Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Οι αγορές βλέπουν χαμηλότερο πληθωρισμό τον τελευταίο μήνα, αλλά τα επιτόκια δεν ακολουθούν. Το Euribor, με βάση το οποίο υπολογίζονται δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, κινήθηκε μάλιστα ανοδικά τις τελευταίες εβδομάδες. Αντίστοιχα, η πτωτική τάση στα συμβόλαια παραγώγων για τις πληθωριστικές προσδοκίες, δεν πέρασε σχεδόν καθόλου στα αντίστοιχα επιτόκια συμβολαίων του δείκτη ανταλλαγής.
Η εξέλιξη αυτή επηρέασε συνολικά το κόστος χρηματοδότησης. Το κόστος με το οποίο εκτός από το κοινό, αντλούν χρήματα οι τράπεζες, οι επιχειρήσεις και τα κράτη από τις αγορές.
Συγκεκριμένα, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό που απεικονίζονται σε συμβόλαια παραγώγων υποχώρησαν στην Ευρωζώνη (και στις ΗΠΑ), με μεγαλύτερη πτώση στη διετία, αλλά και στην πενταετία. Ωστόσο, όπως επισήμανε και κατέγραψε η ΤτΕ με στοιχεία αγοράς από τις 8 Οκτωβρίου έως τις 12 Νοεμβρίου, το αντίστοιχο επιτόκιο των swaps OIS του ευρώ παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο, ενώ οι αγορές περιμένουν νέες αυξήσεις επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες.
Το αποτέλεσμα μεγεθύνθηκε για τους δανειζόμενους. Έτσι για παράδειγμα το Euribor τριμήνου, από 2,642% στις 8 Οκτωβρίου ανέβηκε στο 2,775% στις 13 Νοεμβρίου, ακολουθώντας αντίθετη τάση από τις πληθωριστικές προσδοκίες. Αντίθετη τάση ακολούθησε και το Euribor 12 μηνών, κινούμενο ανοδικά στο ίδιο διάστημα. Ήταν θέμα τάσης κι όχι χρονικής διάρκειας.
Κοινός παρονομαστής το κόστος χρήματος
Κοινός παρονομαστής και στις δύο αγορές παραγώγων είναι το κόστος του χρήματος. Αν υπολογιστεί και το Euribor η απόκλιση μετατρέπεται σε αντίθετη τάση. Αν και η αγορά προβλέπει χαμηλότερο πληθωρισμό αυτό δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη μείωση του κόστους χρήματος.
Στην Ευρωζώνη, οι προσδοκίες πληθωρισμού στη διετία υποχώρησαν κατά 23 μονάδες βάσης, στο 2,62%. Στην πενταετία μειώθηκαν κατά 15 μονάδες βάσης, στο 2,26%, και στη δεκαετία κατά 12 μονάδες βάσης, στο 2,16%.
Η πτώση δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Στις ΗΠΑ, οι αντίστοιχες προσδοκίες μειώθηκαν κατά 26 μονάδες βάσης στη διετία, στο 2,21%, κατά 13 μονάδες βάσης στην πενταετία, στο 2,30%, και κατά 8 μονάδες βάσης στη δεκαετία, επίσης στο 2,30%.
Η διαφορά, αποτυπώνεται τελικά στο πραγματικό επιτόκιο, το οποίο προκύπτει όταν αφαιρέσουμε τις προσδοκίες πληθωρισμού από το ονομαστικό επιτόκιο. Αυτό αυξήθηκε από 0,71% σε 0,83%. Το πραγματικό επιτόκιο αυξήθηκε μέσα σε ένα μήνα 12 μονάδες βάσης την ώρα που η αγορά τιμολογούσε πτώση πληθωρισμού, λέει η ΤτΕ.
Να σημειωθεί ότι αυτή είναι η τρίτη φορά που επαναλαμβάνεται το φαινόμενο αυτό την τελευταία πενταετία. Την πρώτη φορά ήταν το 2021. Τη δεύτερη φορά ήταν στις 25–26 Οκτωβρίου 2023 και τώρα πάλι ξανά. Το 2024 η ΕΚΤ έκανε ειδική έρευνα για την απόκλιση στη σχέση swaps και OIS. Η έρευνα γενικά διαπίστωνε, ότι συνδέονται στενά, αλλά οι τιμές επηρεάζονται επίσης από ασφάλιστρα κινδύνου, τη ρευστότητα και άλλους παράγοντες. Ένας παράγοντας που μπορεί να εξηγεί την απόκλιση όμως, είναι η αναμενόμενη πορεία της νομισματικής πολιτικής.

