Του Χάρη Φλουδόπουλου
Σε μια νέα φάση περνά η αγορά αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, καθώς, έπειτα από μια μακρά περίοδο αδειοδοτήσεων, διαγωνισμών και επενδυτικών σχεδιασμών, τα πρώτα μεγάλα έργα μπαταριών αρχίζουν να συνδέονται με το ηλεκτρικό σύστημα.
Το πιο πρόσφατο έργο είναι η μεγάλη μονάδα αποθήκευσης της Metlen και του ομίλου Καράτζη στις Νέες Καρυές Λάρισας, τα εγκαίνια της οποίας πραγματοποιήθηκαν παρουσία του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αυτόνομη εγκατάσταση αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας που έχει αναπτυχθεί μέχρι σήμερα στην Ελλάδα, ισχύος 330 MW και χωρητικότητας 790 MWh, η οποία σηματοδοτεί την είσοδο της ελληνικής αγοράς στην εποχή των μεγάλων συστημάτων μπαταριών.
Η συνολική επένδυση ανέρχεται σε περίπου 170 εκατ. ευρώ και αναδεικνύει και τον ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν οι μπαταρίες στη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος, απορροφώντας την πλεονάζουσα παραγωγή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποδίδοντάς τη στο δίκτυο τις ώρες αυξημένης ζήτησης.
Η λειτουργία τέτοιων εγκαταστάσεων θεωρείται κρίσιμη για τον περιορισμό των περικοπών πράσινης παραγωγής, που έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της αγοράς, αλλά και για τη συγκράτηση των ακραίων διακυμάνσεων των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού. Παράλληλα, οι μπαταρίες μπορούν να προσφέρουν πολύτιμες υπηρεσίες ευελιξίας και εξισορρόπησης, μειώνοντας την ανάγκη ενεργοποίησης ακριβότερων μονάδων παραγωγής.
Οι πρώτες μονάδες
Η επένδυση της Λάρισας δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Ήδη αρκετοί ενεργειακοί όμιλοι έχουν προχωρήσει στην ολοκλήρωση ή στην ηλέκτριση έργων αποθήκευσης, ενώ το επόμενο διάστημα αναμένεται να προστεθούν νέες σημαντικές μονάδες.
Μεταξύ των εταιρειών που έχουν κινηθεί ταχύτερα συγκαταλέγεται η MORE, ο βραχίονας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας του ομίλου Motor Oil, η οποία ανακοίνωσε τον περασμένο Απρίλιο την ηλέκτριση τριών συστημάτων αποθήκευσης συνολικής ισχύος 72 MW και χωρητικότητας 144 MWh. Πρόκειται για τις εγκαταστάσεις στην Τερνίτσα Φωκίδας, ισχύος 30 MW, στη Βεύη Φλώρινας, ισχύος 22 MW, και στη Σανίδα Βοιωτίας, ισχύος 20 MW.
Τα συγκεκριμένα έργα είχαν επιλεγεί στο πλαίσιο των ανταγωνιστικών διαδικασιών για την ενίσχυση της αποθήκευσης και αποτελούν μέρος του πρώτου κύματος επενδύσεων, που αποκτούν πλέον φυσική παρουσία στο ηλεκτρικό σύστημα.
Στην αγορά αποθήκευσης έχει εισέλθει δυναμικά και η Helleniq Energy, η οποία ανακοίνωσε στις αρχές Οκτωβρίου τη λειτουργία του πρώτου της πάρκου μπαταριών στη Θεσσαλονίκη. Η εγκατάσταση διαθέτει δυνατότητα αποθήκευσης άνω των 200 MWh ηλεκτρικής ενέργειας ημερησίως, ενισχύοντας την παρουσία του ομίλου στον τομέα των νέων ενεργειακών τεχνολογιών.
Σημαντική κινητικότητα καταγράφεται και στη Χαλκιδική, όπου η Principia έχει προχωρήσει στην ολοκλήρωση της κατασκευής μονάδας αποθήκευσης ισχύος 49 MW. Στην ίδια ευρύτερη περιοχή βρίσκεται και το έργο της Metlen σε συνεργασία με την Aenaos, στον Πολύγυρο, ισχύος 48 MW και χωρητικότητας 96 MWh, το οποίο έχει επίσης ολοκληρωθεί.
Ήρων, ΔΕΗ και νέες επενδύσεις
Στην επόμενη ομάδα μεγάλων έργων που αναμένεται να ενισχύσουν το σύστημα περιλαμβάνονται οι επενδύσεις του Ήρωνα, του ενεργειακού βραχίονα της ΓΕΚ Τέρνα, στη Βοιωτία. Ο όμιλος αναπτύσσει δύο αυτόνομους σταθμούς αποθήκευσης στην περιοχή της Θήβας, συνολικής ισχύος 162 MW και χωρητικότητας 324 MWh.
Ο μεγαλύτερος σταθμός διαθέτει ισχύ 150 MW και χωρητικότητα 300 MWh, ενώ ο δεύτερος έχει ισχύ 12 MW και χωρητικότητα 24 MWh. Σύμφωνα με τον επενδυτικό προγραμματισμό, στόχος είναι η έναρξη λειτουργίας τους έως το τέλος του 2026, γεγονός που θα προσθέσει σημαντική νέα ισχύ αποθήκευσης στο ηλεκτρικό σύστημα.
Αντίστοιχα, η ΔΕΗ Ανανεώσιμες προχωρά στην ανάπτυξη σημαντικών εγκαταστάσεων αποθήκευσης στη Δυτική Μακεδονία, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που δημιουργούνται στις περιοχές της απολιγνιτοποίησης. Η εταιρεία έχει ανακοινώσει την ολοκλήρωση της κατασκευής δύο σταθμών στην Πτολεμαΐδα και τη Μελίτη, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη και τρίτο έργο στο Αμύνταιο.
Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί το έργο αποθήκευσης στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, που υλοποιήθηκε από την Kiefer. Περιλαμβάνει φωτοβολταϊκή εγκατάσταση ισχύος 35,5 MWp και σύστημα μπαταριών χωρητικότητας 82 MWh, με στόχο την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών του αεροδρομίου. Σε αντίθεση με τις αυτόνομες μπαταρίες που δραστηριοποιούνται στην αγορά ηλεκτρισμού, η συγκεκριμένη εγκατάσταση εξυπηρετεί πρωτίστως την αυτοκατανάλωση.
Ο στόχος των 7 GW και η επόμενη ημέρα
Η κινητικότητα αυτή αποτελεί μόνο την αρχή ενός ευρύτερου επενδυτικού κύματος. Η Ελλάδα έχει θέσει ως μακροπρόθεσμο στόχο την ανάπτυξη περίπου 7 GW αποθήκευσης, προκειμένου να υποστηριχθεί η περαιτέρω διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να περιοριστούν οι αυξανόμενες περικοπές πράσινης παραγωγής.
Η επίτευξη του στόχου προϋποθέτει επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, αλλά και ταχεία ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών σύνδεσης και διαχείρισης. Παράλληλα, η αγορά καλείται να αντιμετωπίσει ζητήματα που αφορούν το θεσμικό πλαίσιο, τους περιορισμούς στην ανάπτυξη μεγάλων χαρτοφυλακίων και την οικονομική βιωσιμότητα των νέων μονάδων.
Φρένο το πλαφόν των 500 MW
Την άρση του περιορισμού των 500 MW ανά επιχειρηματικό όμιλο για την ανάπτυξη έργων αποθήκευσης ζητούν παράγοντες της ενεργειακής αγοράς, επισημαίνοντας ότι το υφιστάμενο πλαίσιο δημιουργεί εμπόδια στην ταχεία υλοποίηση των επενδύσεων που χρειάζεται το ηλεκτρικό σύστημα.
Πηγές της αγοράς τονίζουν ότι το όριο των 500 ΜW ανά όμιλο εμποδίζει τις επενδύσεις και προσθέτουν ότι η αποθήκευση αποτελεί δραστηριότητα που απαιτεί σημαντική κεφαλαιακή ισχύ, τεχνογνωσία και επιχειρησιακή εμπειρία. Για να επιτευχθούν οι στόχοι της αποθήκευσης, είναι αναγκαία η ανάπτυξη μεγάλων εγκαταστάσεων, οι οποίες συνεπάγονται επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.
Επιπλέον, η αποτελεσματική διαχείριση των μπαταριών και η συμμετοχή τους στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας προϋποθέτουν εξειδικευμένες δυνατότητες, που διαθέτουν κυρίως μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι.
Παράλληλα, παράγοντες του κλάδου εκτιμούν ότι μέσα στην επόμενη πενταετία η αγορά ενδέχεται να αντιμετωπίσει φαινόμενα κανιβαλισμού των εσόδων, καθώς θα αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης.
Υπό αυτές τις συνθήκες, υποστηρίζουν ότι το πλαφόν περιορίζει τη δυνατότητα των ισχυρότερων επενδυτών να αναπτύξουν μεγαλύτερα χαρτοφυλάκια και ενδέχεται να επιβραδύνει την επίτευξη των εθνικών στόχων.
