Εγκρίθηκε πριν από λίγο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αποκλειστικά για την Ελλάδα, το αίτημα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να συμπεριληφθούν μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η επέκταση της συγκεκριμένης ρήτρας δεν αφορά τη παροχή πρόσθετων δημοσιονομικών περιθωρίων στην Ελλάδα για μέτρα ελάφρυνσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων από το αυξημένο κόστος καυσίμων. αλλά μόνο ενεργειακές επενδύσεις για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Η επιστολή είχε σταλεί στις 6 Αυγούστου 2026.
“Η σημερινή απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, που αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα, έχει ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία”, δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης και πρόσθεσε: “Επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα είναι μια ισχυρή και αξιόπιστη χώρα, που θέτει στόχους, τους πετυχαίνει και πρωταγωνιστεί στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων.
Η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε σε κρίσιμες επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος της ενέργειας, θα ενισχύσουν την ενεργειακή μας αυτονομία και θα περιορίσουν την εξάρτησή μας από διεθνείς κρίσεις. Ταυτόχρονα, διατηρούμε τη δυνατότητα να στηρίζουμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις όποτε οι συνθήκες το απαιτούν.
Αυτή είναι η Ελλάδα που χτίζουμε. Με ισχυρή φωνή στην Ευρώπη, δυναμική οικονομία και μεγαλύτερη ασφάλεια για την κοινωνία”.
Οι επενδύσεις
Οι νέες επενδύσεις αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028 και θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους, ενώ εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028.
Σημειώνεται ότι οι σχετικές δαπάνες προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Η παρεχόμενη δυνατότητα αποβλέπει στην κάλυψη μέτρων τα οποία ενισχύουν την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος και επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα.
Τα κυριότερα έργα που προγραμματίζεται να ενταχθούν στο εν λόγω πλαίσιο είναι:
•Νέο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ύψους 200 εκατ. ευρώ.
•Νέο πανελλαδικό πρόγραμμα για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες (100.000 δικαιούχοι) ύψους 200 εκατ. ευρώ.
•Νέο έργο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες, φωτοβολταϊκά στη στέγη με μπαταρία) για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και στη Μεγαλόπολη, ύψους 50 εκατ. ευρώ.
•Πρόγραμμα “ΗΛΕΚΤΡΑ” για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών κτηρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων, ύψους 117 εκατ. ευρώ.
•Πρόγραμμα “ΦΟΙΒΟΣ – ΑΘΗΝΑ” για την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολείων (δημοτικά, νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακοί σταθμοί) ύψους 45 εκατ. ευρώ.
•Δράση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στη βιομηχανία ύψους 50 εκατ. ευρώ.
•Σιδηροδρομικά έργα ενίσχυσης της ασφάλειας και επεκτάσεων ύψους 320 εκατ. ευρώ.
•Σταθμοί φόρτισης λεωφορείων ύψους 20 εκατ. ευρώ.
Αυστηροί έλεγχοι
Τα έργα της ενέργειας θα έχουν αυστηρούς ελέγχους. Με βάση τον κανονισμό για την λειτουργία της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια τονίζεται ότι η αξιολόγηση της επιλεξιμότητας συγκεκριμένων μέτρων -ως προς το πεδίο της εφαρμογής, της προσθετικότητας και της στόχευσης/οικονομικής αποδοτικότητας, καθώς και ως προς τον δημοσιονομικό τους αντίκτυπο- θα διενεργηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της τακτικής δημοσιονομικής εποπτείας της. Η αξιολόγηση θα γίνει ειδικά για κριθεί η συμμόρφωση με τον κανόνα μέγιστης ανόδου καθαρών δαπανών.
Για τον σκοπό αυτό, η Ελλάδα θα πρέπει να υποβάλλει στην Επιτροπή, δύο φορές ετησίως, τον κατάλογο των συγκεκριμένων μέτρων ενεργειακής ασφάλειας που θεωρεί επιλέξιμα για ευελιξία βάσει της εθνικής ρήτρας διαφυγής και να παρέχει στοιχεία σχετικά με την επιλεξιμότητα και τον δημοσιονομικό αντίκτυπό τους. Στον κατάλογο που θα καταθέτει την άνοιξη θα πρέπει να περιλαμβάνει τα μέτρα και το δημοσιονομικό τους κόστος για το προηγούμενο έτος καθώς και τις προβλέψεις για το τρέχον έτος, ενώ στη λίστα του φθινοπώρου θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα για το τρέχον έτος, καθώς και μέτρα για το επόμενο έτος, τα οποία έχουν εγκριθεί ή ανακοινωθεί με αξιόπιστο τρόπο και με επαρκή λεπτομέρεια. Αυτό θα επιτρέψει στην Επιτροπή να λάβει υπόψη, στο πλαίσιο της δημοσιονομικής της εποπτείας, αν τα συγκεκριμένα μέτρα για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, είναι εντός των μέγιστων ετήσιων και σωρευτικών ορίων του 0,3% και του 0,6% του ΑΕΠ, αντίστοιχα.
