Με κεντρικό άξονα τη διαχρονική σημασία του ιστορικού «Όχι» του 1940 και τα μηνύματα ελευθερίας, αξιοπρέπειας, πίστης και εθνικής ευθύνης που εξακολουθεί να εκπέμπει, πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2026 η καθιερωμένη ετήσια εορταστική εκδήλωση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος για την εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου.
Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε στην Αίθουσα του Μεγάλου Συνοδικού, στην έδρα της Ιεράς Συνόδου, και αποτέλεσε αφορμή για την ιστορική αναδρομή στα γεγονότα του 1940, αλλά και για την ανάδειξη των αξιών, που συνδέονται με την αντίσταση του ελληνικού λαού απέναντι στον φασιστικό επεκτατισμό και την υπεράσπιση της ελευθερίας.
Κεντρικός ομιλητής ήταν ο υπεύθυνος Πρωτοκόλλου – Διεκπεραιώσεως Αλληλογραφίας της Ιεράς Συνόδου και κληρικός της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Κουντούρης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Από το “ΟΧΙ” του 1940 εις το αιώνιο παρόν της ελληνικής ψυχής».
Το «Όχι» ως διαχρονικό σύμβολο ελευθερίας και αξιοπρέπειας
Η διαχρονική αξία του «Όχι», όχι μόνο ως ιστορικού γεγονότος που καθόρισε την πορεία της Ελλάδας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και ως συμβολισμού της ελευθερίας, της αξιοπρέπειας και της αγωνιστικότητας του ελληνικού λαού, αποτέλεσε το κύριο θέμα της ομιλίας.
Το Έπος του 1940 παραμένει μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς για τη συλλογική ιστορική μνήμη, καθώς ανέδειξε την αποφασιστικότητα ενός λαού να υπερασπιστεί την ελευθερία και την ανεξαρτησία του, παρά τις στρατιωτικές και υλικές δυσκολίες.
Στο πλαίσιο αυτό, η ομιλία του π. Δημητρίου Κουντούρη ανέδειξε τη σύνδεση της ιστορικής μνήμης με τις σύγχρονες ευθύνες, υπογραμμίζοντας ότι το μήνυμα της επετείου δεν περιορίζεται στην αναδρομή στο παρελθόν, αλλά αφορά και τη στάση των σημερινών γενεών απέναντι στις αξίες, που διαμόρφωσαν την ελληνική ιστορική συνείδηση.
Η θυσία των στρατιωτών και η συμβολή των γυναικών της Πίνδου
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη θυσία των Ελλήνων στρατιωτών, οι οποίοι πολέμησαν κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, αντιμετωπίζοντας όχι μόνο τον αντίπαλο στρατό, αλλά και το δριμύ ψύχος, το δύσβατο ορεινό έδαφος και τις σοβαρές δυσκολίες ανεφοδιασμού.
Η μνήμη των μαχητών του μετώπου συνδέθηκε με την προσφορά των γυναικών της Πίνδου, οι οποίες συνέβαλαν καθοριστικά στην υποστήριξη των ελληνικών δυνάμεων. Μετέφεραν τρόφιμα, πυρομαχικά και πολεμοφόδια σε δύσβατες ορεινές διαδρομές, ενώ συμμετείχαν στη μεταφορά τραυματιών και στην κάλυψη αναγκών των στρατιωτών. Η συμβολή τους αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της συμμετοχής ολόκληρης της κοινωνίας στον αγώνα, πέρα από τα όρια του μετώπου.
Παράλληλα, ιδιαίτερη μνεία έγινε στις οικογένειες, που στήριξαν τους μαχόμενους, αναδεικνύοντας τον ρόλο της κοινωνικής αλληλεγγύης και της συλλογικής προσπάθειας σε μια από τις δυσκολότερες περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Επισημαίνεται, ότι η αντίσταση του 1940 δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά στη στρατιωτική δράση. Προϋπέθετε την κινητοποίηση των πολιτών, την αντοχή των οικογενειών και τη συνδρομή ανθρώπων που, από διαφορετικές θέσεις, συνέβαλαν στην αντιμετώπιση των αναγκών του πολέμου.
Η παρουσία και η προσφορά της Εκκλησίας στον Αγώνα
Ξεχωριστή θέση στην ομιλία κατείχε η αναφορά στη συμπαράσταση της Εκκλησίας προς τον ελληνικό λαό και τους στρατιώτες που πολεμούσαν στο μέτωπο.
Η Εκκλησία, μέσα στις συνθήκες του πολέμου, είχε παρουσία τόσο στο πνευματικό, όσο και στο κοινωνικό πεδίο, με τη στήριξη των ανθρώπων, που δοκιμάζονταν από τις συνέπειες των πολεμικών επιχειρήσεων. Η ποιμαντική μέριμνα, η ενίσχυση του ηθικού και η προσφορά προς όσους είχαν ανάγκη αποτέλεσαν πτυχές της συμβολής της σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινωνία αντιμετώπιζε μεγάλες δοκιμασίες. Στην εκδήλωση υπογραμμίστηκε, παράλληλα, ο ιδιαίτερος ρόλος της Ιεράς Συνόδου στη διαφύλαξη της εκκλησιαστικής παράδοσης και στην πνευματική μαρτυρία της Εκκλησίας.
«Το “Όχι” των προγόνων μας γίνεται σήμερα ένα διαρκές “Παρών”»
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Κουντούρης συνέδεσε το παράδειγμα των ανθρώπων του 1940 με τις υποχρεώσεις των σημερινών γενεών απέναντι στην κοινωνία και στις θεμελιώδεις αξίες της ανθρώπινης συνύπαρξης.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Το παράδειγμα του 1940 μάς καλεί να υπηρετούμε με αφοσίωση το καθήκον, τη δικαιοσύνη, την αγάπη και την ειρήνη. Το “ΟΧΙ” των προγόνων μας γίνεται σήμερα για όλους μας ένα διαρκές “ΠΑΡΩΝ” στις αξίες και στις ευθύνες μας. Ας τιμούμε τη μνήμη των ηρώων, κρατώντας ψηλά τη σημαία της πίστεως, της ελευθερίας και της ελληνικής ψυχής».
Συμπυκνώνοντας το βασικό μήνυμα της εκδήλωσης, ότι η τιμή προς τους αγωνιστές του 1940 δεν εξαντλείται στις επετειακές τελετές, αλλά συνδέεται με τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την έμπρακτη υπεράσπιση των αξιών που εκείνοι υπηρέτησαν, αποτέλεσε τη βασική υπενθύμιση από την πλευρά της Εκκλησίας. Η δικαιοσύνη, η αγάπη, η ειρήνη και η αφοσίωση στο καθήκον αναδείχθηκαν ως στοιχεία που μπορούν να προσδώσουν σύγχρονο περιεχόμενο στην επέτειο, μετατρέποντας την ιστορική αναδρομή σε αφορμή προβληματισμού για τις ευθύνες του παρόντος.
Το μήνυμα της Ιεράς Συνόδου για την εθνική επέτειο
Την εκδήλωση έκλεισε ο Αρχιγραμματέας της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, Επίσκοπος Σκιάθου κ. Ιωάννης, ο οποίος μετέφερε τις ευχές του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου και ευχαρίστησε θερμά τον ομιλητή για την εισήγησή του.
Στην εκδήλωση παρέστησαν επίσης ο Γενικός Διευθυντής της ΕΚΥΟ, Επίσκοπος Επιδαύρου κ. Νικόδημος, ο Διευθυντής Δημοσιονομικού Ελέγχου κ. Διονύσιος Γιαννακόπουλος, ο Διευθυντής του Ιστορικού Αρχείου της Εκκλησίας της Ελλάδος, καθηγητής κ. Νικόλαος Τόμπρος, καθώς και κληρικοί και λαϊκοί συνοδικοί υπάλληλοι από όλες τις Συνοδικές Υπηρεσίες.
