Σύννεφα πολέμου μαζεύονται πάνω από τη Μέση Ανατολή, όσο προσεγγίζει την περιοχή η “αρμάδα” του Αμερικανού πρόεδρου Ντόναλντ Τραμπ και η Τεχεράνη δηλώνει ότι περιμένει “με το χέρι στη σκανδάλη”, έτοιμη να απαντήσει σε οποιαδήποτε επίθεση στο έδαφος της.
Και παρά το γεγονός ότι το Ιράν έχει αποδυναμωθεί σημαντικά από τις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις το περασμένο καλοκαίρι και τις αυξανόμενες εσωτερικές αναταραχές τον τελευταίο καιρό, οι ειδικοί εκτιμούν ότι το καθεστώς εξακολουθεί να έχει μια σειρά από επιλογές για να αντεπιτεθεί – συμπεριλαμβανομένης της επίθεσης κατά των συμφερόντων των ΗΠΑ και του Ισραήλ, της κινητοποίησης συμμαχικών ομάδων και της έναρξης οικονομικών αντιποίνων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν παγκόσμια αναταραχή.
Όπως σχολιάζει το CNN, το καθεστώς είναι μεν πληγωμένο, αλλά ακόμα επικίνδυνο, και ο τρόπος με τον οποίο η Τεχεράνη επιλέγει να χρησιμοποιήσει τα μέσα που έχει στη διάθεσή της εξαρτάται από το επίπεδο της απειλής που θεωρεί ότι αντιμετωπίζει.
“Το καθεστώς διαθέτει πολλές δυνατότητες που μπορεί να χρησιμοποιήσει αν θεωρήσει ότι πρόκειται για έναν υπαρξιακό πόλεμο”, δήλωσε ο Farzin Nadimi, ανώτερος ερευνητής στο The Washington Institute με ειδίκευση σε θέματα ασφάλειας και άμυνας του Ιράν. Αν θεωρήσουν ότι ο πόλεμος αυτός είναι η “μεγάλη μάχη”, “ενδέχεται να χρησιμοποιήσουν όλα τα όπλα που έχουν στη διάθεσή τους”.
Ποια είναι αυτά;
Πύραυλοι και drones
Το Ιράν πιστεύεται ότι διαθέτει χιλιάδες πυραύλους και drones που μπορούν να χτυπήσουν εντός της εμβέλειας των αμερικανικών στρατευμάτων που είναι σταθμευμένα σε διάφορες χώρες της Μέσης Ανατολής και έχει απειλήσει να τους επιτεθεί – καθώς και το Ισραήλ.
Τον Ιούνιο, μετά την αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ κατά του Ιράν, η Ισλαμική Δημοκρατία αντέδρασε εκτοξεύοντας ομοβροντία βαλλιστικών πυραύλων και drones κατά του Ισραήλ, παρακάμπτοντας πολλές φορές τα εξελιγμένα αμυντικά συστήματα του Ισραήλ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το CNN, το οπλοστάσιο του Ιράν έχει εξαντληθεί μετά τις ανταλλαγές πυρών με το Ισραήλ από το 2024. Οι επιθέσεις του Ισραήλ — με την υποστήριξη των ΗΠΑ — στόχευσαν οπλοστάσια και εγκαταστάσεις παραγωγής όπλων. Το Ισραήλ εκτίμησε ότι το Ιράν είχε 1.000–1.500 πυραύλους μετά το τέλους του “πολέμου των 12 ημερών” τον Ιούνιο του 2025, σε σύγκριση με τους 2.500 που είχε προηγουμένως. Ωστόσο, μέχρι το τέλος του έτους, εκτίμησε ότι το Ιράν αναπλήρωνε τα αποθέματά του.
Ιρανοί αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι πολλά από τα αποθέματα που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτόν τον πόλεμο έχουν αναπληρωθεί.
Αμερικανοί αξιωματούχοι πιστεύουν ότι αυτά τα όπλα -δοκιμασμένα σε μάχη- , καθώς και τα παλαιά ρωσικά και αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη, συνεχίζουν να αποτελούν απειλή.
Το ιρανικό drone Shahed, για παράδειγμα, έχει αποδειχθεί καταστροφικό στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Το ιρανικό καθεστώς έχει επίσης αναπτύξει, δοκιμάσει ή αναπτύξει περισσότερα από 20 είδη βαλλιστικών πυραύλων, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων μικρής, μεσαίας και μεγαλύτερης εμβέλειας, ικανά να απειλήσουν στόχους μέχρι και στη νότια Ευρώπη.
“Έχουμε 30 έως 40.000 Αμερικανούς στρατιώτες σταθμευμένους σε οκτώ ή εννέα εγκαταστάσεις στην περιοχή”, δήλωσε την Τετάρτη ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο. “Όλοι βρίσκονται εντός της εμβέλειας χιλιάδων ιρανικών UAV μίας χρήσης και ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων μικρής εμβέλειας που απειλούν την παρουσία των στρατευμάτων μας”.
Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο CNN ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες της Τεχεράνης, ακόμη και αν είναι πολύ λιγότερες και παλαιότερες από τα σύγχρονα αμερικανικά συστήματα, καθιστούν μια ενδεχόμενη αμερικανική επίθεση στη χώρα πολύ πιο δύσκολη.
Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι θα ανταποδώσει τα πυρά εναντίον των συμμάχων των ΗΠΑ στην περιοχή σε περίπτωση επίθεσης. Όταν αμερικανικά βομβαρδιστικά αεροσκάφη χτύπησαν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις το καλοκαίρι, το Ιράν εξαπέλυσε μια άνευ προηγουμένου πυραυλική επίθεση στο Κατάρ, με στόχο την αεροπορική βάση Al Udeid, τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Πόλεμος δι’ αντιπροσώπων
Τα τελευταία δύο χρόνια, το Ισραήλ έχει καταστρέψει το περιφερειακό δίκτυο συμμάχων του Ιράν, περιορίζοντας σημαντικά την ικανότητα του καθεστώτος να προβάλλει τη δύναμή του πέρα από τα σύνορά του.
Ωστόσο, οι πληρεξούσιοι του καθεστώτος έχουν ορκιστεί να υπερασπιστούν την Ισλαμική Δημοκρατία. Ιρακινές ομάδες όπως η Καταέμπ Χεζμπολάχ και η Χαρακάτ αλ Νουτζάμπα – πολιτοφυλακές που στο παρελθόν είχαν στοχεύσει τις αμερικανικές δυνάμεις – καθώς και η Χεζμπολάχ του Λιβάνου, δήλωσαν αυτή την εβδομάδα ότι θα συνδράμουν το Ιράν σε περίπτωση επίθεσης.
Την Κυριακή, ο Αμπού Χουσεΐν αλ-Χαμιντάουι, διοικητής της Καταέμπ Χεζμπολάχ, κάλεσε τους συμμάχους του Ιράν “σε όλο τον κόσμο… να προετοιμαστούν για έναν ολοκληρωτικό πόλεμο σε υποστήριξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας”.
Την Κυριακή, ο Αμπού Χουσεΐν αλ-Χαμιντάουι, διοικητής της Καταέμπ Χεζμπολάχ, κάλεσε τους συμμάχους του Ιράν “σε όλο τον κόσμο… να προετοιμαστούν για έναν ολοκληρωτικό πόλεμο σε υποστήριξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας”.
Παρά τις απειλές, οι πληρεξούσιοι του Ιράν δεν είναι όσο δυνατοί ήταν στο παρελθόν. Στο Λίβανο, η κάποτε ισχυρή Χεζμπολάχ έχει αποδυναμωθεί σημαντικά μετά από 13 μήνες σύγκρουσης με το Ισραήλ και τώρα αντιμετωπίζει μια εγχώρια εκστρατεία αφοπλισμού. Στο Ιράκ, οι υποστηριζόμενες από το Ιράν πολιτοφυλακές είναι ισχυρές, αλλά και αυτές αντιμετωπίζουν εμπόδια από μια κεντρική κυβέρνηση που δέχεται αυξανόμενη πίεση από τις ΗΠΑ να περιορίσει την ιρανική επιρροή.
Οι Χούθι στην Υεμένη έχουν στοχοποιηθεί τόσο από το Ισραήλ όσο και από τις ΗΠΑ, αλλά παραμένουν ένας από τους πιο καταστροφικούς συμμάχους του Ιράν και έχουν επίσης δηλώσει ότι θα υπερασπιστούν τον προστάτη τους. Το περασμένο Σαββατοκύριακο, οι Χούθι δημοσίευσαν ένα βίντεο που έδειχνε εικόνες ενός πλοίου τυλιγμένου στις φλόγες, συνοδευόμενο από τη λεζάντα “Σύντομα”.
Με την υποστήριξη του Ιράν τα τελευταία χρόνια, η ομάδα έχει επιτεθεί στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ, καθώς και σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.
Οικονομικός πόλεμος
Το Ιράν έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι ένας πόλεμος εναντίον του δεν θα περιοριστεί στη Μέση Ανατολή, αλλά θα προκαλέσει αναταραχές σε όλο τον κόσμο. Το πλεονέκτημα της Τεχεράνης έγκειται στην ικανότητά της να διαταράξει τις αγορές ενέργειας και το παγκόσμιο εμπόριο σε μία από τις πιο στρατηγικά ευαίσθητες περιοχές του κόσμου.
Το Ιράν, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ενέργειας στον κόσμο, βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ, ένα θαλάσσιο πέρασμα από το οποίο διέρχεται περισσότερο από το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και μεγάλο μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Το καθεστώς έχει απειλήσει να κλείσει τα στενά σε περίπτωση επίθεσης – μια κίνηση που, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα μπορούσε να προκαλέσει ραγδαία αύξηση των τιμών των καυσίμων πολύ πέρα από τα σύνορα του Ιράν και να προκαλέσει παγκόσμια οικονομική ύφεση.
Οι ειδικοί λένε ότι η στοχοποίηση της παγκόσμιας οικονομίας μέσω των Στενών μπορεί να είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές επιλογές του Ιράν, αλλά είναι και η πιο επικίνδυνη λόγω των εκτεταμένων επιπτώσεών της.
Ένα παρατεταμένο κλείσιμο θα αποτελούσε ένα “επικίνδυνο σενάριο“, δήλωσε ο Umud Shokri, στρατηγικός αναλυτής στον τομέα της ενέργειας με έδρα την Ουάσινγκτον. “Ακόμη και μερικές διακοπές θα μπορούσαν να προκαλέσουν απότομες αυξήσεις των τιμών, να διαταράξουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και να ενισχύσουν τον πληθωρισμό σε παγκόσμιο επίπεδο. Σε ένα τέτοιο σενάριο, μια παγκόσμια ύφεση θα αποτελούσε ένα ρεαλιστικό κίνδυνο”.
Μια τέτοια κίνηση θα ήταν πιθανώς η τελευταία λύση για το Ιράν, καθώς θα διαταράξει σοβαρά το δικό του εμπόριο και αυτό των γειτονικών αραβικών κρατών, πολλά από τα οποία έχουν ασκήσει πιέσεις στον Τραμπ να μην επιτεθεί στο Ιράν και έχουν δεσμευτεί να μην επιτρέψουν στην Ουάσιγκτον πρόσβαση στο έδαφός τους για επίθεση κατά του Ιράν.
Το ιρανικό καθεστώς δηλώνει ότι διαθέτει βάσεις βαθιά κάτω από την επιφάνεια της γης σε όλη την ακτή της χώρας, με δεκάδες σκάφη έτοιμα να αναπτυχθούν στα ύδατα του Κόλπου. Ο στρατός έχει αφιερώσει τρεις δεκαετίες στην κατασκευή του δικού του στόλου πλοίων και υποβρυχίων, με την παραγωγή να έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια εν αναμονή μιας πιθανής ναυτικής αναμέτρησης.
Ο Robert Harward, ε.α. ναύαρχος των ειδικών δυνάμεων του αμερικανικού ναυτικού (SEAL) και πρώην αναπληρωτής διοικητής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (US Central Command), δήλωσε ότι οι ναυτικές δυνατότητες και οι πληρεξούσιοι του Ιράν αποτελούν πρόκληση για τη ναυτιλία στο Ορμούζ, η οποία “μπορεί να αντιμετωπιστεί πολύ γρήγορα”, αλλά “ασύμμετρα” εργαλεία όπως νάρκες, drones και άλλες τακτικές θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρόκληση για τη ναυτιλία και τη ροή πετρελαίου.
Η ικανότητα του Ιράν να διαταράξει τη διεθνή ναυτιλία και να προκαλέσει αναταραχή στην παγκόσμια οικονομία έχει ιστορικά προηγούμενα.
Προς το τέλος του με το Ιράκ στη δεκαετία του 1980, το Ιράν έβαλε νάρκες στον Περσικό Κόλπο, μεταξύ άλλων και κοντά στο Ορμούζ – βυθίζοντας σχεδόν το USS Samuel B. Roberts το 1988, ενώ συνοδευε πετρελαιοφόρα του Κουβέιτ.
Το 2019, αρκετά πετρελαιοφόρα δέχθηκαν επίθεση στον Κόλπο του Ομάν, κατά τη διάρκεια της έντασης μεταξύ του Ιράν και των αραβικών χωρών του Κόλπου, μετά την αποχώρηση του Τραμπ από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Πιο πρόσφατα, κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, οι Χούθι παρεμπόδισαν τη διέλευση των πλοίων στο στενό Μπαμπ αλ Μαντάμπ της Ερυθράς Θάλασσας, από το οποίο διέρχεται περίπου το 10% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου. Σε συνδυασμό με την ικανότητα του Ιράν να απειλεί από τα Στενά του Ορμούζ, η Τεχεράνη μπορεί να προκαλέσει παγκόσμια οικονομική ζημιά.
“Ο επόμενος πόλεμος μπορεί να μην ξεκινήσει στο κέντρο της Τεχεράνης, αλλά στα Στενά του Ορμούζ και στον Περσικό Κόλπο”, δήλωσε ο Nadimi.
