Πενήντα τρία χρόνια μετά την εξέγερση του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου το Νοεμβρίου του 1973, το ιστορικό Ίδρυμα επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του με την κοινωνία, επενδύοντας στην αποκατάσταση των ιστορικών κτηρίων, στην τεχνητή νοημοσύνη και στη διεθνοποίηση.
Τα 25 εκατ. ευρώ για το κτήριο Γκίνη, ο υπερυπολογιστής «Ίκαρος», η συνεργασία με το MIT, η ανακατασκευή της φοιτητικής εστίας των 600 κλινών και το σχέδιο για τη δημιουργία δέκατης σχολής.
Ο Πρύτανης, Καθηγητής Ιωάννης Χατζηγεωργίου περιγράφει στο protothema.gr το Πολυτεχνείο που θέλει να παραδώσει το 2027, όταν το ΕΜΠ θα συμπληρώσει 190 χρόνια ζωής.
Κάθε 17η Νοεμβρίου το Πολυτεχνείο επιστρέφει στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων ως ο τόπος όπου μια γενιά νέων ανθρώπων αποφάσισε να αναμετρηθεί με ένα αυταρχικό καθεστώς, διακινδυνεύοντας ακόμη και τη ζωή της. Πενήντα τρία χρόνια μετά την εξέγερση του 1973, το ιστορικό συγκρότημα της οδού Πατησίων εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Μόνο που σήμερα καλείται να διαχειριστεί μια διπλή πρόκληση: να διαφυλάξει την ιστορική του ταυτότητα χωρίς να παραμείνει εγκλωβισμένο σε αυτήν και να προετοιμαστεί για τις απαιτήσεις ενός εντελώς διαφορετικού τεχνολογικού και εκπαιδευτικού περιβάλλοντος.
«Νέοι άνθρωποι τότε όρθωσαν ανάστημα απέναντι σε άρματα. Και αυτή είναι μία εξαιρετικά δύσκολη απόφαση», επισημαίνει ο Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, υπογραμμίζοντας ότι η εξέγερση δεν αποτελεί μια απλή επέτειο, αλλά μια κορυφαία πράξη αντίστασης απέναντι στη δικτατορία. Ο ίδιος απορρίπτει την άποψη, ότι ο εορτασμός κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια τελετουργική αναπαράσταση του παρελθόντος. Όπως υποστηρίζει, πρόκειται για απόδοση τιμής σε ανθρώπους που, σε πολύ νεαρή ηλικία, αψήφησαν τον φόβο και διακινδύνευσαν τη ζωή τους.
Μάλιστα, διευκρινίζει ότι η εξέγερση αν και δεν οδήγησε στην άμεση αιτία κατάρρευσης της χούντας, η οποία ήρθε οκτώ μήνες αργότερα, θεωρεί ότι προκάλεσε ένα συντριπτικό ηθικό πλήγμα στο δικτατορικό καθεστώς. Σε κάθε περίπτωση, για τον κ. Χατζηγεωργίου, το μήνυμα της επετείου δεν πρέπει να συγχέεται με τα επεισόδια και τις βίαιες ενέργειες, που κατά καιρούς συνοδεύουν τον εορτασμό. «Εκείνο που πρέπει να κάνουμε, είναι να τιμούμε εκείνους οι οποίοι αγωνίστηκαν», σημειώνει, εκφράζοντας την αντίθεσή του σε κάθε μορφή βίας που, όπως λέει, δεν έχει καμία σχέση με τα ιδεώδη των φοιτητών του Νοεμβρίου του 1973.
Η μνήμη του Πολυτεχνείου και η διαφωνία για τον εορτασμό
Η συζήτηση για την επέτειο αποκτά φέτος και μια ιδιαίτερη διάσταση, καθώς επανέρχεται το ζήτημα της πρόσβασης στους χώρους του ιστορικού συγκροτήματος. Με αφορμή τις αντιδράσεις φοιτητικών συλλόγων και οργανώσεων, που στις 9 Νοεμβρίου ζήτησαν ανοιχτό και μαζικό τριήμερο εορτασμό, η πρυτανική αρχή υπογραμμίζει, ότι οι εξωτερικοί χώροι θα παραμείνουν προσβάσιμοι, ενώ τα κτήρια θα είναι κλειστά. Όπως εξηγεί ο Πρύτανης, τα κτήρια του Πολυτεχνείου ήταν παραδοσιακά κλειστά κατά τη διάρκεια των εορτασμών και οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνταν στους εξωτερικούς χώρους. Η μόνη εξαίρεση ήταν μία αίθουσα στο κτήριο Τοσίτσα, η οποία φέτος δεν θα χρησιμοποιηθεί.
Η απόφαση, όπως εξηγεί, συνδέεται με την ανάγκη προστασίας των προσώπων αλλά και των ιστορικών εγκαταστάσεων, με αφορμή τα επεισόδια που σημειώθηκαν κατά τον προηγούμενο εορτασμό. Μάλιστα, αναφέρει ότι έχουν καταγραφεί ακόμη και ίχνη αίματος στους τοίχους του κτηρίου.«Δεν μπορεί να είναι ανεξέλεγκτη η είσοδος και η έξοδος, χωρίς να υπάρχει κανενός είδους συγκρότηση ή οργάνωση», τονίζει, επισημαίνοντας ότι το συγκρότημα της Πατησίων, το κτήριο Αβέρωφ, η περίφραξη και η ιστορική πύλη αποτελούν πλέον αντικείμενα ιδιαίτερης προστασίας, με την πολιτεία να αναγνωρίζει τον ιστορικό και διατηρητέο χαρακτήρα τους.
Η πρυτανική αρχή επιχειρεί, επομένως, να διαχωρίσει την ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών από την ανεξέλεγκτη χρήση των κτηρίων. Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ο εορτασμός να παραμείνει μια ειρηνική διαδικασία μνήμης και όχι να συνδεθεί με περιστατικά που τελικά αμαυρώνουν το ιστορικό του περιεχόμενο.
Το Πολυτεχνείο ως ιστορικό αρχείο: 60.000 τίτλοι και άγνωστα τεκμήρια
Η προσπάθεια διατήρησης της ιστορικής μνήμης, πάντως, δεν περιορίζεται στην επέτειο του Νοεμβρίου. Τα τελευταία τρία χρόνια, όπως αναφέρει ο Πρύτανης, βρίσκεται σε εξέλιξη μια ευρύτερη προσπάθεια ανάδειξης της ιστορίας του ΕΜΠ, η οποία περιλαμβάνει τη διάσωση αρχειακού υλικού, την προβολή της καλλιτεχνικής και αρχιτεκτονικής του περιουσίας και την αξιοποίηση των ιστορικών του κτηρίων.
Στο πλαίσιο αυτό έχει διαμορφωθεί ειδικός εκθεσιακός χώρος με φωτογραφίες από την εξέγερση, υπό την επιμέλεια του φωτογράφου Αριστοτέλη Σαρρηκώστα, ο οποίος και τις είχε τραβήξει. Παράλληλα, εκτίθενται αυθεντικά τεκμήρια της περιόδου, μεταξύ των οποίων οι μηχανισμοί του ραδιοφωνικού πομπού, ο πολύγραφος και φωτοαντιγραφικό μηχάνημα, καθώς και υλικό που είχε χρησιμοποιηθεί στους πρώτους εορτασμούς μετά τη Μεταπολίτευση.
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο χώρος δεν απευθύνεται αποκλειστικά στην πανεπιστημιακή κοινότητα. Το Πολυτεχνείο επιχειρεί να τον καταστήσει επισκέψιμο για σχολεία, αποφοίτους, επιστήμονες και πολίτες. Ο Πρύτανης αναφέρει ότι έχει ήδη ξεναγήσει προσωπικά μαθητές από τη Γλυφάδα και τις Αχαρνές, αποφοίτους της Αρχιτεκτονικής του 1973, Κορεάτες αρχιτέκτονες, μαθητές από το Ηράκλειο και το Αλιβέρι.
Παράλληλα, στο ιστορικό αρχείο του Ιδρύματος έχουν καταγραφεί περίπου 60.000 τίτλοι εγγράφων και τεκμηρίων. Το περιεχόμενό του αποδεικνύεται πολύ ευρύτερο από ό,τι θα μπορούσε να υποθέσει κανείς για ένα τεχνολογικό πανεπιστήμιο. Ανάμεσα στα ευρήματα υπάρχουν ακόμη και προικοσύμφωνα, τα οποία αποτελούν μέρος μιας ιστορικής διαδρομής που δεν αφορά μόνο την εξέλιξη του Ιδρύματος, αλλά και την ίδια την ελληνική κοινωνία.
Η διάσωση, συντήρηση και ψηφιοποίηση του αρχείου βρίσκεται σε εξέλιξη, με στόχο να αποτελέσει διαθέσιμο ερευνητικό υλικό για ιστορικούς, πανεπιστημιακούς και υποψήφιους διδάκτορες. Είναι, όπως λέει ο κ.Χατζηγεωργίου, μια προσπάθεια που γίνεται για πρώτη φορά σε τέτοια έκταση.
Τα 25 εκατ. ευρώ για το κτήριο Γκίνη και η επανασύνδεση με την Αθήνα
Ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα για το ιστορικό συγκρότημα της Πατησίων, είναι η αποκατάσταση του κτηρίου Γκίνη, για την οποία εξασφαλίστηκε δωρεά ύψους 25 εκατ. ευρώ από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες. Το σχέδιο προβλέπει τη διάθεση των χρημάτων σε βάθος τριετίας, με ένα πρώτο μέρος της χρηματοδότησης να αξιοποιείται ήδη μέσα στο τρέχον έτος. Εφόσον ολοκληρωθούν εγκαίρως όλες οι απαραίτητες διαδικασίες, στόχος είναι το κτήριο να έχει αποκατασταθεί και να είναι διαθέσιμο μέσα σε τρία χρόνια.
Η νέα χρήση του θα είναι εκείνη ενός σύγχρονου συνεδριακού κέντρου, το οποίο θα εξυπηρετεί τόσο την πανεπιστημιακή κοινότητα όσο και την πόλη της Αθήνας.
Για την πρυτανική αρχή, ωστόσο, το έργο δεν εξαντλείται στην αποκατάσταση ενός ιστορικού κτηρίου. Εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό αναβάθμισης του κέντρου της πρωτεύουσας και επανασύνδεσης του Πολυτεχνείου με την κοινωνία.
«Επανασυστήνεται το Πολυτεχνείο στην κοινωνία, στην ίδια του την κοινότητα και γενικότερα στη χώρα», είναι η χαρακτηριστική αποτίμηση του Πρύτανη.
Η αξιοποίηση του Γκίνη, σε συνδυασμό με την ανάδειξη των ιστορικών αρχείων και των συλλογών του Ιδρύματος, δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε το συγκρότημα της Πατησίων να αποκτήσει έναν πιο ενεργό πολιτιστικό και επιστημονικό ρόλο, πέρα από την αμιγώς εκπαιδευτική του λειτουργία.
Από τις καταλήψεις στην αναβάθμιση της Πολυτεχνειούπολης
Σημαντικές αλλαγές βρίσκονται σε εξέλιξη και στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου. Σύμφωνα με τον Πρύτανη, τα έργα που χρηματοδοτήθηκαν από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, αρχικού προϋπολογισμού 10,8 εκατ. ευρώ, έχουν απορροφητικότητα που φθάνει το 95%.
Στην προσπάθεια αναβάθμισης προστέθηκαν τα 8,9 εκατ. ευρώ του προγράμματος «Πανεπιστήμια Αριστείας», χρηματοδοτήσεις από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αττικής, καθώς και επιμέρους πόροι του ΕΣΠΑ. Σημαντική ήταν, παράλληλα, η συμβολή των ίδιων των εσόδων του Πολυτεχνείου, μέσω του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η εικόνα της Πολυτεχνειούπολης έχει αλλάξει ριζικά μέσα σε τρία χρόνια, κάνοντας λόγο για ένα περιβάλλον πλέον καθαρό, λειτουργικό και οργανωμένο, το οποίο δεν θυμίζει την κατάσταση που επικρατούσε παλαιότερα.
Στα έργα περιλαμβάνονται παρεμβάσεις προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία, αναβαθμίσεις υποδομών και χώροι που συνδέονται με την ανάπτυξη της καινοτομίας και τη μεταφορά τεχνολογίας. Ειδική αναφορά γίνεται στο πρόγραμμα Science Agora, μέσω του οποίου αναπτύσσονται γραφεία μεταφοράς τεχνολογίας και σχετικοί κόμβοι.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην απομάκρυνση καταλήψεων από πανεπιστημιακούς χώρους. Όπως αναφέρει ο Πρύτανης, μέσα σε έναν χρόνο εκκενώθηκαν περίπου 2.000 τετραγωνικά μέτρα, ενώ ο χώρος του παλαιού βιβλιοπωλείου Παπασωτηρίου, που παρέμενε υπό κατάληψη επί 15 χρόνια, έχει πλέον αποδοθεί και αναμορφωθεί.
Δεν υποστηρίζει ότι έχουν επιλυθεί όλα τα προβλήματα – αντιθέτως, αναγνωρίζει ότι οι ελλείψεις που συσσωρεύτηκαν επί δεκαετίες, ιδίως κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν άμεσα. Επιμένει, ωστόσο, ότι η σταθερή χρηματοδότηση και η συνέπεια στην υλοποίηση των παρεμβάσεων μπορούν να αντιστρέψουν την εικόνα.
«Δαίδαλος» και «Ίκαρος»: Η νέα υπολογιστική ισχύς του ΕΜΠ
Αν η αποκατάσταση των ιστορικών κτηρίων αφορά στην υλική ανανέωση του Πολυτεχνείου, η επένδυση στις υπολογιστικές υποδομές αφορά στη θέση του στο νέο τεχνολογικό περιβάλλον. Το ΕΜΠ συμμετέχει ενεργά στο εγχείρημα του υπερυπολογιστή «Δαίδαλος», ο οποίος εγκαταστάθηκε και αναμένεται να τεθεί πλήρως σε λειτουργία το αμέσως επόμενο διάστημα. Η διαχείρισή του δεν ανήκει στο Πολυτεχνείο, αλλά στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, μέσω της ΕΔΥΤΕ, ενώ πρόεδρός της είναι ο ομότιμος καθηγητής του ΕΜΠ Στέφανος Κόλλιας.
Ο «Δαίδαλος» σχεδιάστηκε για να υποστηρίξει ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια και νεοφυείς επιχειρήσεις, παρέχοντας υπολογιστική ισχύ για απαιτητικές επιστημονικές εφαρμογές, μεταξύ των οποίων και εκείνες της τεχνητής νοημοσύνης. Το ΕΜΠ είχε συμμετοχή στον σχεδιασμό της αρχιτεκτονικής του, ενώ καθηγητές του συνέβαλαν και στην επανασχεδίαση του ηλεκτρικού σταθμού και στην επανάχρηση των εγκαταστάσεων.
Παράλληλα, στο πλαίσιο του έργου «Φάρος», στο οποίο συμμετέχει και το Πολυτεχνείο, προβλέπεται η ανάπτυξη εξειδικευμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης για τομείς, όπως η Ιατρική, η ενέργεια και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (Large Language Models).
Το ΕΜΠ, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη συμμετοχή του σε εθνικές υποδομές. Διαθέτει πλέον και δικό του υπερυπολογιστή, τον «Ίκαρο», ο οποίος αγοράστηκε μέσω του προγράμματος «Πανεπιστήμια Αριστείας». Το κόστος προμήθειας και εγκατάστασής του ανήλθε σε 4 εκατ. ευρώ και, σύμφωνα με τον πρύτανη, αποτελεί τον μεγαλύτερο υπερυπολογιστή που λειτουργεί στη χώρα – μετά τον «Δαίδαλο».
Η ανάπτυξη αυτών των υποδομών δεν αφορά μόνο την επιστημονική έρευνα. Συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα της χώρας να συμμετέχει στην ανάπτυξη τεχνολογιών αιχμής και να δημιουργεί εφαρμογές με πραγματική οικονομική και κοινωνική αξία.
MIT, Columbia και η νέα γενιά επιχειρηματιών του Πολυτεχνείου
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται οι διεθνείς συνεργασίες του ΕΜΠ με πανεπιστήμια, όπως το MIT και το Columbia.
Η συνεργασία με το MIT, μέσω του προγράμματος Universal AI, δίνει τη δυνατότητα στους φοιτητές και στους καθηγητές του Πολυτεχνείου να αποκτήσουν πρόσβαση σε σύγχρονα εργαλεία και εκπαιδευτικές εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, οι ίδιοι οι καθηγητές του ΕΜΠ μπορούν να αναπτύσσουν εκπαιδευτικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία θα είναι διαθέσιμα στους χρήστες της διεθνούς πλατφόρμας.
Για την υποστήριξη της συγκεκριμένης συνεργασίας δημιουργήθηκε ειδική αίθουσα βιντεοσκοπήσεων, ώστε να είναι δυνατή η παραγωγή του απαραίτητου εκπαιδευτικού υλικού.
Η συνεργασία με το Columbia, μέσω του Lab to Market, κινείται σε διαφορετική αλλά συμπληρωματική κατεύθυνση: τη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με την αγορά και την επιχειρηματικότητα. Η λογική είναι ότι οι νέοι μηχανικοί δεν αρκεί να αποκτούν υψηλού επιπέδου επιστημονική κατάρτιση. Πρέπει να έχουν και τη δυνατότητα να μετατρέπουν ένα ερευνητικό αποτέλεσμα σε προϊόν, υπηρεσία ή επιχειρηματική δραστηριότητα.
Αξίζει να αναφερθεί, ότι στο ΕΜΠ έχουν ήδη δημιουργηθεί περίπου 10-11 startups, με την πρυτανική αρχή να επιδιώκει την περαιτέρω αύξησή τους. Στόχος είναι να ενισχυθεί η επιχειρηματική κουλτούρα μέσα στο πανεπιστήμιο, όχι με την έννοια ότι όλοι οι απόφοιτοι θα πρέπει να ακολουθήσουν ιδιωτική επαγγελματική πορεία, αλλά με την παροχή των απαραίτητων γνώσεων σε όσους επιθυμούν να αξιοποιήσουν επιχειρηματικά την έρευνά τους.
Για τον Πρύτανη, το όφελος του Ιδρύματος από τη δημιουργία μιας επιτυχημένης επιχείρησης δεν είναι πρωτίστως οικονομικό. Είναι ηθικό, καθώς το Πολυτεχνείο εκπληρώνει την αποστολή του, δίνοντας στους φοιτητές του περισσότερες δυνατότητες. Σε βάθος χρόνου, όμως, η δημιουργία νέων επιχειρήσεων μπορεί να συμβάλει και στην ελληνική οικονομία.
Οι 173 επιστήμονες στη διεθνή κατάταξη και το στοίχημα του brain drain
Η διεθνής επιστημονική παρουσία του ΕΜΠ αποτυπώνεται και στη συμπερίληψη 173 μελών της ακαδημαϊκής και ερευνητικής του κοινότητας στη διεθνή κατάταξη World’s Top 2% Scientists.
Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: μπορεί η επιστημονική αριστεία να μεταφραστεί σε επαγγελματικές ευκαιρίες στην Ελλάδα ή τα ελληνικά πανεπιστήμια θα συνεχίσουν να εκπαιδεύουν επιστήμονες που θα αναζητούν το μέλλον τους στο εξωτερικό;
Ο Πρύτανης θεωρεί, ότι ο ρόλος του πανεπιστημίου είναι να δημιουργεί το κατάλληλο πλαίσιο, να προσφέρει δυνατότητες στους νέους ερευνητές και να τους ενθαρρύνει να δραστηριοποιηθούν, ακόμη και επιχειρηματικά. Επισημαίνει, επίσης, ότι η σχέση του Ιδρύματος με τους αποφοίτους δεν πρέπει να σταματά με την ολοκλήρωση των σπουδών τους, αλλά να συνεχίζεται και στην επαγγελματική τους πορεία. Εκτιμά, μάλιστα, ότι η τάση του brain drain έχει ανακοπεί και ότι αρκετοί Έλληνες επιστήμονες που έκαναν σημαντική καριέρα στο εξωτερικό επιστρέφουν πλέον στη χώρα. Όπως σημειώνει, αυτό είναι κάτι που διαπιστώνει και μέσα από την ίδια την ακαδημαϊκή κοινότητα του ΕΜΠ, στην οποία εντάσσονται νέοι επιστήμονες με σημαντική διεθνή εμπειρία.
Φοιτητική στέγη: 600 κλίνες προς αποκατάσταση και 50 διαθέσιμες θέσεις στου Ζωγράφου
Αναφορικά με τη φοιτητική μέριμνα και ειδικότερα τη στέγαση, γίνεται γνωστό ότι το ΕΜΠ διαθέτει δύο φοιτητικές εστίες. «Η μία, με δυναμικότητα περίπου 500-600 κλινών, είναι σήμερα κενή, καθώς κρίθηκε αναγκαία η εκκένωσή της λόγω των προβλημάτων που αντιμετώπιζε.
Στο παρελθόν φιλοξενούσε και φοιτητές άλλων ιδρυμάτων, καθώς δεν διέμεναν σε αυτήν φοιτητές του Πολυτεχνείου. Η αποκατάστασή της προγραμματίζεται μέσω σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), με το εκτιμώμενο κόστος να προσεγγίζει τα 50 εκατ. ευρώ», σύμφωνα με τον Πρύτανη, ο οποίος σημειώνει ότι στο στάδιο εκδήλωσης ενδιαφέροντος έχουν ήδη εμφανιστεί επτά μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες. Η διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη, χωρίς να υπάρχει ακόμη συγκεκριμένος χρόνος ολοκλήρωσης.
Στο μεταξύ, οι φοιτητές του ΕΜΠ εξυπηρετούνται από τις νέες φοιτητικές εστίες Ζωγράφου, οι οποίες διαθέτουν περίπου 540 κλίνες. Αυτή τη στιγμή φιλοξενούνται 470-480 φοιτητές, με αποτέλεσμα να παραμένουν περίπου 50 διαθέσιμες θέσεις. Ο Πρύτανης υποστηρίζει ότι όλες οι αιτήσεις των φοιτητών του Ιδρύματος για στέγαση ικανοποιούνται, ενώ έχουν γίνει πιο ελαστικά τα εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να διευρυνθεί ο αριθμός των δικαιούχων.
Η φοιτητική μέριμνα, πάντως, δεν περιορίζεται στη στέγαση. Το ΕΜΠ διαθέτει υποτροφίες μέσω κληροδοτημάτων, βραβεία για φοιτητές, οργανωμένο γυμναστήριο, βιβλιοθήκη, γραφείο διασύνδεσης που διοργανώνει ημέρες καριέρας, καθώς και υπηρεσίες ψυχολογικής και ψυχιατρικής υποστήριξης, τις οποίες, όπως αναφέρει ο πρύτανης, χρηματοδοτεί το ίδιο το Ίδρυμα ακόμη και όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμα σχετικά προγράμματα. Στις παροχές περιλαμβάνονται επίσης το γραφείο Erasmus και οι δομές μεταφοράς τεχνολογίας.
Κοινό μεταπτυχιακό με κινεζικό πανεπιστήμιο και νέα επαγγελματικά προγράμματα
Η διεθνοποίηση αποτελεί έναν ακόμη βασικό άξονα του σχεδιασμού για τα επόμενα χρόνια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι συνεργασίες με πανεπιστήμια της Κίνας, καθώς, όπως επισημαίνει ο Πρύτανης, το κινεζικό εκπαιδευτικό σύστημα χαρακτηρίζεται από έντονη εξωστρέφεια και διάθεση ανάπτυξης διεθνών συνεργασιών.
Σύντομα αναμένεται να υπογραφεί συμφωνία για τη δημιουργία κοινού μεταπτυχιακού προγράμματος μεταξύ της Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ και συνεργαζόμενου κινεζικού πανεπιστημίου. Το πρόγραμμα θα απευθύνεται τόσο σε Έλληνες όσο και σε Κινέζους φοιτητές και θα οδηγεί στην απονομή κοινού τίτλου σπουδών (joint degree).
Παράλληλα, αναπτύσσονται και τα επαγγελματικά μεταπτυχιακά προγράμματα. Σήμερα, το ΕΜΠ έχει πλέον τρία. Το ένα έχει ήδη ξεκινήσει με χρηματοδότηση του ΔΕΣΦΑ, ενώ επίκειται η έναρξη ενός ακόμη, το οποίο θα χρηματοδοτείται από τον όμιλο ΒΙΟΧΑΛΚΟ.
Η διεθνοποίηση, ωστόσο, δεν είναι μόνο ζήτημα συνεργασιών ή προσέλκυσης ξένων ερευνητών. Ο Πρύτανης επισημαίνει ότι «το ΕΜΠ έχει ήδη ισχυρή διεθνή παρουσία στον μεταπτυχιακό και ερευνητικό τομέα, καθώς τα περισσότερα μεταπτυχιακά προγράμματά του προσφέρονται στα αγγλικά. Η μεγαλύτερη δυσκολία εντοπίζεται στα προπτυχιακά προγράμματα. Για να προσφερθεί, για παράδειγμα, το πρόγραμμα της Σχολής Πολιτικών Μηχανικών στα αγγλικά, θα απαιτούνταν ουσιαστικά πρόσθετο διδακτικό προσωπικό, καθώς θα έπρεπε να διασφαλιστεί η παράλληλη εκπαιδευτική λειτουργία. Επιπλέον, η μαζική προσέλκυση ξένων φοιτητών προϋποθέτει υποδομές στέγασης, μετακίνησης και υποστήριξης. Έχουμε δρόμο να διανύσουμε», αναγνωρίζει.
Αναφορικά, μάλιστα, με την προοπτική δημιουργίας παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων, τονίζει ότι κάθε τέτοιο εγχείρημα πρέπει να σχεδιάζεται με σοβαρότητα και να διαθέτει όλες τις απαραίτητες εγγυήσεις βιωσιμότητας. Όπως υπογραμμίζει, «ένα πανεπιστήμιο δεν μπορεί να διακινδυνεύσει το κύρος του ανοίγοντας μια εκπαιδευτική δομή που ενδεχομένως θα αναγκαστεί αργότερα να κλείσει».
Σχολή Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης: Το σχέδιο για τη δέκατη σχολή
Μία από τις σημαντικότερες θεσμικές αλλαγές, που εξετάζονται είναι η δημιουργία δέκατης σχολής στο ΕΜΠ, με αντικείμενο την οικονομία και τη διοίκηση και πιθανό τίτλο «Σχολή Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης».
Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Πρόκειται για πρωτοβουλία που είχε ξεκινήσει πριν από περίπου 30 χρόνια, αλλά επανέρχεται σήμερα σε ένα διαφορετικό εκπαιδευτικό και παραγωγικό περιβάλλον. Η φιλοσοφία της βασίζεται σε διεθνή πρότυπα μεγάλων τεχνολογικών πανεπιστημίων, όπως το MIT, το οποίο διαθέτει το MIT Sloan School of Management, αλλά και τα τεχνολογικά ιδρύματα του Μονάχου, του Βερολίνου και της Βιέννης.
Στόχος είναι να παρέχονται στους μηχανικούς εξειδικευμένες γνώσεις οικονομίας, διοίκησης και επιχειρηματικότητας, ώστε να μπορούν να συνδυάζουν την τεχνολογική κατάρτιση με την ικανότητα διαχείρισης και ανάπτυξης καινοτόμων εγχειρημάτων.
Η πρόταση βρίσκεται σήμερα στο στάδιο της επεξεργασίας και της συγκρότησης του σχετικού φακέλου. Θα πρέπει να εγκριθεί από τη Σύγκλητο και να ακολουθήσει η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος. Εφόσον ολοκληρωθούν όλες οι διαδικασίες, οι πρώτοι φοιτητές θα μπορούσαν να εισαχθούν το 2028.
Πρόκειται για μια αλλαγή, που συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική του ΕΜΠ να ενισχύσει την επιχειρηματική διάσταση της εκπαίδευσης και της έρευνας, δίνοντας στους μηχανικούς εργαλεία, που ξεπερνούν τα στενά όρια της επιστημονικής τους ειδίκευσης.
Το 2027 των 190 χρόνων
Το 2027 το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο συμπληρώνει 190 χρόνια από την ίδρυσή του. Για το ιστορικό ίδρυμα, η επέτειος αποτελεί ευκαιρία όχι μόνο απολογισμού, αλλά και επαναπροσδιορισμού των στόχων του.
Ο Πρύτανης δεν θεωρεί ότι το ΕΜΠ χρειάζεται να αποδείξει εκ νέου τη θέση του στον διεθνή ερευνητικό χάρτη. Υποστηρίζει ότι διατηρεί σταθερά υψηλές επιδόσεις στην προσέλκυση ευρωπαϊκών και άλλων ερευνητικών χρηματοδοτήσεων, ανταγωνιζόμενο επάξια σημαντικά ερευνητικά κέντρα της Ευρώπης. Η περαιτέρω ανάπτυξη, ωστόσο, εξαρτάται και από τη διαθεσιμότητα ερευνητικού προσωπικού: περισσότεροι ερευνητές μπορούν να διεκδικήσουν και να υλοποιήσουν περισσότερα προγράμματα.
Όσο για το προσωπικό αποτύπωμα, που θα ήθελε να αφήσει, θα πει: «Θέλω οι συνάδελφοί μου να με θυμούνται ως άνθρωπο χρήσιμο και όχι απαραίτητα ευχάριστο. Θέλω να θυμούνται ότι παρέδωσα το Ίδρυμα καλύτερο απ’ ό,τι το παρέλαβα».
Και ακολούθως, περιγράφει τρεις μεγάλες αλλαγές που θεωρεί απαραίτητες.
Η πρώτη αφορά τη νοοτροπία. Το Πολυτεχνείο, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να γίνει περισσότερο προοδευτικό και ανοιχτό σε νέες ιδέες, εγκαταλείποντας στερεότυπα και αντιλήψεις του παρελθόντος που εμπόδισαν την εξέλιξή του.
Η δεύτερη, αφορά στη διάσωση και ανάδειξη της ιστορίας του. Το ιστορικό αρχείο των 60.000 τίτλων πρέπει να συντηρηθεί, να ψηφιοποιηθεί και να γίνει προσβάσιμο στην επιστημονική κοινότητα. Στόχος είναι, η ιστορία του Πολυτεχνείου να καταγραφεί ολοκληρωμένα και να αποτελέσει οργανικό μέρος της ελληνικής ιστορίας, προσφέροντας νέα στοιχεία για ιστορικές και ερευνητικές μελέτες.
Η τρίτη αφορά την αναβάθμιση των ερευνητικών και κτηριακών υποδομών. Το ΕΜΠ διαθέτει εγκαταστάσεις, που έχουν επιβαρυνθεί από δεκαετίες ανεπαρκούς συντήρησης. Η αποκατάστασή τους απαιτεί χρόνο, χρηματοδότηση και επίμονη προσπάθεια, καθώς οι διαδικασίες προμηθειών και υλοποίησης των έργων δεν επιτρέπουν πάντα γρήγορες λύσεις.
Στην καθημερινότητα της Πολυτεχνειούπολης, πάντως, οι παρεμβάσεις είναι ήδη ορατές: νέες στάσεις, καινούργιες πινακίδες, καθαρισμός των κοινόχρηστων χώρων, σταδιακή αντικατάσταση του φωτισμού, αναβάθμιση των τουαλετών και συντήρηση των εγκαταστάσεων.
Υπάρχει, όμως, και μια εκκρεμότητα που μπορεί να μοιάζει αυτονόητη για ένα μεγάλο πανεπιστήμιο, αλλά δεν είναι: το πόσιμο νερό. Όπως αποκαλύπτει ο Πρύτανης, το ΕΜΠ είναι το μοναδικό Ίδρυμα που δεν διαθέτει ακόμη οργανωμένο δίκτυο πόσιμου νερού στην Πολυτεχνειούπολη.
Η κοινότητα εξυπηρετείται με εμφιαλωμένα νερά ή ψύκτες, ενώ το νερό αγοράζεται για τις ανάγκες της. Υπάρχουν τρεις γεωτρήσεις, χωρίς πόσιμο νερό – αυτή την περίοδο εγκαθίσταται νέο δίκτυο ύδρευσης, ώστε να προχωρήσει η σύνδεση με το κεντρικό δίκτυο.

