Λευκή οθόνη κάτω από τον έναστρο ουρανό, ανάμεσα σ΄ αγιόκλημα και γιασεμιά! Η συλλογική μνήμη πολλών γενεών.
1978. Ολα αυτά τα περιέγραψε με υπέροχους στίχους ο σπουδαίος Λουκιανός Κηλαηδόνης και μάς χάρισε μία γλυκιά μελωδία με τη φωνή τής Βίκυς Μοσχολιού: Είναι κάτι νύχτες με φεγγάρι μες τα θερινά τα Σινεμά.
Ηταν η νοσταλγία των παιδικών χρόνων και της χρυσής εποχής των θερινών κινηματογράφων;
Ο μύχιος πόθος ότι αυτοί θα συνεχίσουν την πορεία τους και θα μάς χαρίζουν αξέχαστες βραδιές; Μάλλον και τα δύο!
Εκείνα τα χρόνια όμως, τέλη της δεκαετίας τού 70, ξεκίνησε η σταδιακή μείωση των θερινών κινηματογράφων και η φθίνουσα πορεία τους. Πολλοί έκλεισαν οριστικά και χάθηκαν από τον αστικό ιστό.
Αιτίες; Πολλές. Η μαζική διάδοση της έγχρωμης τηλεόρασης, τα βίντεο και οι κασέτες που έφερναν ταινίες στο σπίτι, η οικοδομική ανάπτυξη που μετέτρεψε τα σινεμά σε πολυκατοικίες, πάρκινγκ και σούπερ μάρκετ, η κρίση τού ελληνικού κινηματογράφου.
Έμοιαζε σα να έκλεινε ένας κύκλος. Μία παράδοση και μία ιστορία που είχαν ξεκινήσει από πολύ παλιά. Στα Χανιά υπήρχε το Σινέ Κήπος από το 1912 που θεωρείται ο αρχαιότερος στην Ευρώπη. Στην Αθήνα υπήρχε από το 1919 η Μπομπονιέρα στην Κηφισιά, και από το 1935 το Σινέ Θησείον που θεωρείται από τούς ωραιότερους θερινούς κινηματογράφους παγκοσμίως.
Τα θερινά σινεμά δεν ήταν απλά ένας χώρος προβολής ταινιών, αλλά ένας τόπος όπου η ψυχαγωγία συνδυάζεται με την κοινωνική συνανστροφή, τη φύση και την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα τού Ελληνικού καλοκαιριού. Ενα σημείο συνάντησης για οικογένειες και παρέες. Μία μοναδική εμπειρία, μία πολιτιστική επαφή με τον διεθνή και Ελληνικό κινηματογράφο.
Η χρυσή εποχή των θερινών σινεμά ήταν η εικοσαετία από το 1955 έως το 1975 με τη λειτουργία εκατοντάδων σε όλη τη χώρα. Σχεδόν σε κάθε γειτονιά τής Αθήνας και τής Θεσσαλονίκης, αλλά και άλλων πόλεων. Ειδικά την δεκαετία τού 1960 υπήρχαν 500-600 θερινά σινεμά σε όλη την Ελλάδα. Και, μάλιστα, με πολύ ωραία ονόματα: Αίγλη, Ριβιέρα, Ζέφυρος, Ηραίον, Αύρα, Σελήνη.
Από τα μέσα τής δεκαετίας τού 1990 ξεκίνησε μία αξιοσημείωτη αναβίωση των θερινών σινεμά, που έγινε πολύ εμφανής από το 2000 και μετά. Ειδικά δε, από το 2010 και πέρα μιλάμε για άνθηση. Πολλοί ιστορικοί κινηματογράφοι ανακαινίστηκαν, άρχισαν να λειτουργούν και νέα Δημοτικά σινεμά, κι΄ άρχισαν να προβάλλονται επανεκδόσεις παλαιών κλασικών ταινιών που προσέλκυσαν το ενδιαφέρον τού κόσμου.
Τις είχε προβλέψει από το 1982 η Λίνα Νικολακοπούλου, όταν έβαζε κι΄ αυτή την δική της πινελιά, ωδή στα θερινά σινεμά: Το καλοκαίρι θα ΄ρθεί στην ταράτσα τού Βοξ, να κοιτάμε τις νύχτες τη Μανιάνι γκρο πλαν, καρφωμένη με δέκα σαΐτες.
Την υπέροχη Αννα Μανιάνι που έλαμψε το 1945 στο “Ρώμη, ανοχύρωτη πόλη”, το αριστούργημα τού Ρομπέρτο Ροσελίνι και τού Ιταλικού νεορεαλισμού.
Οι επανεκδόσεις και προβολές παλαιών αριστουργημάτων διαδέχονταν η μία την άλλη.
Αξέχαστες ταινίες τού Χίτσκοκ, Γαλλικά και Αμερικάνικα φιλμ νουάρ, και, φυσικά, υπέροχες ταινίες τού Ιταλικού, Γαλλικού και γενικότερα του Ευρωπαϊκού κινηματογράφου των δεκαετιών 1960 και 1970.
Τα θερινά σινεμά άρχισαν πάλι να προσελκύουν χιλιάδες θεατές. Οι χώροι ζωντάνεψαν και πάλι. Οχι μόνο λόγω των προβολών εξαιρετικών ταινιών, αλλά και γιατί προσφέρουν μία εμπειρία που συνδυάζει τον κινηματογράφο με το Ελληνικό καλοκαίρι.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που όλη αυτή η διαχρονική μαγεία των θερινών σινεμά έχει αποτυπωθεί και έχει υμνηθεί σε λογοτεχνικά κείμενα, άρθρα και τραγούδια.
Ο αστικός μύθος λέει ότι ο Μάνος Χατζιδάκις είχε πει ότι τα θερινά σινεμά είναι η Ελληνική εκδοχή τού ονείρου. Τι υπέροχα λόγια και πόσο αληθινά!
Η εκδοχή του ονείρου που μας φανερώνει ότι το παρελθόν αγκαλιάζει το παρόν και το μέλλον. Για να συνεχίσουν τα θερινά σινεμά τον μακρύ δρόμο τους και να μας χαρίζουν υπέροχες νύχτες στις πανέμορφες αυλές τους.
Θερινά σινεμά: Νύχτες με φεγγάρι…
