-
Σε μια από τις πιο εκτεταμένες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στην ενεργειακή νομοθεσία προχωρά το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με το νέο πολυνομοσχέδιο να ανοίγει ταυτόχρονα πολλά μέτωπα: από την επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων για έργα - και αποθήκευσης, μέχρι τις ρυθμίσεις για την αγορά ενέργειας, την αυτοκατανάλωση, τα υπεράκτια αιολικά και τις υποδομές δικτύου.
Στην καρδιά του νέου πλαισίου βρίσκονται οι Περιοχές Επιτάχυνσης για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, με ειδικό καθεστώς ταχείας αδειοδότησης και σαφή χρονοδιαγράμματα, ενώ για πρώτη φορά εισάγονται δεσμευτικές προθεσμίες τόσο για την έκδοση όρων σύνδεσης όσο και για την ένταξη των έργων στο σύστημα. Η φιλοσοφία είναι σαφής: περιορισμός της αβεβαιότητας και μετάβαση σε ένα σύστημα προβλέψιμων διαδικασιών.
Την ίδια ώρα, το νομοσχέδιο αναβαθμίζει θεσμικά την αποθήκευση ενέργειας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε έργα στρατηγικής σημασίας, με ρυθμίσεις για αντλησιοταμίευση, μπαταρίες και συμμετοχή αποκεντρωμένων πόρων στην αγορά.
Αντλησιοταμίευση στα “Ειδικά Έργα” – στρατηγική αναβάθμιση της αποθήκευσης
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ένταξη των έργων αντλησιοταμίευσης στο καθεστώς των Ειδικών Έργων, με το ΥΠΕΝ να διευρύνει τη σχετική λίστα ώστε να περιλαμβάνει πλέον και έργα αποθήκευσης άνω των 15 MW. Πρόκειται για μια παρέμβαση που αναβαθμίζει θεσμικά την αντλησιοταμίευση, αναγνωρίζοντάς την ως κρίσιμη υποδομή για τη σταθερότητα του συστήματος.
Η κατηγορία των Ειδικών Έργων περιλαμβάνει ήδη μεγάλους υδροηλεκτρικούς σταθμούς, μονάδες ΣΗΘΥΑ, υβριδικά έργα, γεωθερμία, ηλιοθερμικά σε μη διασυνδεδεμένα νησιά, υπεράκτια αιολικά και μεγάλα αιολικά συγκροτήματα. Με την προσθήκη της αντλησιοταμίευσης, το ΥΠΕΝ επιχειρεί να δημιουργήσει ένα “καλάθι” στρατηγικών επενδύσεων που θα αδειοδοτούνται με ειδικές, ταχύτερες διαδικασίες.
Το καθεστώς αυτό προβλέπει τη Βεβαίωση Παραγωγού Ειδικών Έργων, η οποία εκδίδεται εντός αυστηρών προθεσμιών από τη ΡΑΑΕΥ και λειτουργεί ως προϋπόθεση για τη μετάβαση στα επόμενα στάδια. Πρόκειται για ένα ενδιάμεσο μοντέλο, πιο σύνθετο από τις απλές -, αλλά σαφώς ταχύτερο από το παλαιό σύστημα.
Νέο μοντέλο αποζημίωσης για έργα σε ιδιωτικά δίκτυα
Σημαντικές αλλαγές εισάγονται και στον τρόπο αποζημίωσης των έργων - και ΣΗΘΥΑ που συνδέονται σε Ιδιωτικά Δίκτυα Μέσης Τάσης. Το νομοσχέδιο εισάγει ένα συλλογικό μοντέλο λειτουργίας, στο οποίο πολλοί σταθμοί συνδέονται σε ένα “κλειστό” δίκτυο και εκπροσωπούνται από έναν κεντρικό φορέα.
Η αποζημίωση δεν γίνεται πλέον σε επίπεδο κάθε σταθμού ξεχωριστά, αλλά μέσω ενός ενιαίου σημείου, με βάση τα δεδομένα που συγκεντρώνει και αποστέλλει ο εκπρόσωπος του δικτύου. Η συνολική παραγωγή μετριέται στο σημείο σύνδεσης με το σύστημα και στη συνέχεια επιμερίζεται στους επιμέρους σταθμούς με συγκεκριμένη μεθοδολογία, λαμβάνοντας υπόψη και τις απώλειες.
Το μοντέλο αυτό απλοποιεί τη διαχείριση σύνθετων έργων και κοινών υποδομών, ωστόσο αυξάνει την εξάρτηση των παραγωγών από την ορθή λειτουργία του εκπροσώπου, ενώ προβλέπονται και κυρώσεις σε περίπτωση λαθών στον επιμερισμό.
Αποζημίωση για καθυστερήσεις των διαχειριστών
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και σε ένα χρόνιο αίτημα της αγοράς: την αποζημίωση των παραγωγών όταν καθυστερεί η ένταξη των έργων στην αγορά λόγω υπαιτιότητας των διαχειριστών.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι, από τη στιγμή ενεργοποίησης της σύνδεσης, οι σταθμοί - και ΣΗΘΥΑ αποζημιώνονται για την ενέργεια που παράγουν μέχρι να συμμετάσχουν κανονικά στην αγορά, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν υποβάλει Δήλωση Εκπροσώπησης. Το διάστημα αυτό ορίζεται έως 15 ημέρες.
Εάν η προθεσμία αυτή ξεπεραστεί λόγω καθυστέρησης των διαχειριστών, τότε ενεργοποιείται μηχανισμός αποζημίωσης για το σύνολο της ενέργειας που έχει απορροφηθεί από το σύστημα, με βάση την Ειδική Τιμή Αγοράς. Παράλληλα, προβλέπονται κυρώσεις και πρόστιμα προς τους διαχειριστές, τα οποία κατευθύνονται στον Ειδικό Λογαριασμό -.
Η ρύθμιση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς έχει και αναδρομική ισχύ, καλύπτοντας περιπτώσεις έργων που είχαν ήδη υποστεί καθυστερήσεις στο παρελθόν.
Ενίσχυση της αγοράς και νέα εργαλεία
Παράλληλα, το νομοσχέδιο εισάγει ρυθμίσεις για εγγυήσεις προέλευσης, PPAs και συμμετοχή μικρών αποκεντρωμένων πόρων στην αγορά, ενώ ενισχύει το πλαίσιο για ενεργειακές κοινότητες και αυτοκατανάλωση.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για την απαλλαγή ευάλωτων καταναλωτών από χρεώσεις ΥΚΩ, συνδέοντας τη μεταρρύθμιση της αγοράς με κοινωνικές παρεμβάσεις.
Και παρεμβάσεις στο σύστημα – ΑΔΜΗΕ και επενδύσεις
Στο ίδιο νομοσχέδιο εντάσσονται και ρυθμίσεις που αφορούν την κεφαλαιακή ενίσχυση του ΑΔΜΗΕ, με πρόνοιες για τη συμμετοχή του Δημοσίου μέσω της ΔΕΣ ΑΔΜΗΕ στην επικείμενη αύξηση κεφαλαίου, διασφαλίζοντας τη δυνατότητα διατήρησης ή ενίσχυσης του ποσοστού του στο 25%.
Η παρέμβαση αυτή συνδέεται άμεσα με τις αυξημένες επενδυτικές ανάγκες του Διαχειριστή, σε μια περίοδο όπου η ανάπτυξη των - και των διασυνδέσεων απαιτεί σημαντικά κεφάλαια.
Ένα νέο τοπίο για την αγορά ενέργειας
Συνολικά, το νομοσχέδιο επιχειρεί να μετασχηματίσει το ενεργειακό σύστημα σε όλα τα επίπεδα: από την αδειοδότηση μέχρι τη λειτουργία της αγοράς και από την αποθήκευση μέχρι τη συμμετοχή των καταναλωτών.
Η επιτυχία του, ωστόσο, θα κριθεί στην πράξη: από το κατά πόσο οι διαδικασίες θα επιταχυνθούν πραγματικά, αν οι διαχειριστές θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στα νέα αυστηρά χρονοδιαγράμματα και αν η αγορά θα αποκτήσει την προβλεψιμότητα που σήμερα εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο ζητούμενο.
