Σαφείς επισημάνσεις για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου και τα ελληνοτουρκικά, αιχμές για την απουσία εθνικής στρατηγικής, αλλά και απαντήσεις για τις σχέσεις του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και το πολιτικό μέλλον του ΠΑΣΟΚ περιλάμβανε η συνέντευξη του Ευάγγελου Βενιζέλου στην ΕΡΤ και τον Γιώργο Κουβαρά. Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ξεκαθάρισε ότι η πόντιση του καλωδίου δεν επιλύει τις διαφορές με την Τουρκία και ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να περιμένει λύσεις από τη Γαλλία ή τις ΗΠΑ.
Παράλληλα, άσκησε κριτική στην έλλειψη πολιτικής συναίνεσης, αμφισβήτησε την επάρκεια της οικονομικής προόδου σε σχέση με τις ανάγκες της κοινωνίας και τάχθηκε υπέρ ευρύτερων κυβερνητικών συνεργασιών. Αναφερόμενος στον πρωθυπουργό, υπογράμμισε ότι θέλει να διατηρεί τη δυνατότητα να συνομιλεί με όλους, ενώ ξεκαθάρισε ότι εξακολουθεί να στηρίζει το ΠΑΣΟΚ. Τοποθετήθηκε επίσης για τις πολιτικές πρωτοβουλίες Τσίπρα και Σαμαρά, τα ειδικά δικαστήρια και το ενδεχόμενο επιστροφής του στην ενεργό πολιτική.
«Δεν πρέπει το καλώδιο να μας κρύβει τα βασικά θέματα»
Αναφερόμενος στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, ο Ευάγγελος Βενιζέλος υπενθύμισε ότι πρόκειται για μια προσπάθεια πολλών ετών, η οποία αντιμετωπίζει τόσο οικονομικές επιφυλάξεις από την κυπριακή πλευρά όσο και γεωπολιτικές δυσκολίες. Στάθηκε ιδιαίτερα στο επεισόδιο της Κάσου το 2024, όταν διακόπηκαν οι τεχνικές έρευνες για την πόντιση του καλωδίου.
Επισήμανε, πάντως, ότι υποθαλάσσια καλώδια έχουν εγκατασταθεί και στο παρελθόν στην περιοχή, αναφέροντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το τηλεπικοινωνιακό καλώδιο «Αφροδίτη» μεταξύ Κρήτης και Κύπρου, το οποίο ποντίστηκε το 1974.
«Δεν πρέπει το καλώδιο να μας κρύβει τα βασικά θέματα», τόνισε, εξηγώντας ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει εκκρεμότητες οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Τουρκία, τη Λιβύη και την Αλβανία. Υπενθύμισε ότι έχει επιτευχθεί μερική οριοθέτηση με την Αίγυπτο και ολοκληρωμένη συμφωνία με την Ιταλία, ενώ η Άγκυρα εξακολουθεί να θέτει και άλλα ζητήματα, όπως η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών και ο ελληνικός εναέριος χώρος των 10 ναυτικών μιλίων.
«Αν τοποθετήσουμε το καλώδιο χωρίς κανένα πρόβλημα, δεν θα έχουμε λύσει κανένα από τα θέματα αυτά», επισήμανε.
Το δικαίωμα πόντισης και οι NAVTEX
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών εξήγησε ότι το διεθνές δίκαιο διακρίνει την εγκατάσταση υποθαλάσσιων καλωδίων από την τοποθέτηση αγωγών. Στην περίπτωση των αγωγών απαιτείται συνεννόηση για την όδευσή τους, ενώ για τα καλώδια προβλέπεται δικαίωμα εγκατάστασης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
«Τα καλώδια τα τοποθετείς ούτως ή άλλως», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι το δικαίωμα πόντισης δεν σημαίνει και οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ.
Σημείωσε ότι όταν μια χώρα προβάλλει αντιρρήσεις, ακόμη και χωρίς επαρκή νομική βάση, δημιουργείται μια πραγματικότητα που πρέπει να αντιμετωπιστεί διπλωματικά. Η οριστική οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, όπως εξήγησε, προκύπτει είτε από συμφωνία των ενδιαφερόμενων κρατών είτε από απόφαση αρμόδιου διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου.
Ιδιαίτερα σαφής ήταν και για τη σημασία των NAVTEX, με αφορμή τις ελληνικές και τουρκικές αναγγελίες για τις έρευνες.
«Η NAVTEX αφορά τη θαλάσσια ασφάλεια. Δεν αφορά την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ», υπογράμμισε.
Επισήμανε ότι οι θέσεις Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες έχουν διατυπωθεί επισήμως και στον ΟΗΕ, ενώ αναφέρθηκε και στις διαφορές για τις περιοχές ευθύνης έρευνας και διάσωσης. Υπενθύμισε επίσης ότι, σύμφωνα με τη διεθνή νομολογία, η επήρεια των νησιών στην οριοθέτηση εξαρτάται από τις συγκεκριμένες γεωγραφικές συνθήκες.
Η γαλλική ρηματική διακοίνωση και οι παρεμβάσεις τρίτων
Για τις πληροφορίες περί γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την Τουρκία σχετικά με τις έρευνες του γαλλικού σκάφους, ο Ευάγγελος Βενιζέλος εξήγησε ότι η note verbale είναι επίσημο γραπτό διπλωματικό έγγραφο και όχι προφορική επικοινωνία.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν γνωρίζει εάν πράγματι έχει επιδοθεί τέτοια διακοίνωση ούτε ποιο είναι το περιεχόμενό της. Αναφέρθηκε στις πληροφορίες για συνάντηση της Γαλλίδας πρέσβεως στην Άγκυρα με Τούρκο υφυπουργό Εξωτερικών, χωρίς να υιοθετήσει συγκεκριμένες εκδοχές για το αποτέλεσμα της συνάντησης.
«Δεν χρειάζεται να μιλάμε για υποχωρήσεις. Όλοι είμαστε εξίσου πατριώτες και όλοι θέλουμε να κάνουμε το καλύτερο. Αλλά πρέπει να ξέρουμε τα νομικά και τεχνικά ζητήματα διότι ο ερασιτεχνισμός είναι επικίνδυνος», ανέφερε.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι η Γαλλία έχει δικά της οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στην περιοχή, καθώς γαλλική εταιρεία έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου, ενώ το ερευνητικό σκάφος φέρει γαλλική σημαία.
«Δεν νομίζω ότι η γαλλοτουρκική σχέση προσδιορίζεται μόνο επί τη βάσει του καλωδίου ή μόνο επί τη βάσει των ελληνικών συμφερόντων», σημείωσε.
Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να περιμένει πως η Γαλλία ή οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιλύσουν τις ελληνοτουρκικές διαφορές. Οι διεθνείς συμμαχίες είναι απαραίτητες, όπως επισήμανε, αλλά δεν υποκαθιστούν τη διαπραγμάτευση, τη συμφωνία οριοθέτησης ή την προσφυγή στη διεθνή δικαιοσύνη.
Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη περιφερειακής συνεννόησης στην Ανατολική Μεσόγειο, επισημαίνοντας ότι η στρατιωτική ισχύς και οι εξοπλισμοί, όσο αναγκαίοι κι αν είναι, δεν αρκούν για την επίλυση των εκκρεμοτήτων της εξωτερικής πολιτικής.
Η κριτική για την εθνική στρατηγική και τους κυβερνητικούς χειρισμούς
Ερωτηθείς εάν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Γιώργος Γεραπετρίτης χειρίζονται σωστά την υπόθεση του καλωδίου, ο Ευάγγελος Βενιζέλος απέφυγε τις δημόσιες υποδείξεις.
«Δεν θα πω τηλεοπτικά συστάσεις», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η αποτελεσματικότητα των χειρισμών θα κριθεί από το εάν τελικά θα κατασκευαστεί το καλώδιο και από τις συνέπειες τυχόν διπλωματικών δηλώσεων ή εγγράφων.
Στάθηκε, ωστόσο, στην απουσία ουσιαστικής εθνικής συναίνεσης, υποστηρίζοντας ότι τα κόμματα συμφωνούν γενικά στην επίκληση του διεθνούς δικαίου, χωρίς να έχουν διαμορφώσει κοινή στρατηγική για τις συγκεκριμένες εκκρεμότητες.
«Τώρα υπάρχει εθνικό μέτωπο στην αφήγηση», σχολίασε, εκτιμώντας ότι η παρατεταμένη προεκλογική περίοδος καθιστά ακόμη δυσκολότερη μια τέτοια συνεννόηση.
Αναφέρθηκε και στο «σύνδρομο της Ζυρίχης και του Λονδίνου», υπενθυμίζοντας τις αντιδράσεις που είχαν προκαλέσει οι συμφωνίες για την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Κατά την εκτίμησή του, ο φόβος κατηγοριών περί εθνικής υποχώρησης εξακολουθεί να δυσχεραίνει την ανάληψη πολιτικών πρωτοβουλιών.
Συνδέοντας το ζήτημα με την παλαιότερη αναφορά του περί «μη διακυβερνήσιμης χώρας», υποστήριξε ότι το πρόβλημα αφορά συνολικά το πολιτικό σύστημα και την αδυναμία διαμόρφωσης μιας μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής.
«Δεν είναι πρόβλημα αφήγησης. Είναι πρόβλημα πραγματικά στρατηγικής», τόνισε.
Οικονομία, πολιτική σταθερότητα και κυβερνήσεις συνεργασίας
Στο πεδίο της οικονομίας, ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης αναγνώρισε την πρόοδο που έχει σημειωθεί, υποστήριξε όμως ότι η Ελλάδα δεν έχει πετύχει την αναπτυξιακή εκτίναξη που θα μπορούσε να ακολουθήσει την πολυετή κρίση.
Στάθηκε στην ακρίβεια, στην υποχώρηση της αγοραστικής δύναμης, στους εργαζόμενους φτωχούς και στις κοινωνικές ανισότητες, χαρακτηρίζοντας τον πληθωρισμό «τη χειρότερη μορφή φορολογίας».
Εξήγησε ότι η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ και των φορολογικών εσόδων βελτιώνει ορισμένους δημοσιονομικούς δείκτες, χωρίς να συνεπάγεται απαραίτητα ανάλογη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Ζήτησε ένα νέο κοινωνικό, αναπτυξιακό και παραγωγικό συμβόλαιο, με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική συνοχή.
Για το πολιτικό σύστημα υποστήριξε ότι οι ευρύτερες κυβερνητικές συνεργασίες θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των μεγάλων προβλημάτων, αλλά σήμερα δεν υπάρχουν οι αναγκαίες πολιτικές προϋποθέσεις.
Υπενθύμισε την εμπειρία των κυβερνήσεων συνεργασίας κατά την οικονομική κρίση, σημειώνοντας ότι η αυτοδυναμία μπορεί να λειτουργεί μέχρι ενός σημείου, αλλά δεν εξασφαλίζει από μόνη της τις ευρύτερες συναινέσεις που χρειάζεται η χώρα.
Τι είπε για Μητσοτάκη, ΠΑΣΟΚ, Τσίπρα και Σαμαρά
Αναφερόμενος στις σχέσεις του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο Ευάγγελος Βενιζέλος απέρριψε τις ερμηνείες περί πολιτικής προσέγγισης, με αφορμή θετικές τοποθετήσεις του για την παρουσία του πρωθυπουργού στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
«Εγώ θέλω να διατηρώ την ικανότητα να συνομιλώ με τους πάντες», σημείωσε, εξηγώντας ότι θεωρεί αναγκαία την επικοινωνία για σημαντικά εθνικά και θεσμικά ζητήματα.
Ξεκαθάρισε ότι εξακολουθεί να ανήκει στο ΠΑΣΟΚ και να στηρίζει την ηγεσία του, επισημαίνοντας ότι το κόμμα πρέπει να αναδείξει περισσότερο τη συμβολή του στη διαχείριση της οικονομικής κρίσης και στη διατήρηση της σταθερότητας.
«Θέλω το ΠΑΣΟΚ να πάει όσο γίνεται καλύτερα», ανέφερε.
Για το ενδεχόμενο μετεκλογικής συνεργασίας του ΠΑΣΟΚ με τη Νέα Δημοκρατία ή με άλλες πολιτικές δυνάμεις, απέφυγε να δώσει κατευθύνσεις. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η υπόθεση των υποκλοπών έχει επιβαρύνει τις σχέσεις με την κυβέρνηση, ενώ υπάρχουν και σοβαρές διαφορές με τον Αλέξη Τσίπρα.
Σχετικά με την πολιτική πρωτοβουλία του πρώην πρωθυπουργού, εκτίμησε ότι επιχειρεί να υποκαταστήσει τον ΣΥΡΙΖΑ, μετά τα διαλυτικά φαινόμενα που αντιμετώπισε. Για τον Αντώνη Σαμαρά ανέφερε ότι κινείται στον ευρύτερο συντηρητικό χώρο, ο οποίος χαρακτηρίζεται από σημαντικό κατακερματισμό.
Υπογράμμισε ότι οι μετεκλογικές συνεργασίες δεν μπορούν να προεξοφληθούν και θα εξαρτηθούν από την απόφαση των πολιτών.
Τα ειδικά δικαστήρια και το ενδεχόμενο πολιτικής επιστροφής
Για τις αναφορές σε ενδεχόμενες παραπομπές πολιτικών προσώπων σε ειδικά δικαστήρια, ο Ευάγγελος Βενιζέλος υπενθύμισε τις δικαστικές περιπέτειες του Ανδρέα Παπανδρέου και του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.
Διευκρίνισε ότι δεν απορρίπτει τη δικαστική λογοδοσία πολιτικών όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις αδικημάτων, αλλά αντιτίθεται στην ποινικοποίηση της πολιτικής αντιπαράθεσης.
«Είμαι υπέρ των ειδικών δικαστηρίων όταν υπάρχουν κραυγαλέες περιπτώσεις», ανέφερε.
Τέλος, ερωτηθείς για ενδεχόμενη επιστροφή του στην ενεργό πολιτική, απέφυγε να συζητήσει προσωπικά σχέδια, εξηγώντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να υπονομεύσει την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία των δημόσιων παρεμβάσεών του.
Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι ο πατριωτισμός των πολιτικών προσώπων κρίνεται στις κρίσιμες στιγμές για τη χώρα, παραπέμποντας στο ερώτημα: «Τι έκανες στον πόλεμο;»
