Μια ύποπτη ιρανική πυρηνική εγκατάσταση, θαμμένη κάτω από γρανίτη, έχει παρουσιάσει έντονη κατασκευαστική δραστηριότητα φέτος, καθώς εξελίσσεται ο πόλεμος με τις ΗΠΑ, όπως μεταδίδει το CNN, που επικαλείται ομάδα αναλυτών που εξέτασαν δορυφορικές εικόνες έξι ετών.
Η εγκατάσταση Pickaxe Mountain, που βρίσκεται κοντά στο πυρηνικό συγκρότημα του Natanz, περίπου 140 μίλια (225 χιλιόμετρα) νότια της Τεχεράνης, αποτελεί εδώ και καιρό αντικείμενο συστηματικής συζήτησης μεταξύ υπηρεσιών πληροφοριών, οι οποίες τη θεωρούν πιθανή τοποθεσία στην οποία το Ιράν θα μπορούσε να προστατεύσει μελλοντικές προσπάθειες του πυρηνικού του προγράμματος.
Σύμφωνα με νέα ανάλυση δορυφορικών εικόνων από το Center for Strategic and International Studies (CSIS), ένα think tank, το οποίο κοινοποιήθηκε αποκλειστικά στο CNN πριν από τη δημοσίευσή της, φέτος υπήρξε “σαφής αύξηση της κατασκευαστικής δραστηριότητας”.
Η υπόγεια εγκατάσταση είναι “πιθανότατα” σχεδιασμένη ως ασφαλές καταφύγιο για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, σύμφωνα με τους αναλυτές του CSIS.
Η ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών έχει υποστηρίξει ότι το Ιράν ενδέχεται να επιδιώκει να μεταφέρει φυγοκεντρητές στην τοποθεσία, στο πλαίσιο των προσπαθειών εμπλουτισμού ουρανίου, ενώ ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει απειλήσει επανειλημμένα ότι θα πλήξει την εγκατάσταση.
“Μπορεί να πλήξουμε το Pickaxe πολύ σύντομα”, δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους την περασμένη εβδομάδα, προσθέτοντας ότι “γνωρίζουμε όλους όσοι μετακινούνται εκεί”.
Το γρανιτένιο βουνό, ωστόσο, αποτελεί δύσκολο στόχο ακόμη και για τις “βαρύτερες μη πυρηνικές” βόμβες του Πενταγώνου, ανέφερε η ομάδα του CSIS. Και δεν είναι η μόνη ιρανική πυρηνική εγκατάσταση που θεωρείται ότι βρίσκεται εκτός εμβέλειας των όπλων της σημερινής γενιάς.
Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ εργάζονται για να βρουν κάποιον τρόπο να πλήξουν αυτές τις εγκαταστάσεις, ακόμη και καθώς οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό σε άλλους τύπους στόχων κατά τη διάρκεια της εξάμηνης σύγκρουσης με το Ιράν.
Τέσσερις ημέρες πριν από την έναρξη της αμερικανικής επιχείρησης “Epic Fury”, ένας υπεύθυνος προγράμματος σε μια σχετικά άγνωστη υπηρεσία του Πενταγώνου, η οποία είναι επιφορτισμένη με την αντιμετώπιση όπλων μαζικής καταστροφής, υπέγραψε επείγουσα αιτιολόγηση σύμβασης ύψους 1,2 εκατομμυρίων δολαρίων, για την επισκευή μιας “μοναδικής υπόγειας εγκατάστασης δοκιμών στο White Sands Missile Range” στο Νέο Μεξικό, για μια “δοκιμή με πραγματικά πυρά σχεδιασμένη να επικυρώσει απόρρητες δυνατότητες έναντι ταχέως αναδυόμενων απειλών”.
Το έγγραφο της Defense Threat Reduction Agency (DTRA) αναρτήθηκε σε ομοσπονδιακή βάση δεδομένων στις 27 Φεβρουαρίου, δηλαδή μία ημέρα πριν από την έναρξη του πολέμου.
Το υπόμνημα ανέφερε ότι η “ταχεία προετοιμασία της δοκιμής”, όπως χαρακτήρισε τη σύμβαση που ανατέθηκε στην Pate Construction μια άλλη βάση δεδομένων, έπρεπε να ολοκληρωθεί μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες, λόγω μιας “οδηγίας εθνικής ασφάλειας με αυστηρά χρονικά περιθώρια”.
Τα σχέδια για τη δοκιμή συνδέονταν με τον πόλεμο στο Ιράν, δήλωσαν στο CNN τρεις πηγές που γνωρίζουν το θέμα, καθώς και με την ανάγκη ανάπτυξης ενός τρόπου για την προσβολή των βαθύτερα θαμμένων υπόγειων εγκαταστάσεων του Ιράν και, πιθανότατα, την προσομοίωση αμερικανικών επιθέσεων εναντίον συγκεκριμένων πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Οι ΗΠΑ είχαν προηγουμένως πλήξει πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025, στο πλαίσιο αυτού που ο στρατός αποκάλεσε “Operation Midnight Hammer”. Παρότι οι επιθέσεις κατέστρεψαν με επιτυχία ορισμένες βασικές τοποθεσίες που συνδέονταν με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ένας κορυφαίος Αμερικανός στρατηγός δήλωσε σε νομοθέτες πέρυσι ότι η βαθιά θαμμένη πυρηνική εγκατάσταση του Ισφαχάν είχε απλώς υποστεί κατάρρευση/επιχωμάτωση στις εισόδους της, επειδή το Πεντάγωνο πίστευε ότι οι βόμβες καταστροφής καταφυγίων -γνωστές ως Massive Ordnance Penetrator (MOP)- δεν θα μπορούσαν να την εξουδετερώσουν.
Ο αμερικανικός στρατός εργάζεται για την ανάπτυξη μιας βόμβας “διεισδυτή επόμενης γενιάς”, η οποία θα διαδεχθεί την υφιστάμενη MOP και ενδεχομένως θα μπορεί να πλήττει στόχους που βρίσκονται ακόμη βαθύτερα κάτω από την επιφάνεια. Μια σύμβαση για την έναρξη των εργασιών πάνω σε ένα πρωτότυπο ανατέθηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, ενώ η Πολεμική Αεροπορία τον Ιούνιο απηύθυνε πρόσκληση σε εταιρείες της αμυντικής βιομηχανίας να υποβάλουν προτάσεις για το νέο όπλο.
Δορυφορικές εικόνες που εξετάστηκαν από το CNN δείχνουν ότι, μεταξύ 16 και 18 Φεβρουαρίου, άρχισαν εργασίες εκσκαφής σε μια απομακρυσμένη εγκατάσταση της DTRA και της US Strategic Command στο White Sands, η οποία προορίζεται για τη δοκιμή των επιπτώσεων όπλων σε στόχους που βρίσκονται βαθιά κάτω από την επιφάνεια. Ο χρονισμός συμπίπτει με εκείνον της επείγουσας σύμβασης: η Pate Construction υπέβαλε εκτίμηση για τις εργασίες της δοκιμής στις 17 Φεβρουαρίου και έλαβε τη σύμβαση την επόμενη ημέρα, σύμφωνα με τα ομοσπονδιακά αρχεία συμβάσεων.
Οι εργασίες στην απομακρυσμένη τοποθεσία, γνωστή ως Alternate Seismic Hardrock in Situ Test Site, συνεχίστηκαν έως τα μέσα Μαρτίου, καθώς ένας σωρός από χώμα εκσκαφής μεγάλωνε σταδιακά. Σύμφωνα με τις εικόνες, αυτή η φάση της δραστηριότητας φαίνεται ότι σταμάτησε τότε.
Παρόμοια με το Pickaxe Mountain, η εγκατάσταση δοκιμών της DTRA στο White Sands είναι επίσης διαμορφωμένη μέσα σε γρανίτη, σύμφωνα με περιβαλλοντική αξιολόγηση.
Το CNN δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα εάν η δοκιμή πραγματοποιήθηκε, ούτε μπόρεσε να επιβεβαιώσει τον σκοπό των εργασιών στην εγκατάσταση δοκιμών της DTRA που παρατηρήθηκαν μέσω δορυφορικών εικόνων. Το Πεντάγωνο δεν απάντησε αμέσως στα ερωτήματα του CNN. Η Pate Construction δεν απάντησε στις τηλεφωνικές κλήσεις δημοσιογράφου του CNN.
Ο αμερικανικός στρατός διατηρεί επιχειρησιακά σχέδια για πλήγματα εναντίον του Pickaxe, και η τοποθεσία αποτελούσε μέρος ενός πακέτου στόχων που εξεταζόταν νωρίτερα αυτό το καλοκαίρι, όταν ο Τραμπ απειλούσε να κλιμακώσει τη σύγκρουση με το Ιράν, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το θέμα. Το σχέδιο επίθεσης εναντίον του Pickaxe προέβλεπε τη χρήση ορισμένων από τις μεγαλύτερες βόμβες του αμερικανικού οπλοστασίου, αν και παραμένει ασαφές εάν αυτά τα πυρομαχικά μπορούν να διεισδύσουν αρκετά βαθιά στο υπέδαφος ώστε να καταστρέψουν οτιδήποτε ενδέχεται να έχει μεταφέρει εκεί το Ιράν, πρόσθεσε η πηγή.
Οι προσπάθειες για την ανάπτυξη σχεδίων αποφασιστικών πληγμάτων εναντίον υπόγειων εγκαταστάσεων συνεχίζονται. Πηγή που γνωρίζει το θέμα δήλωσε στο CNN ότι στελέχη του υπουργείου Άμυνας πραγματοποίησαν πρόσφατα ένα “planning sprint” (εντατική, ταχεία φάση σχεδιασμού) για το συγκεκριμένο ζήτημα.
Η εγκατάσταση στο Pickaxe Mountain είναι “πιθανότατα” σχεδιασμένη για έναν από τρεις σκοπούς, οι οποίοι συνδέονται όλοι με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, σύμφωνα με την ανάλυση του CSIS. Θα μπορούσε να είναι εγκατάσταση συναρμολόγησης φυγοκεντρητών, εγκατάσταση εμπλουτισμού ή ένα ασφαλές καταφύγιο για άλλες εργασίες “σχετικές με πυρηνικά όπλα”, όπως η μετατροπή ουρανίου σε μεταλλική μορφή.
Στην έκθεσή τους, οι αναλυτές του CSIS υποστήριξαν ότι οι κατασκευαστικές εργασίες στην εγκατάσταση “έχουν μετατοπιστεί από την ενεργή εκσκαφή προς πιθανότατα τις εσωτερικές κατασκευές και τη συνεχιζόμενη ενίσχυση του εξωτερικού”.
Το Pickaxe Mountain το 2026 έχει παρουσιάσει “περισσότερη δραστηριότητα στους δρόμους” από ποτέ άλλοτε, ενώ οι πρόσθετες εργασίες περιλαμβάνουν “ανύψωση και ενίσχυση των προσβάσεων στις πύλες των σηράγγων, ασφαλτόστρωση του εσωτερικού οδικού δικτύου, ενίσχυση γύρω από τις περιοχές πρόσβασης και ισοπέδωση και απομάκρυνση” του χώματος που είχε εκσκαφεί κατά την κατασκευή των σηράγγων, ανέφερε η έκθεση.
Οι αναλυτές του CSIS προειδοποίησαν ότι η “συνεχής κατασκευαστική δραστηριότητα” που έχουν παρατηρήσει στο Pickaxe Mountain, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, υποδηλώνει ότι η εγκατάσταση “δεν είναι ακόμη σε θέση να πραγματοποιήσει εργασίες εμπλουτισμού, εάν αυτός είναι ο προβλεπόμενος σκοπός της”.
