Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Ακριβότερα επιτόκια δημιουργούν οι αυξήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που έχουν ήδη περάσει σε μεγάλο μέρος τους στην αγορά. Τα επιτόκια της ΕΚΤ έχουν στενή σχέση με τα σταθερά επιτόκια των νέων δανείων, ενώ στα περισσότερα δάνεια που είναι με κυμαινόμενα επιτόκια, οι αυξήσεις έχουν ήδη περάσει σχεδόν εξ ολοκλήρου στις δόσεις των υφιστάμενων δανείων, ανάλογα και με τη χρονική ωρίμαση του δανείου.
Αυτό έχει να κάνει με τα επιτόκια Euribor τριμήνου στα οποία βασίζονται σχεδόν όλα τα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο (η Τράπεζα Πειραιώς δίνει και κάποια δάνεια με μηνιαίο Euribor που έχει μια μικρή απόκλιση από αυτό του τριμήνου). Τα επιτόκια του Euribor τριμήνου, έχουν ήδη αυξηθεί από τον Ιούνιο και κινούνται πάνω από το 2,44% έως και πάνω από 2,60% κάποιες ημέρες. Βεβαίως έχει σημασία πότε υπολογίζει η τράπεζα τον εκτοκισμός με βάση τη σύμβαση του δανείου και επίσης σε ποια χρονική φάση είναι ένα στεγαστικό δάνειο που μπορεί να είναι για παράδειγμα σταθερό για τα πρώτα 10 χρόνια.
Σε γενικές γραμμές, ωστόσο, για δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, για κάθε 100.000 ευρώ ανεξόφλητου δανείου, αύξηση του επιτοκίου κατά 0,20% σημαίνει περίπου 200 ευρώ περισσότερους τόκους τον χρόνο και αύξηση κατά 0,30% περίπου 300 ευρώ ετησίως.
Στην πραγματική μηνιαία δόση, η αύξηση είναι μικρότερη, γιατί η δόση περιλαμβάνει και αποπληρωμή κεφαλαίου. Σε στεγαστικό 100.000 ευρώ με περίπου 20 χρόνια να απομένουν, αύξηση επιτοκίου κατά 0,20-0,30 της ποσοστιαίας μονάδας ανεβάζει τη δόση περίπου κατά 10-16 ευρώ τον μήνα. Σε επιχειρηματικό ή επαγγελματικό δάνειο με περίπου 10 χρόνια να απομένουν, η αύξηση είναι κοντά στα 10-15 ευρώ τον μήνα ανά 100.000 ευρώ.
Όσο πιο νέο είναι το δάνειο τόσο μεγαλύτερη είναι συνήθως η επιβάρυνση (εφόσον δεν έχει διάρθρωση με σταθερά επιτόκια τα πρώτα χρόνια), επειδή απομένει μεγαλύτερο κεφάλαιο. Αν από ένα αρχικό δάνειο 100.000 ευρώ έχουν απομείνει μόνο 50.000 ευρώ, η ίδια αύξηση επιτοκίου επιβαρύνει περίπου το μισό ποσό.
Πώς υπολογίζει η τράπεζα τα επιτόκια
Το Euribor αλλάζει κάθε μέρα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η δόση αλλάζει με τον ίδιο ρυθμό. Αν το δάνειο είναι συνδεδεμένο, με Euribor τριμήνου, η τράπεζα υπολογίζει το νέο επιτόκιο στην ημερομηνία που προβλέπει η σύμβαση, συνήθως ανά τρεις μήνες. Παίρνει το νέο Euribor, προσθέτει το συμφωνημένο περιθώριο της και πάνω σε αυτό υπολογίζεται η νέα δόση.
Πώς προστατεύονται οι επιχειρήσεις
Μια επιχείρηση που έχει μεγάλο δάνειο με κυμαινόμενο επιτόκιο μπορεί να συμφωνήσει με μια τράπεζα να κλειδώσει το επιτόκιο για μέρος ή για όλο το ποσό.
Για παράδειγμα, μια εταιρεία έχει δάνειο 10 εκατ. ευρώ με Euribor συν 1,5%. Αν φοβάται ότι το Euribor θα συνεχίσει να ανεβαίνει, μπορεί να κάνει μια συμφωνία με την τράπεζα ώστε για τα επόμενα τρία ή πέντε χρόνια να πληρώνει ουσιαστικά ένα σταθερό επιτόκιο. Αν το Euribor ανέβει περισσότερο, η επιχείρηση προστατεύεται. Αν όμως πέσει, δεν επωφελείται πλήρως από την πτώση.
Υπάρχει και δεύτερη λύση: η επιχείρηση πληρώνει ένα ποσό ώστε να βάλει ταβάνι στο επιτόκιο. Για παράδειγμα, συμφωνεί ότι ακόμη και αν το Euribor ανέβει πολύ, εκείνη δεν θα πληρώνει πάνω από ένα συγκεκριμένο επίπεδο. Είναι σαν ασφάλεια απέναντι σε μεγάλη άνοδο των επιτοκίων.
Τα νέα σταθερά δάνεια
Οι αυξήσεις της ΕΚΤ δεν επηρεάζουν πιο άμεσα τα σταθερά επιτόκια στα νέα δάνεια παρά τα κυμαινόμενα, που επηρεάζονται από την αγορά του Euribor. Η ΕΚΤ με τις αποφάσεις της ανεβάζει σταδιακά το κόστος.
Η τράπεζα, εδώ, κοιτάζει πόσο κοστίζει σήμερα στην αγορά να “κλειδώσει” χρήμα για πολλά χρόνια. Για ένα σταθερό επιτόκιο δέκα ετών έχει μεγαλύτερη σημασία το κόστος της αγοράς για τη δεκαετία, για ένα εικοσαετές η εικοσαετία και αντίστοιχα για μεγαλύτερες διάρκειες.
Τα ομόλογα συνδέονται επίσης με αυτή την τιμολόγηση. Όταν ανεβαίνουν οι αποδόσεις των κρατικών και τραπεζικών ομολόγων, αυξάνεται συνήθως και το κόστος με το οποίο οι ίδιες οι τράπεζες δανείζονται από τις αγορές. Αυτό περνά στα νέα σταθερά στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια.
Από την άνοδο των επιτοκίων οι τράπεζες αυξάνουν τα καθαρά έσοδα τους από τόκους. Οι τέσσερις μεγάλες τράπεζες έχουν υπολογίσει ότι άνοδος κατά 0,25% των επιτοκίων φέρνει συνολικά αύξηση των εσόδων τους κατά 135 εκατ. ευρώ ως εξής: Εθνική Τράπεζα 40 εκατ. ευρώ, Τράπεζα Πειραιώς 40 εκατ. ευρώ, Eurobank 35 εκατ. ευρώ και Alpha Bank 20 εκατ. ευρώ.
