-|-
Δύσκολο φθινόπωρο αναμένεται για την Ε.Ε. και την Ελλάδα, αφού η κρίση στον Περσικό δημιουργεί, εκτός από πληθωριστικές πιέσεις, κινδύνους για το χρέος Ευρώπης και Ελλάδας και πιθανότητα για μεγάλη αύξηση του κόστους χρήματος.
Προς το παρόν, η έλλειψη ενεργειακής επάρκειας της Ε.Ε., σε συνδυασμό με τη συνέχιση του αποκλεισμού του στενού του Ορμούζ και της, πρακτικά, διακοπής μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου από τις χώρες του Περσικού πιέζουν σταθερά προς τα πάνω τις διεθνείς τιμές. Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει την Ε.Ε., η οποία είναι γνωστό ότι δεν έχει ενεργειακή επάρκεια, να υπομένει σοβαρές πιέσεις στις αγορές στις αποδόσεις των ομολόγων κυρίως των μεγάλων οικονομιών.
Σε πιο πρακτικό πεδίο, η Ε.Ε. εκτός από τη δυσκολία, λόγω υψηλών τιμών, αναπλήρωσης των στρατηγικών αποθεμάτων σε φυσικό αέριο ενόψει του χειμώνα, αντιμετωπίζει υψηλό πληθωρισμό στα όρια του 3%. Σαν να μην έφταναν αυτά, τον Σεπτέμβριο η ΕΚΤ θα συνεδριάσει για να αποφασίσει για τη συνέχεια της νομισματικής της πολιτικής. Αν έχουμε απόφαση για δεύτερη αύξηση επιτοκίων κατά 0,25%, η Ε.Ε. θα αποκτήσει άλλο ένα πρόβλημα: την αύξηση του κόστους χρήματος και για τις επιχειρήσεις αλλά και για το κρατικό χρέος, αφού οι αποδόσεις των ομολόγων θα κινηθούν ανοδικά.
Από την άλλη, το buy back αμερικανικών ομολόγων στις ΗΠΑ, για να μειωθούν οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις των ομολόγων. Με τον τρόπο αυτό αποσυμπιέζει κάπως την κατάσταση στη δική της αγορά χρέους, “ταχυδρομώντας” όμως τη διεθνή ανησυχία για το χρέος στην Ευρώπη. Τούτο διότι η ΕΚΤ αντιμετωπίζει αντίστοιχο πρόβλημα, αφού Ιταλία και Γαλλία δανείζονται πλέον με επιτόκια πάνω από 4% και η Γερμανία με 3,25%. Η εξίσωση που θα πρέπει να λύσει η ΕΚΤ θα είναι δύσκολη, αν δεν θέλει από τη μία, να αυξάνει τα επιτόκια για να τιθασεύσει τον πληθωρισμό και από την άλλη, να ανοίξει ξανά το κεφάλαιο της ποσοτικής χαλάρωσης, για να μειωθούν οι αποδόσεις του ευρωπαϊκού χρέους.
Η αλλαγή στρατηγικής των ΗΠΑ
Το σκηνικό μπορεί να γίνει ακόμη πιο γκρίζο με τη συνδρομή της πολιτικής των ΗΠΑ. Ο πρόεδρος Τραμπ, σε μια προσπάθεια να έχει μια γρήγορη νίκη στη διαμάχη με το Ιράν, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών τον Νοέμβριο, απειλεί με οικονομικό πόλεμο όχι μόνο το Ιράν, αλλά και τις χώρες που το υποστηρίζουν οικονομικά. Ανάμεσα στους μεγαλύτερους οικονομικούς εταίρους του Ιράν είναι η Κίνα και η Ρωσία, η οποία εμπλέκεται στον πόλεμο με την Ουκρανία.
Εκτός όμως από τα κράτη, θα αρχίσει και ένα “κυνήγι μαγισσών” για τις τράπεζες και κάθε είδους οργανισμούς οι οποίοι συνεργάζονται σήμερα με το Ιράν, επιτείνοντας την αβεβαιότητα που κυριαρχεί στη διεθνή οικονομία.
Οι συνέπειες
Ο υψηλός πληθωρισμός είναι ο πρώτος και πιο ορατός κίνδυνος για Ελλάδα και Ευρώπη. Η ένταση στον Περσικό, ο οικονομικός πόλεμος που ξεκινούν η ΗΠΑ μπορεί να έχουν απάντηση από το Ιράν χτυπήματα σε υποδομές ενέργειας στην περιοχή και συνέχιση του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ. Αυτό θα αυξήσει ακόμη περισσότερο τις διεθνείς τιμές πετρελαίου, που σήμερα βρίσκονται στα 95 δολάρια το βαρέλι και του φυσικού αερίου, που σήμερα είναι στα 65,6 ευρώ η θερμική μεγαβατώρα.
Η Ελλάδα θα προσπαθήσει να αντιμετωπίσει τον εισαγόμενο πληθωρισμό με τη συμφωνία κυρίως για μείωση των τιμών από 5% έως και 20% στην οποία έχουν δεσμευτεί στην κυβέρνηση οι παράγοντες του εμπορίου και την επιδότηση των 10 λεπτών το λίτρο για το πετρέλαιο κίνησης.
Εκείνο που θα είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί είναι η αύξηση του κόστους χρήματος, η οποία θα έρθει με την επόμενη αύξηση των επιτοκίων του ευρώ κατά 0,25%, που αναμένεται να προχωρήσει η ΕΚΤ πριν από το τέλος του χρόνου για να περιορίσει την αύξηση των τιμών. Επίσης, υπάρχει το ενδεχόμενο, αν η άνοδος του πληθωρισμού στην Ε.Ε. ξεπεράσει το 3%, να δούμε και μια τρίτη αύξηση επιτοκίων (η πρώτη αύξηση κατά 0,25% έγινε το Ιούνιο) από την ΕΚΤ, φτάνοντας τη συνολική αύξηση των επιτοκίων του ευρώ στο 0,75% σε έξι μήνες. Αυτό θα είναι ένα ακόμη χτύπημα στην ούτως ή άλλως ισχνή ανάπτυξη της Ε.Ε. από το 0,8%, ενώ θα έχει ανάλογες συνέπειες και για την Ελλάδα.
Επίσης είναι πιθανό η όξυνση της έντασης στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου να αναστείλει πολύτιμες παραγωγικές επενδύσεις προς την Ελλάδα, η οποία έπειτα από χρόνια κερδίζει έδαφος ως επενδυτικός προορισμός.
Τα ομόλογα
Μια ακόμη πιο επικίνδυνη εξέλιξη θα είναι να ενταθεί η επίθεση στους τίτλους χρέους της Ε.Ε. Ειδικά αν οι ΗΠΑ συνεχίσουν την επαναγορά του δικού τους χρέους. Κάτι τέτοιο θα μεταφέρει τον κίνδυνο για τη βιωσιμότητα του χρέους στην Ευρώπη. Η Ελλάδα σε αυτό είναι σχετικά προστατευμένη, αφού έχει σχεδόν ολοκληρώσει το ετήσιο δανειακό της πρόγραμμα, ενώ διαθέτει και ένα μεγάλο απόθεμα ταμειακών διαθεσίμων ύψους 37 δισ. ευρώ. Ωστόσο η αβεβαιότητα θα θολώσει την εικόνα που θέλει να δώσει η Ελλάδα αποπληρώνοντας περίπου 13 δισ. ευρώ από το μνημονικό χρέος.
Στρατιωτική εμπλοκή;
Μια άλλη συνέπεια για την Ελλάδα θα είναι η άμεση στρατιωτική της εμπλοκή στην κρίση, αν το Ιράν πραγματοποιήσει την απειλή του να χτυπήσει στρατιωτικούς στόχους των ΗΠΑ εκτός της περιοχής του Περσικού.
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η Ελλάδα μεταφέρει πυραυλικά συστήματα κοντά στα σύνορα με τη Βουλγαρία και την Κρήτη, για να μπορεί να αμυνθεί από μια επίθεση του Ιράν, ενώ θα διατηρήσει την παρουσία της και στην Κύπρο. Όλα αυτά μπορεί να δημιουργήσουν ανησυχία σε ξένους επισκέπτες, οι οποίοι θα ακυρώσουν τις διακοπές τους στα ελληνικά νησιά.
