Επενδύσεις 1 δισ. ευρώ για φοιτητικές εστίες: Τέλος στους αυτοδιαχειριζόµενους χώρους και επέκταση της ελεγχόµενης εισόδου µε κάρτα προανήγγειλε ο Νίκος Παπαϊωάννου

Σε μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών για τη φοιτητική στέγη προχωρά η κυβέρνηση, με το συνολικό ύψος των διαθέσιμων πόρων για αναβάθμιση και δημιουργία φοιτητικών εστιών να ξεπερνά το 1 δισ. ευρώ και τη δυναμικότητα των εστιών να αυξάνεται, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας, σε περισσότερες από 20.000 θέσεις.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει της έναρξης της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς, καθώς για χιλιάδες οικογένειες η επιλογή μιας σχολής σε άλλη πόλη συνεπάγεται πλέον ένα δεύτερο, σημαντικό κόστος: εκείνο της κατοικίας. Η φοιτητική στέγη έχει εξελιχθεί σε κρίσιμο παράγοντα για την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση, ιδιαίτερα σε πόλεις όπου η ζήτηση για κατοικίες είναι αυξημένη.

Ο υφυπουργός Παιδείας, αρμόδιος για την Ανώτατη Εκπαίδευση, Νίκος Παπαϊωάννου, παρουσιάζοντας τον κυβερνητικό σχεδιασμό, υπογραμμίζει ότι η φοιτητική μέριμνα δεν μπορεί να περιορίζεται σε επιδοματικές πολιτικές, αλλά χρειάζεται μόνιμες υποδομές, πόρους και ένα οργανωμένο σύστημα λειτουργίας των εστιών.

1,05 δισ. ευρώ από τρία διαφορετικά χρηματοδοτικά εργαλεία

Τα ποσά που παρουσιάζονται για το πρόγραμμα προέρχονται από τρεις βασικές πηγές: Συγκεκριμένα, 737 εκατ. ευρώ κατευθύνονται σε έργα μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), περίπου 87 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, ενώ 227 εκατ. ευρώ συνδέονται με το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.Αθροιστικά, οι πόροι φτάνουν περίπου τα 1,05 δισ. ευρώ.

Το υπουργείο Παιδείας έχει ήδη κάνει λόγο για συνολικό σχεδιασμό, που αγγίζει περίπου το 1,1 δισ. ευρώ, με χρηματοδότηση από διαφορετικές πηγές, συμπεριλαμβανομένων ιδιωτικών πόρων. Ήδη για την περίοδο 2021-2025 τα ενταγμένα έργα για τις φοιτητικές εστίες ξεπερνούσαν τα 857 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 737,8 εκατ. ευρώ μέσω ΣΔΙΤ.

Η λογική του σχεδιασμού είναι διπλή: από τη μία πλευρά να δημιουργηθούν νέες κλίνες και από την άλλη να ανακαινιστούν παλιές εγκαταστάσεις, πολλές από τις οποίες αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα ενεργειακής απόδοσης και λειτουργικότητας.

Από τις 12.116 στις περισσότερες από 20.000 θέσεις

Οι υφιστάμενες θέσεις στις φοιτητικές εστίες σήμερα ανέρχονται σε περίπου 12.116. Σε αυτές προστίθενται 8.609 νέες θέσεις, με αποτέλεσμα η συνολική δυναμικότητα να ξεπερνά τις 20.000 θέσεις. Ο αριθμός αυτός δεν περιλαμβάνει, σύμφωνα με τον Νίκο Παπαϊωάννου, τα δωμάτια που εξασφαλίζονται μέσω ξενοδοχειακών μονάδων.

Η αύξηση είναι σημαντική σε ποσοστιαίους όρους: οι 8.609 νέες θέσεις αντιστοιχούν σε αύξηση της διαθέσιμης δυναμικότητας κατά περίπου 71% σε σχέση με τις σημερινές 12.116 θέσεις, εφόσον ολοκληρωθεί το σύνολο των παρεμβάσεων.

Το υπουργείο έχει θέσει παράλληλα έναν ευρύτερο στόχο: να αυξηθεί το ποσοστό των φοιτητών που μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους μέσω φοιτητικών εστιών από περίπου 7% σήμερα σε 15% έως το 2030. Πρόκειται, συνεπώς, όχι απλώς για μια προσπάθεια αύξησης του αριθμού των δωματίων, αλλά για αλλαγή της κλίμακας της δημόσιας φοιτητικής στέγασης.

Πού θα δημιουργηθούν οι 8.609 νέες θέσεις

Το μεγαλύτερο μέρος της παρέμβασης αφορά συγκεκριμένα πανεπιστήμια και πόλεις.

Πιο αναλυτικά,

Στο Πανεπιστήμιο Κρήτης προβλέπονται δύο μεγάλα συγκροτήματα φοιτητικών εστιών. Στο Ρέθυμνο προβλέπονται 2.710 θέσεις, ενώ στο Ηράκλειο 2.136 θέσεις.

Στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας προβλέπονται νέες εστίες στον Βόλο, με 640 θέσεις, και στη Λαμία, με 123 θέσεις.
Στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης προβλέπονται 350 θέσεις στην Αλεξανδρούπολη και άλλες 350 στην Κομοτηνή.
Στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας προβλέπονται τέσσερα συγκροτήματα: 350 θέσεις στην Κοζάνη, 150 στη Φλώρινα, 150 στην Καστοριά και 100 στην Πτολεμαΐδα.

Στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής προβλέπονται συνολικά 1.100 θέσεις, ενώ η ανακαίνιση της φοιτητικής εστίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου αφορά περίπου 450 φοιτητές.

Με βάση τον σχεδιασμό που έχει ανακοινωθεί, τα έργα των νέων εστιών μέσω ΣΔΙΤ έχουν συνολικό προϋπολογισμό 737,5 εκατ. ευρώ και αφορούν συνολικά 8.609 θέσεις.

Ο χάρτης των νέων εστιών

Οι επιμέρους αριθμοί που έχουν δημοσιοποιηθεί αποτυπώνουν τη μεγάλη συγκέντρωση της νέας δυναμικότητας στην Κρήτη, όπου μόνο Ρέθυμνο και Ηράκλειο συγκεντρώνουν περισσότερες από 4.800 θέσεις.

Το σχέδιο, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τις νέες κατασκευές. Ένα σημαντικό μέρος των χρημάτων κατευθύνεται στην ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση υφιστάμενων εστιών. Στο πλαίσιο του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου έχουν προβλεφθεί περίπου 220-227 εκατ. ευρώ για παρεμβάσεις στις εστίες. Το υπουργείο έχει ανακοινώσει ότι θα προχωρήσουν διαγωνισμοί για την ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση επιπλέον 18 φοιτητικών εστιών.

Η παρέμβαση έχει και έντονη κοινωνική διάσταση. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν για το πρόγραμμα, η μεγάλη πλειονότητα των εστιών, που πρόκειται να αναβαθμιστούν έχει κατασκευαστεί πριν από το 1985, ενώ πολλές από αυτές δεν έχουν μέχρι σήμερα αναβαθμιστεί ενεργειακά και παρουσιάζουν υψηλό κόστος λειτουργίας. Έτσι, η ανακαίνιση δεν αφορά μόνο την αισθητική εικόνα των κτιρίων αλλά περιλαμβάνει την ενεργειακή τους απόδοση, τις υποδομές, τον εξοπλισμό και συνολικά τις συνθήκες διαβίωσης των φοιτητών.

Η αύξηση των θέσεων είναι σημαντική, όμως δεν εξαφανίζει αυτομάτως το πρόβλημα της φοιτητικής στέγης καθώς οι περισσότερες από 20.000 θέσεις αντιστοιχούν σε ένα μέρος μόνο του συνολικού φοιτητικού πληθυσμού. Γι’ αυτό και η πολιτική της φοιτητικής στέγασης δεν περιορίζεται στις εστίες.

Παράλληλα λειτουργεί το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα, το οποίο αποτελεί το δεύτερο βασικό εργαλείο για όσους δεν μπορούν να εξασφαλίσουν θέση σε εστία.

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, το βασικό ποσό του επιδόματος ανέρχεται σε 1.500 ευρώ ετησίως. Για φοιτητές που σπουδάζουν σε ΑΕΙ εκτός της Περιφέρειας Αττικής ή της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης το ποσό ανέρχεται σε 2.000 ευρώ, ενώ σε συγκεκριμένη περίπτωση συγκατοίκησης εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης μπορεί να φτάσει τα 2.500 ευρώ.

Το επίδομα, επομένως, λειτουργεί συμπληρωματικά προς την πολιτική των εστιών: η μία πολιτική δημιουργεί δημόσια διαθέσιμες κλίνες και η άλλη ενισχύει οικονομικά εκείνους που αναγκάζονται να νοικιάσουν κατοικία.

Η στέγαση ως προϋπόθεση πρόσβασης στο πανεπιστήμιο

Πίσω από τους αριθμούς υπάρχει ένα ευρύτερο ζήτημα εκπαιδευτικής πολιτικής. Ένας φοιτητής, που πετυχαίνει σε ένα πανεπιστήμιο μακριά από τον τόπο κατοικίας του δεν αντιμετωπίζει μόνο το ερώτημα «σε ποια σχολή πέρασα;». Αντιμετωπίζει και το ερώτημα «μπορεί η οικογένειά μου να πληρώσει για να σπουδάσω εκεί;». Ενοίκιο, κοινόχρηστα, ηλεκτρικό ρεύμα, διατροφή και μετακινήσεις μπορούν να δημιουργήσουν ένα πρόσθετο μηνιαίο κόστος που, για πολλές οικογένειες, είναι δυσβάσταχτο. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η φοιτητική στέγαση συνδέεται πλέον όλο και περισσότερο με την ίδια την ισότητα των ευκαιριών στην ανώτατη εκπαίδευση.
Η δημιουργία μιας δημόσιας εστίας δεν είναι απλώς μια κτιριακή επένδυση. Μπορεί να καθορίσει εάν ένας νέος από μια οικογένεια με περιορισμένο εισόδημα θα μπορέσει να παρακολουθήσει μια σχολή σε διαφορετική πόλη.
Νέο μοντέλο λειτουργίας και ελεγχόμενη πρόσβαση
Το δεύτερο σκέλος της εξαγγελίας του Νίκου Παπαϊωάννου αφορά την ασφάλεια και τον τρόπο λειτουργίας των εστιών. Όπως αναφέρει, επεκτείνεται η χρήση ηλεκτρονικής κάρτας εισόδου, ώστε η πρόσβαση να ελέγχεται και να περιορίζεται στους ανθρώπους που δικαιούνται να βρίσκονται στους χώρους. Η κυβέρνηση συνδέει την αλλαγή αυτή με το γενικότερο νέο πλαίσιο ασφάλειας στα πανεπιστήμια, το οποίο περιλαμβάνει ελεγχόμενη πρόσβαση και ηλεκτρονικές κάρτες.
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η αναφορά του υφυπουργού στους «αυτοδιαχειριζόμενους και αυθαίρετα κατειλημμένους χώρους», τους οποίους, όπως αναφέρει, το νέο μοντέλο λειτουργίας των εστιών δεν θα επιτρέπει να συνεχίσουν να υπάρχουν. Το κυβερνητικό μήνυμα είναι σαφές: οι εστίες θεωρούνται δημόσιες υποδομές, που πρέπει να λειτουργούν με συγκεκριμένους κανόνες, με πρόσβαση στους δικαιούχους και με σαφές πλαίσιο ευθύνης.

Η ποιότητα ζωής στις φοιτητικές εστίες σε προτεραιότητα

Εκτός από τον αριθμό των κλινών, μία σύγχρονη φοιτητική εστία πρέπει να διαθέτει αξιοπρεπή δωμάτια, χώρους υγιεινής, θέρμανση και ψύξη, πρόσβαση στο διαδίκτυο, κοινόχρηστους χώρους, ενεργειακή αποδοτικότητα, προσβασιμότητα για φοιτητές με αναπηρία και αποτελεσματική συντήρηση. Και κυρίως πρέπει να μπορεί να λειτουργεί όλο τον χρόνο, με προσωπικό και σαφείς διαδικασίες. Η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει αυτή την αλλαγή ποιότητας με το πρόγραμμα των ανακαινίσεων. Το ζητούμενο είναι οι νέες θέσεις να μην είναι απλώς περισσότερα κρεβάτια, αλλά περισσότερες πραγματικά λειτουργικές και αξιοπρεπείς κατοικίες για φοιτητές.

Το στοίχημα μέχρι το 2030

Η πολιτική για τις φοιτητικές εστίες αποκτά πλέον έναν ορίζοντα αρκετών ετών καθώς ο στόχος, που έχει τεθεί είναι η αύξηση της κάλυψης των στεγαστικών αναγκών των φοιτητών από περίπου 7% σε 15% έως το 2030. Παράλληλα, τον Μάιο, η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη είχε θέσει ως γενικό στόχο την προσθήκη 10.000 νέων κλινών μέσα στην επόμενη πενταετία, ενώ είχε ανακοινώσει και τη χρηματοδότηση των αναβαθμίσεων μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου. Οι 8.609 θέσεις που έχουν ήδη σχεδιαστεί μέσω ΣΔΙΤ αποτελούν, επομένως, τον βασικό κορμό μιας ευρύτερης στρατηγικής.

Ολόκληρη η ανάρτηση του Νίκου Παπαϊωάννου:

Πάνω από 1 δισ. ευρώ για τη φοιτητική στέγαση. Περισσότερες από 20.000 θέσεις στις φοιτητικές εστίες. Ασφάλεια και κανόνες για όλους.

Η φοιτητική μέριμνα δεν εξαντλείται σε εξαγγελίες. Χρειάζεται πόρους, σύγχρονες υποδομές και σχέδιο που εφαρμόζεται.

Με 737 εκατ. ευρώ μέσω ΣΔΙΤ, περίπου 87 εκατ. ευρώ από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και 227 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, ανακαινίζουμε τις υφιστάμενες φοιτητικές εστίες και δημιουργούμε νέες.

Στις 12.116 υφιστάμενες θέσεις προστίθενται 8.609 νέες, ανεβάζοντας τη δυναμικότητα πάνω από τις 20.000 θέσεις, χωρίς να υπολογίζονται τα δωμάτια που εξασφαλίζονται μέσω ξενοδοχείων.

Παράλληλα, επεκτείνουμε την είσοδο με κάρτα στις εστίες. Πρόσβαση θα έχουν όσοι πραγματικά δικαιούνται να βρίσκονται εκεί. Οι αυτοδιαχειριζόμενοι και αυθαίρετα κατειλημμένοι χώροι παύουν να υπάρχουν.

Οι φοιτητικές εστίες ανήκουν στους φοιτητές. Πρέπει να είναι αξιοπρεπείς, ασφαλείς και λειτουργικές.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ