αγοράς Εξισορρόπησης. Και εκεί οι τιμές μπορεί να είναι πολλαπλάσιες της ΟΤΣ, ιδίως όταν απαιτείται ταχεία ενεργοποίηση ισχύος.
Με άλλα λόγια όσο η χονδρική φαίνεται φθηνή, το κόστος “μεταναστεύει” στους λογαριασμούς προσαυξήσεων.
Ποιος πληρώνει το “κρυφό” κόστος
Οι λογαριασμοί προσαυξήσεων επιμερίζονται στους συμμετέχοντες στην αγορά και τελικά ενσωματώνονται στο κόστος προμήθειας. Παρότι δεν εμφανίζονται στην “headline” τιμή του χρηματιστηρίου ενέργειας, επηρεάζουν το τελικό κόστος που μετακυλίεται στους καταναλωτές.
Έτσι εξηγείται γιατί ενώ η μέση ΟΤΣ μπορεί να κινείται χαμηλά, εντούτοις οι τιμές στα τιμολόγια δεν ακολουθούν με την ίδια ένταση.
