Ως παράδειγμα δημοσιονομικής υπευθυνότητας για την υπόλοιπη Ευρώπη παρουσιάζει την Ελλάδα η Wall Street Journal, σε εκτενές δημοσίευμά της για την πορεία της ελληνικής οικονομίας μετά τη δεκαετή κρίση χρέους. Η αμερικανική εφημερίδα αναδεικνύει τη σημαντική αλλαγή στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, την ώρα που πολλές ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξανόμενο χρέος, δημογραφική γήρανση και πιέσεις στις κρατικές δαπάνες.
Με τίτλο “What Greece Learned From Going Broke – and Others in Europe Still Haven’t” (“Τι έμαθε η Ελλάδα από τη χρεοκοπία της και τι δεν έχει μάθει ακόμη η υπόλοιπη Ευρώπη”), το άρθρο περιγράφει πώς μια χώρα που πριν από περίπου 16 χρόνια βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους έχει καταφέρει να περιορίσει τα ελλείμματά της, να καταγράφει δημοσιονομικά πλεονάσματα και να αποπληρώνει πρόωρα δανειακές υποχρεώσεις.
Από την κρίση χρέους στη δημοσιονομική προσαρμογή
Η ανάλυση ξεκινά με αναφορές στις πρόσφατες διαδηλώσεις σε ευρωπαϊκές πόλεις, όπως το Παρίσι και το Μιλάνο, όπου οι πολίτες διαμαρτύρονται για την ακρίβεια και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών. Οι εικόνες αυτές παραπέμπουν, σύμφωνα με τη WSJ, στην Αθήνα του 2010, όταν χιλιάδες πολίτες αντιδρούσαν στα μέτρα λιτότητας, τις περικοπές και την αυξημένη φορολογία.
Η ελληνική οικονομία υπέστη τότε μία από τις βαθύτερες υφέσεις που έχει γνωρίσει ανεπτυγμένη χώρα σε περίοδο ειρήνης, χάνοντας περίπου το ένα τέταρτο του ΑΕΠ της. Οι μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις, η εκτόξευση της ανεργίας και η αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης διαμόρφωσαν μια νέα πραγματικότητα για την ελληνική κοινωνία.
Πριν από την κρίση, η χώρα στηριζόταν στον συνεχή δανεισμό, εμφάνιζε μεγάλα ελλείμματα και αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα φοροδιαφυγής και αυξανόμενου συνταξιοδοτικού κόστους. Η οικονομική κατάρρευση, ωστόσο, άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται πλέον οι κρατικές δαπάνες και οι δημοσιονομικές υποχρεώσεις.
Όπως επισημαίνει η αμερικανική εφημερίδα, η Ελλάδα έχει πετύχει σταθερά δημοσιονομικά πλεονάσματα, με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας, έχει βελτιώσει την είσπραξη των φόρων και έχει περιορίσει τις δαπάνες. Παράλληλα, το κόστος δανεισμού έχει υποχωρήσει και η χώρα έχει τη δυνατότητα να εξοφλεί νωρίτερα μέρος των δανείων της.
Η αλλαγή πολιτικής νοοτροπίας
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη μεταβολή του πολιτικού κλίματος στην Ελλάδα. Η δημοσιονομική πειθαρχία, σύμφωνα με τη WSJ, έχει πλέον ευρύτερη αποδοχή στο πολιτικό σύστημα και δεν αποτελεί αποκλειστικά θέση συγκεκριμένου πολιτικού χώρου.
Η εμπειρία των μνημονίων και το κοινωνικό κόστος της κρίσης φαίνεται να έχουν επηρεάσει και τη στάση των ψηφοφόρων, οι οποίοι εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί απέναντι σε υποσχέσεις για παροχές χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Η εφημερίδα θεωρεί ότι αυτή η αλλαγή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα διδάγματα της ελληνικής περιπέτειας, ειδικά για ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που δυσκολεύονται να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις στα συνταξιοδοτικά συστήματα, τη φορολογία και τις δημόσιες υπηρεσίες.
Η ανάκαμψη δεν έχει αποκαταστήσει τις απώλειες
Παρά τη θετική αξιολόγηση της δημοσιονομικής πορείας, το δημοσίευμα υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να πληρώνει το τίμημα της κρίσης. Το ΑΕΠ παραμένει περίπου 20% χαμηλότερο από τα προ κρίσης επίπεδα, ενώ οι μισθοί εξακολουθούν να κινούνται σε χαμηλά επίπεδα και η χώρα συγκαταλέγεται στις φτωχότερες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η δημοσιονομική σταθερότητα, επομένως, δεν έχει οδηγήσει αυτομάτως στην αποκατάσταση του βιοτικού επιπέδου που χάθηκε κατά τη διάρκεια της ύφεσης. Η ενίσχυση της ανάπτυξης και της παραγωγικότητας παραμένει κρίσιμη προϋπόθεση για τη βελτίωση των εισοδημάτων και την ουσιαστική σύγκλιση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες.
