spot_imgspot_img

Related Posts

Top 5 This Week

«You Can See Everything»: Κριτική για το ντοκιμαντέρ του Νέιθαν Φίλντερ

Στο νέο ντοκιμαντέρ του Νέιθαν Φίλντερ, η ιδρύτρια της Theranos γίνεται όχημα για ένα παράδοξα αστείο και ανατριχιαστικό ταξίδι προς μια κάποια αλήθεια

18.11.2026

Αν το καλοσκεφτούμε, η ιστορία της Ελίζαμπεθ Χολμς δεν έχει πολλά κενά που χρειάζεται να καλυφθούν. Η άνοδος και η πτώση της έχει καταγραφεί εξαντλητικά, σε τηλεοπτικές σειρές, podcast, βιβλία και πολυσέλιδα αφιερώματα στα μεγάλα αμερικάνικα έντυπα. Η ιδρύτρια της Theranos υποσχέθηκε να φέρει την επανάσταση στον χώρο της υγείας με μια τεχνολογία που βασίστηκε σε ίχνη έρευνας και δεν κατάφερε ποτέ να ανταποκριθεί στις εξαγγελίες της, εξαπατώντας, τελικά, τους επενδυτές της. Έτσι, όταν το ντοκιμαντέρ των Νέιθαν Φίλντερ («Nathan for You») και Λανς Όπενχαϊμ («Primetime») έσκασε σαν κομήτης με μια πρεμιέρα-έκπληξη στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τελιουράιντ, το ερώτημα ήταν: γιατί οι δύο δημιουργοί πιστεύουν πως έχουν να μας πουν κάτι καινούριο;

Στο «Μπορείς να Δεις τα Πάντα» (όπως κυκλοφορεί στους ελληνικούς κινηματογράφους το «You Can See Everything»), το δίδυμο επισκέπτεται το σπίτι της Χολμς τριάντα τέσσερις μέρες πριν από τη φυλάκισή της. Ο Φίλντερ και ο Όπενχαΐμ περνούν τις τελευταίες εβδομάδες μένοντας μαζί με την οικογένεια, καταγράφοντας την καθημερινότητά τους και συζητώντας μαζί τους, σε μια προσπάθεια να ξετυλίξουν το μυστήριο της χαρισματικής (;) ιδρύτριας της Theranos. Μόνο που το μυστήριο σχετίζεται λιγότερο με το παρελθόν της Χολμς και περισσότερο με τον τρόπο που εξακολουθεί να αντιλαμβάνεται και να αφηγείται την ιστορία της.

Νέιθαν Νίτσε ή Φρίντριχ Φίλντερ;

Πριν ακόμη ξεκινήσω τις σπουδές μου, πέρασα ένα βράδυ να συζητώ με έναν φίλο μου για ό,τι πίστευε πως είχε καταλάβει από ένα πανεπιστημιακό μάθημα που παρακολουθούσε ο αδερφός του για τον Νίτσε. Η θέση του ήταν η εξής: δεν μπορούμε ποτέ να ξέρουμε πως η πραγματικότητα αντιλαμβανόμαστε είναι η ίδια που αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος που βρίσκεται δίπλα μας, ακόμη κι όταν συζητάμε για ένα τόσο «αντικειμενικό» ζήτημα όσο το χρώμα. Η ιδέα πως το δικό μου «ροζ» μπορεί να μην είναι η ίδια απόχρωση που βλέπει ένας άνθρωπος που στέκεται δίπλα μου έκανε τον εγκέφαλο μου να εκραγεί στα δεκαεπτά μου.

Είναι, φυσικά, μια υπεραπλουστευμένη εισαγωγή σε μια πολύ πιο σύνθετη ιδέα· οι αντικειμενικές μας αλήθειες είναι ζήτημα ανθρώπινης ερμηνείας που, μέσα από τη συνήθεια και την κοινή αποδοχή, έχουν αποκτήσει το κύρος του αυτονόητου. Σχεδόν μιάμιση δεκαετία αργότερα, το «Μπορείς να Δεις τα Πάντα» μου δημιούργησε την ίδια ακριβώς αίσθηση. 

Τα ερωτήματα που απασχολούν τον Φίλντερ βρίσκονται διαχρονικά γύρω από την έννοια της αλήθειας, της αναπαράστασης και της κοινωνικής σύμβασης. Θα μπορούσαμε να πούμε πως ο αντισυμβατικός κωμικός αποφασίζει να προσεγγίσει έτσι τη Χολμς, αλλά, στην πραγματικότητα, η Ελίζαμπεθ είναι αυτή που μοιάζει αποφασισμένη να διατηρήσει ένα πέπλο μυστηρίου, υιοθετώντας μια στάση που κινείται μέσα στα όρια μιας επιτελεστικής αθωότητας. Για εκείνη, το «Μπορείς να Δεις τα Πάντα» είναι μια τελευταία ευκαιρία να «καθαρίσει» το όνομά της και να παρουσιαστεί ως μια μητέρα που αναγκάζεται να εγκαταλείψει την οικογένειά της και να φυλακιστεί επειδή είχε το θράσος να φανταστεί μια καθολικά προσβάσιμη περίθαλψη. Ολόκληρη η ουσία της ταινίας βρίσκεται σε αυτήν τη διαφορά ανάμεσα στο τι επιλέγει ο καθένας να υπερασπιστεί ως τη δική του αλήθεια.

Η εγκατάλειψη του «bit»

Σε ένα μεγάλο μέρος του ντοκιμαντέρ, ο Φίλντερ αφήνει πίσω του τον συνηθισμένο του άβολο χαρακτήρα που αδυνατεί να «διαβάσει το δωμάτιο». Στην πραγματικότητα, το «Μπορείς να Δεις τα Πάντα» αποτελεί την ειλικρινή και αξιέπαινη προσπάθεια του κωμικού να αποκωδικοποιήσει, έστω σε κάποιον μικρό βαθμό, τις προθέσεις πίσω από τις εξωφρενικές καταστάσεις στις οποίες βρίσκεται, να διακρίνει κατά πόσο το ζευγάρι πιστεύει πραγματικά όσα υποστηρίζει, αλλά και να κατανοήσει μια δυναμική που ταλαντεύεται ανάμεσα στο τεχνητό και το αβίαστο.

Είναι εμφανές από το trailer κιόλας πως ο Φίλντερ, «κατασκευαστής» κωμικών καταστάσεων που ξεπερνούν τα όρια της λογικής, βρίσκεται σε αμηχανία μπροστά στη Χολμς, μια γυναίκα που μοιάζει να έχει εσωτερικεύσει την αφήγηση που έχει η ίδια δημιουργήσει. Αυτή η αστεία και, ταυτόχρονα, ανοίκεια αντιστροφή των ρόλων βρίσκεται στην καρδιά του ντοκιμαντέρ, πιθανότατα αποτελώντας έναν από τους λόγους που ο κωμικός αποφάσισε να συμμετάσχει με τόσο ενεργό ρόλο αντί να ασχοληθεί μονάχα με την παραγωγή, όπως ήταν το αρχικό του σχέδιο. 

Η κοινή σκηνοθεσία όχι μόνο υπογραμμίζει αυτή την αντιστροφή, αλλά είναι τόσο υπερβολική και ενσυνείδητη που θυμίζει το mockumentary ύφος των προηγούμενων πρότζεκτ του Φίλντερ. Ασφυκτικά κοντινά πλάνα παραμένουν στα πρόσωπα των κεντρικών προσώπων πολύ περισσότερο απ’ όσο θα θέλαμε, ενώ ξαφνικά ζουμ που φέρνουν στο προσκήνιο την παράνοια και την απιθανότητα των πραγμάτων που ακούμε. Και στον κινηματογράφο του Όπενχαϊμ, άλλωστε, μπορεί κανείς να βρει κανείς μια διακριτή μεθοδικότητα, μια παρατήρηση που αποδεικνύεται και από την έντονη θεατρικότητα του πρόσφατου «Primetime».

Υπάρχουν πλευρές του «Μπορείς να Δεις τα Πάντα» που ούτε μπορούν και ούτε θα έπρεπε να γραφτούν πριν το κοινό να έχει την ευκαιρία να το δει στους κινηματογράφους. Κι αυτό επειδή το ντοκιμαντέρ δεν θα μπορούσε να είναι πρότζεκτ του Φίλντερ αν δεν είχε ένα στοιχείο έκπληξης που, συνήθως, θα σε κάνει να σκεφτείς «α, το πήγε προς τα ‘κει». Στην περίπτωση του ντοκιμαντέρ για τη Χολμς – που δεν είναι ακριβώς ντοκιμαντέρ για τη Χολμς, αλλά για κάτι πιο καθολικό -, το «εκεί» έχει την ενέργεια ενός crossover επεισοδίου από τις δύο αγαπημένες σου σειρές ή του να βλέπεις την αγαπημένη σου δασκάλα στο αγαπημένο σου φαστφουντάδικο. Δηλαδή, την αίσθηση πως δύο κόσμοι που δεν είχαν ποτέ κανένα προφανή λόγο να συναντηθούν μπορούν, μέσα από τη συνύπαρξή τους, να υπερβούν όσα μέχρι τότε αντιλαμβανόσουν ως τα όριά τους.

Το «Μπορείς να Δεις τα Πάντα» κυκλοφορεί στους κινηματογράφους στις 19 Νοεμβρίου από τη Feelgood. Διαβάστε περισσότερες κριτικές για τις ταινίες που παίζονται.

Popular Articles