Αυτό το Σαββατοκύριακο, μερικοί από τους πιο ισχυρούς ηγέτες στον κόσμο συγκεντρώθηκαν στο Νέο Δελχί γύρω από ένα τεράστιο κυκλικό τραπέζι, με τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι να τους προτρέπει να μετατραπούν σε “διαμορφωτές των κανόνων” από απλούς “υιοθετητές κανόνων”.
Μεταξύ των συνδαιτημόνων του ήταν μέλη της ομάδας BRICS, συμπεριλαμβανομένου του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ, του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, ου προέδρου του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, του πρίγκιπα διαδόχου του Άμπου Ντάμπι, Σεΐχη Ζαγιέντ αλ Ναχιάν και του προέδρου της Νότιας Αφρικής Σιρίλ Ραμαφόσα.
Όλες αυτές οι χώρες δεν είναι φυσικοί σύμμαχοι. Έχουν ιστορικό συνοριακών διαφορών, ακόμη και στρατιωτικών αντιπαραθέσεων.
Η Ινδία και η Κίνα ενεπλάκησαν σε μια θανατηφόρα σύγκρουση κατά μήκος των αμφισβητούμενων συνόρων τους το 2020. Το Ιράν και τα ΗΑΕ βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, με την Τεχεράνη να εκτοξεύει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον του άλλου μέλους των BRICS.
Το γεγονός ότι η Ινδία κατάφερε να συγκεντρώσει τους ηγέτες αυτοπροσώπως αποτελεί από μόνο του ένα κατόρθωμα και μαρτυρία της διπλωματικής της εμβέλειας. Το Σαββατοκύριακο παρείχε επίσης μια πλατφόρμα για τις χώρες να επανεκτιμήσουν τις σχέσεις τους υπό το πρίσμα του πολέμου στο Ιράν.
Αλλά η συμφωνία για το πώς θα έπρεπε να μοιάζει μια νέα παγκόσμια τάξη και η επίτευξη απτών αποτελεσμάτων είναι ένα πολύ πιο δύσκολο έργο.
Αντίβαρο στην δυτική επιρροή
Για μέλη όπως η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν, οι BRICS προσφέρουν ένα μέσο για να μειώσουν την επιρροή των ΗΠΑ και της Δυτικής Ευρώπης.
Αλλά η Ινδία διστάζει να χαρακτηρίσει τις χώρες BRICS ως αντιδυτικό μπλοκ. Ο ίδιος ο Μόντι δήλωσε στη σύνοδο κορυφής ότι η ομάδα “δεν είναι εναντίον κανενός”.
Αυτή η διάκριση έχει σημασία για το Νέο Δελχί, το οποίο θέλει να διατηρήσει τις καλές σχέσεις του με έθνη που μπορεί να βρίσκονται σε αντίθεση μεταξύ τους.
Η κοινή δήλωση
Η σύνοδος κορυφής κατάφερε να εκδώσει κοινή διακήρυξη, ενώ οι διαιρέσεις μεταξύ των μελών σπάνια ήταν τόσο κραυγαλέες.
Δύο φορές νωρίτερα φέτος, οι συναντήσεις μεταξύ των υπουργών των BRICS δεν είχαν καταλήξει σε κοινή δήλωση. Αυτή τη φορά επιτεύχθηκε συναίνεση, παρακάμπτοντας όμως ζητήματα για τα οποία τα μέλη διαφωνούν έντονα.
Η “Διακήρυξη του Νέου Δελχί” υιοθετήθηκε την πρώτη ημέρα της συνόδου κορυφής. Για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, η διακήρυξη προτρέπει για “μέγιστη αυτοσυγκράτηση”. Καταδικάζει επίσης “τις επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές και ειρηνικές πυρηνικές εγκαταστάσεις”, αλλά δεν αποδίδει καμία ευθύνη.
Το κείμενο επαναλαμβάνει την υποστήριξη του μπλοκ για μια λύση δύο κρατών στην Παλαιστίνη, αντιτίθεται στον αναγκαστικό εκτοπισμό Παλαιστινίων ή σε ενέργειες που θα μπορούσαν να “νομιμοποιήσουν ή να παρατείνουν την κατοχή”.
Εντούτοις, η κοινή δήλωση δεν κάνει καμία αναφορά στον πόλεμο της Ουκρανίας, ενώ οι διατυπώσεις για το εμπόριο είναι επίσης πολύ προσεκτικές. Αναφέρει ανησυχίες για τους “αδιάκριτους αυξανόμενους δασμούς” και καταδικάζει τις μονομερείς κυρώσεις, χωρίς όμως να κατονομάζει τις ΗΠΑ, θέλοντας να αποφύγουν μια πιθανή αντίδραση της Ουάσινγκτον.
Αρκετά μέλη των BRICS θα ήταν απρόθυμα να προκαλέσουν την οργή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, καθώς ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει στο παρελθόν τις προτάσεις της ομάδας, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής σύνδεσης των ψηφιακών νομισμάτων των κεντρικών τραπεζών για το διασυνοριακό εμπόριο, “αντιαμερικανικές”.
“Το γεγονός ότι δεν αναφέρεται καμία χώρα ονομαστικά, ακόμη και όταν καταδικάζουν τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, φέρει το σήμα κατατεθέν της Ινδίας”, λέει ο Πραβίν Ντόντι, ανώτερος αναλυτής στο International Crisis Group.
Μετά τις εμπορικές απειλές του Τραμπ και το σοκ του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η αναδιαμόρφωση της παγκόσμιας τάξης έχει καταστεί ζωτική ανάγκη για πολλές οικονομίες.
Αυτό που παρείχε η σύνοδος κορυφής των BRICS ήταν μια πλατφόρμα για συναντήσεις που φαινόταν δύσκολο να φανταστεί κανείς πριν από λίγους μήνες.
