Του Νίκου Ρουσάνογλου
Με τα προβλήματα επιλεξιμότητας των κλειστών διαμερισμάτων να μην έχουν ακόμα επιλυθεί, η κυβέρνηση προχώρησε σε μία ακόμα μηνιαία παράταση της προθεσμίας για την έκδοση των απαιτούμενων βεβαιώσεων για την συμμετοχή στο πρόγραμμα “Ανακαίνιση Κατοικίας” που χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ της περιόδου 2021-2027. Έτσι, οι ενδιαφερόμενοι έχουν περιθώριο μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου (αντί για τις 31 Αυγούστου), προκειμένου να κατορθώσουν να εντάξουν το ακίνητό τους, εφόσον φυσικά αυτό είναι κλειστό.
Παράλληλα, σύμφωνα με τα όσα ανακοινώθηκαν την περασμένη Παρασκευή από τα Υπ. Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος κι Ενέργειας, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, αναμένεται και Κοινή Υπουργική Απόφαση, όπου εκτός από την παράταση θα περιλαμβάνεται και η διεύρυνση των κριτηρίων χρηματοδότησης για τις κλειστές κατοικίες, δίνοντας τη δυνατότητα σε περισσότερους πολίτες να προχωρήσουν σε ανακαίνιση και ήπια ενεργειακή αναβάθμιση των ακινήτων τους. Ειδικότερα, θα παρέχεται η δυνατότητα ένταξης και περισσότερων κλειστών κατοικιών ανά αιτούντα.
Σημειώνεται, επίσης, ότι ο αποκλεισμός επιλεξιμότητας των κλειστών κατοικιών, που αποκτήθηκαν εντός του 2026 προκύπτει με σαφήνεια από την αρχική ΚΥΑ της Δράσης (86272ΕΞ/02-06-2026 Β’ 3058) σύμφωνα με την οποία η κλειστή κατοικία θα πρέπει να έχει συμπεριληφθεί στη δήλωση του αιτούντος για το φορολογικό έτος 2025.
Μέχρι σήμερα στο πλαίσιο της Δράσης “Ανακαίνιση Κατοικίας” του ΕΣΠΑ 2021-2027 έχουν εκδοθεί περισσότερες από 90.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας, ενώ το σύνολο των χρηστών της πλατφόρμας είναι 380.000. Η πλατφόρμα, η οποία υλοποιήθηκε από τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, παρέχει πλέον τη δυνατότητα σε περισσότερους πολίτες να εκδώσουν βεβαίωση επιλεξιμότητας σε πραγματικό χρόνο. Τα στοιχεία των πολιτών αντλούνται μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της ΓΓΠΣΨΔ από την ΑΑΔΕ, το ΥΠΕΣ και τον ΔΕΔΔΗΕ.
Τα προβλήματα και το εξώδικο ομάδων πολιτών
Ωστόσο, όπως φαίνεται τα προβλήματα δεν έχουν ακόμα επιλυθεί. Την περασμένη εβδομάδα και πριν την νέα αυτή παράταση, ομάδα 430 ιδιοκτητών κλειστών κατοικιών προχώρησε σε κοινή εξώδικη διαμαρτυρία, μετά την απουσία απάντησης της Διοίκησης και την αλλαγή της επίσημης αιτίας του αποκλεισμού τους στις “Συχνές Ερωτήσεις-Απαντήσεις”, χωρίς – όπως υποστηρίζουν – ο αποκλεισμός αυτός να προκύπτει από την ΚΥΑ. Αντιθέτως, όπως αναφερόταν στην αρχική έκδοση των “Συχνών Ερωτήσεων – Απαντήσεων”, ο αποκλεισμός οφείλεται σε έλλειψη της ηλεκτρονικής πλατφόρμας και στην αδυναμία διεκπεραίωσης του προβλεπόμενου διοικητικού ελέγχου. Η εξώδικη διαμαρτυρία επιδόθηκε στη Γενική Γραμματέα ΕΣΠΑ και στον Γενικό Γραμματέα Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και κοινοποιήθηκε στους συναρμόδιους Υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Μεταξύ άλλων, όπως τονίζουν, η πλατφόρμα αποκλείει οριζόντια όλες τις κλειστές κατοικίες που αποκτήθηκαν εντός του 2026, ακόμα και όταν πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. “Ο αποκλεισμός αυτός δεν οφείλεται στη μη πλήρωση των κριτηρίων από τις κατοικίες, αλλά στην αδυναμία της πλατφόρμας να ελέγξει τα στοιχεία που προβλέπει το κανονιστικό πλαίσιο της Δράσης. Η απάντηση που δίνεται στις “Συχνές Ερωτήσεις – Απαντήσεις” επικαλείται αυτή την αδυναμία ελέγχου και εισάγει την 31.12.2025 ως καταληκτική ημερομηνία απόκτησης κατοικίας, παρότι ο συγκεκριμένος περιορισμός δεν προβλέπεται από την ΚΥΑ.
Όπως αναφέρουν οι ιδιοκτήτες, στην αρχική έκδοση του εγγράφου “Συχνές Ερωτήσεις – Απαντήσεις”, η οποία δημοσιεύθηκε στις 22 Ιουνίου 2026, το Υπουργείο απέδιδε τη μη επιλεξιμότητα των κατοικιών που αποκτήθηκαν εντός του 2026 στον τρόπο λειτουργίας της αυτοματοποιημένης διασταύρωσης και, ειδικότερα, στην αδυναμία της πλατφόρμας να αποκτήσει πρόσβαση στα στοιχεία του εντύπου Ε2 του προηγούμενου ιδιοκτήτη. Με την αιτιολογία αυτή αναγνωριζόταν ουσιαστικά ότι ο αποκλεισμός δεν οφείλεται στη μη πλήρωση κάποιας προϋπόθεσης της ΚΥΑ, αλλά σε τεχνική και διοικητική αδυναμία της εφαρμοζόμενης διαδικασίας ελέγχου.
Στην ανακοίνωσή τους επισημαίνουν επίσης, ότι στις 17 Αυγούστου 2026, μετά τις παραπάνω καταγγελίες και χωρίς να έχει τροποποιηθεί στο συγκεκριμένο σημείο η ΚΥΑ, αναρτήθηκε αναθεωρημένη έκδοση των “Συχνών Ερωτήσεων – Απαντήσεων”. Από τη νέα απάντηση στην Ερώτηση 4 αφαιρέθηκε η προηγούμενη αιτιολογία περί αδυναμίας πρόσβασης της πλατφόρμας στο Ε2 του προηγούμενου ιδιοκτήτη. Στη θέση της προστέθηκε ο ισχυρισμός ότι η μη επιλεξιμότητα των κλειστών κατοικιών που αποκτήθηκαν το 2026 απορρέει απευθείας από τους όρους της ΚΥΑ.
Ωστόσο, ο αποκλεισμός παρέμεινε αμετάβλητος και μεταβλήθηκε μόνο η αιτιολογία του. Αντί δηλαδή να δοθεί λύση στο πρόβλημα και να αντιμετωπιστεί η αρχικώς αναγνωρισμένη έλλειψη της πλατφόρμας, επιχειρήθηκε να θεμελιωθεί εκ των υστέρων ο αποκλεισμός στην ΚΥΑ, χωρίς να έχει προηγηθεί σχετική τροποποίηση του κανονιστικού πλαισίου.
Μάλιστα, στο αναθεωρημένο έγγραφο εξακολουθούν να συνυπάρχουν δύο διαφορετικές αιτιολογίες: η αρχική τεχνική αδυναμία της διαδικασίας διασταύρωσης, η οποία παραμένει στις οδηγίες προς το τηλεφωνικό κέντρο, και η μεταγενέστερη επίκληση κανονιστικού κωλύματος.
Έτσι, οι ιδιοκτήτες καλούν πλέον εξωδίκως τη Διοίκηση να παύσει τον οριζόντιο αποκλεισμό των κλειστών κατοικιών που αποκτήθηκαν εντός του 2026, να διορθώσει την Ερώτηση 4 και τις σχετικές οδηγίες προς την Ομάδα Υποστήριξης και να προσαρμόσει άμεσα την πλατφόρμα στους προβλεπόμενους από την ΚΥΑ ελέγχους. Μάλιστα, προειδοποιούν ότι εάν δεν δοθεί άμεσα ουσιαστική λύση, οι ιδιοκτήτες γνωστοποιούν ότι θα προχωρήσουν στην άσκηση κάθε προβλεπόμενου διοικητικού και δικαστικού μέσου, συμπεριλαμβανομένης της αίτησης ακυρώσεως και της αίτησης αναστολής ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. Παράλληλα, προαναγγέλλουν καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αναφορά στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον τρόπο εφαρμογής της συγχρηματοδοτούμενης Δράσης και τη συμβατότητά του με το εθνικό και το ενωσιακό δίκαιο.
Με βάση τους σχετικούς όρους του προγράμματος, για να αναγνωριστεί μία κατοικία ως κλειστή, πρέπει να έχει δηλωθεί με τον αντίστοιχο τρόπο στην ΑΑΔΕ, τουλάχιστον από το 2024 και μετά, και να επιβεβαιώνεται η πολύ χαμηλή ή μηδενική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, σύμφωνα με μαρτυρίες πολιτών και μηχανικών, υπάρχουν περιπτώσεις που δεν αντλούνται τα φορολογικά στοιχεία, ενώ σε άλλες δεν εμφανίζονται σωστά τα δεδομένα της ηλεκτροδότησης, ή δεν αντιστοιχίζεται ο μετρητής με τη συγκεκριμένη ιδιοκτησία, κάτι που φανερώνει προβλήματα στην επικοινωνία ανάμεσα στον ΔΕΔΔΗΕ και την ΑΑΔΕ.
Το πρόβλημα μεγεθύνται και από το γεγονός ότι τα προσυμπληρωμένα στοιχεία αρκετών αιτήσεων εμφανίζονται με λάθος τρόπο, ή ελλιπή και δεν υπάρχει η δυνατότητα στον χρήστη να τα διορθώσει μέσα στην πλατφόρμα. Γι’ αυτό, οι ιθύνοντες συστήνουν στους πολίτες, πριν μπουν στην πλατφόρμα να προχωρήσουν στις απαιτούμενες διορθώσεις των στοιχείων των ακινήτων τους, επιβεβαιώνοντας ότι η κατοικία έχει όντως δηλωθεί ως κενή για τα απαιτούμενα έτη και ότι τα στοιχεία της στο Ε9 και το Ε2 είναι ακριβή. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα τετραγωνικά μέτρα, στο ποσοστό πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας, στο έτος κατασκευής, στον αριθμό παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και στη χρήση του ακινήτου.
