Διπλό πακέτο στήριξης, με οριζόντια παρέμβαση στην τιμή της αντλίας και στο ύψος του επιδόματος θέρμανσης, με στόχο να περιορίσει την επιβάρυνση των νοικοκυριών από το αυξημένο ενεργειακό κόστος, ανακοινώνει στις 14 Οκτωβρίου η κυβέρνηση, μία ημέρα πριν από την έναρξη της διάθεσης του καυσίμου. Η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη στήριξη των νοικοκυριών και τη δημοσιονομική επίπτωση των μέτρων, καθώς οποιαδήποτε παρέμβαση μεγάλης κλίμακας μεταφράζεται σε σημαντικό κόστος για τον Προϋπολογισμό.
Το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί με συγκρατημένη ανακούφιση την αποκλιμάκωση που εμφανίζουν τις τελευταίες ημέρες οι διεθνείς και οι διυλιστηριακές τιμές. Έπειτα από αρκετές εβδομάδες συνεχών πιέσεων, καταγράφεται πολυήμερη πτωτική τάση στο διυλισμένο πετρέλαιο. Με τα σημερινά δεδομένα, η αρχική τιμή λιανικής εκτιμάται πλέον ότι θα διαμορφωθεί κάτω από τα 1,90 ευρώ ανά λίτρο στα μεγάλα αστικά κέντρα, έναντι εκτιμήσεων άνω των 2 ευρώ που είχαν διατυπωθεί πριν από δέκα ημέρες.
Ωστόσο δεν υπάρχουν περιθώρια εφησυχασμού, καθώς οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα, πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι. Το επόμενο διάστημα αναμένεται με ενδιαφέρον, καθώς μένει να φανεί πώς θα εξελιχθούν οι τιμές του αργού και ποια θα είναι η επίδρασή τους στην ελληνική αγορά.
Η πρώτη γραμμή άμυνας θα είναι η επιδότηση στην αντλία, η οποία ενδέχεται να φτάσει έως τα 30 λεπτά ανά λίτρο. Εφόσον διατηρηθεί η υποχώρηση των τιμών, επιδίωξη είναι το πετρέλαιο θέρμανσης να διατίθεται σε επίπεδα χαμηλότερα από 1,70 ευρώ ανά λίτρο, ενδεχομένως και 1,60 ευρώ ανά λίτρο. Η ακριβής διάρκεια της επιδότησης δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς θα εξαρτηθεί από τις διεθνείς τιμές, την ένταση της ενεργειακής κρίσης και τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Σε πρώτη φάση, ο κρατικός Προϋπολογισμός θα επιδοτήσει το σύνολο των καταναλώσεων πετρελαίου θέρμανσης που θα διατεθεί στην αγορά από την έναρξη της περιόδου, στις 15 Οκτωβρίου, έως και τις 31 Οκτωβρίου. Τροπολογία των συναρμόδιων υπουργείων που κατατέθηκε στη Βουλή προβλέπει τη δυνατότητα αλλαγής τόσο της διάρκειας εφαρμογής του μέτρου, ώστε να επεκταθεί και πέραν της 31ης Οκτωβρίου, όσο και του ποσού της επιδότησης, με απόφαση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης
Το βασικό σενάριο προβλέπει οριζόντια αύξηση κατά 20%, χωρίς μεταβολή των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων. Με βάση αυτόν τον σχεδιασμό, το ποσό αναφοράς για το πετρέλαιο ανεβαίνει από 300 σε 360 ευρώ, για το φυσικό αέριο από 325 σε περίπου 385 ευρώ και για την ηλεκτρική ενέργεια από 380 σε έως 500 ευρώ. Παράλληλα, το ελάχιστο καταβαλλόμενο ποσό αναμένεται να αυξηθεί από 100 σε 120 ευρώ.
Τα ποσά αυτά δεν αποτελούν το τελικό επίδομα κάθε δικαιούχου. Η βάση υπολογισμού πολλαπλασιάζεται με τον συντελεστή θέρμανσης της περιοχής κατοικίας, ο οποίος είναι υψηλότερος στις ψυχρές και ορεινές ζώνες και χαμηλότερος στα νησιά και στις παραθαλάσσιες περιοχές. Προβλέπεται επίσης προσαύξηση 20% για κάθε εξαρτώμενο τέκνο, ενώ στις περιοχές όπου ο συντελεστής υπερβαίνει τη μονάδα εφαρμόζεται πρόσθετη ενίσχυση 25% ή 50%.
Έτσι, μια οικογένεια με δύο παιδιά στη Θεσσαλονίκη εκτιμάται ότι θα λάβει περίπου 358 ευρώ εφόσον χρησιμοποιεί πετρέλαιο, έναντι 298 ευρώ την προηγούμενη περίοδο. Oικογένεια χωρίς παιδιά στο Βελούχι έλαβε πέρυσι επίδομα περίπου 730 ευρώ και, με την αναμενόμενη αύξηση, το ποσό εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα 876 ευρώ.
Τα κριτήρια επιλεξιμότητας, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, παραμένουν αμετάβλητα. Το εισοδηματικό όριο ανέρχεται σε 16.000 ευρώ για μονομελές νοικοκυριό και σε 24.000 ευρώ για έγγαμους ή μέρη συμφώνου συμβίωσης, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί. Για τις μονογονεϊκές οικογένειες η αφετηρία είναι τα 29.000 ευρώ, με αντίστοιχη προσαύξηση μετά το πρώτο τέκνο. Για όσους ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, τα ακαθάριστα έσοδα δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα 80.000 ευρώ. Η ακίνητη περιουσία δεν μπορεί να ξεπερνά τα 200.000 ευρώ για άγαμους, χήρους ή εν διαστάσει και τα 260.000 ευρώ για έγγαμους και μονογονεϊκές οικογένειες, με επιπλέον 40.000 ευρώ ανά προστατευόμενο παιδί.
Εντός Νοεμβρίου οι αιτήσεις
Η πλατφόρμα myΘέρμανση της ΑΑΔΕ αναμένεται να ανοίξει εντός Νοεμβρίου και να δέχεται αιτήσεις έως τις αρχές Δεκεμβρίου. Η πρώτη πληρωμή προγραμματίζεται έως τις 23 Δεκεμβρίου. Για τους περσινούς δικαιούχους, η προκαταβολή αναμένεται να αντιστοιχεί στο 60% του ποσού που είχαν λάβει κατά την προηγούμενη χειμερινή περίοδο.
Για τη χρηματοδότηση του πακέτου έχουν προβλεφθεί περίπου 200 εκατ. ευρώ για το υπόλοιπο του 2026, ενώ ισόποσο αποθεματικό έχει ενσωματωθεί στον Προϋπολογισμό του 2027 για ενδεχόμενες παρεμβάσεις κατά το πρώτο τρίμηνο. Από αυτά τα κονδύλια θα καλυφθούν οι επιδοτήσεις στα καύσιμα κίνησης και θέρμανσης, συμπεριλαμβανομένης της αναμενόμενης παράτασης της στήριξης στο πετρέλαιο κίνησης. Μόνο για τον Οκτώβριο, το συνολικό κόστος μπορεί να πλησιάσει τα 100 εκατ. ευρώ.
Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το ενεργειακό ζήτημα
Το ενεργειακό ζήτημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο εθνικό πεδίο. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 15ης και 16ης Οκτωβρίου αναμένεται να συζητηθούν οι νέες πιέσεις στις τιμές και τα εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα κράτη-μέλη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη μεγαλύτερης ευελιξίας, αλλά επιμένει ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να είναι προσωρινές, στοχευμένες και προσανατολισμένες κυρίως προς τα οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά.
Η Αθήνα θα επιδιώξει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο, ώστε να μπορεί να ενισχύσει το δίχτυ προστασίας εάν η κρίση παραταθεί ή επιδεινωθεί. Θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για έκτακτα επιδόματα σε χαμηλά εισοδήματα ή για ενεργειακά κουπόνια, κατά τα πρότυπα άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όχι όμως για γενικευμένες μειώσεις τιμών. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να υπάρξει επιδότηση για την αγορά καυσίμων μέσω του Fuel Pass, με το ύψος της να κυμαίνεται από 25 έως 60 ευρώ, ανάλογα με την κατηγορία του οχήματος και τον τόπο κατοικίας. Οι οριζόντιες επιδοτήσεις στα καύσιμα θα εξακολουθήσουν, κατά πάσα πιθανότητα, να αποτελούν εθνική υπόθεση.
