Του Κώστα Ράπτη
Απόψε αυτοσχεδιάζουμε! Οι “εμπνεύσεις” του Ντόναλντ Τραμπ δεν έχουν τελειωμό. Σπανίως βέβαια αποτελούν κάτι περισσότερο από θεαματικές εξαγγελίες χωρίς πρακτική συνέχεια – όμως έστω και έτσι ρίχνουν διαρκώς περισσότερο λάδι στη φωτιά της Μέσης Ανατολής.
Η τελευταία από αυτές τις εμπνεύσεις ήταν η αξιοποίηση δεσμευμένων ιρανικών πόρων για την αποζημίωση των πλοίων που υφίστανται επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς για αυτές καθιστά εφεξής πλήρως υπεύθυνο το Ιράν.
“Από τώρα, όλες οι ζημιές που προκαλούνται σε πλοία, ή στα φορτία τους, ή οτιδήποτε συναφές με αυτά, θα πληρώνονται με ιρανικό χρήμα που έχουν στην κατοχή τους ή ελέγχουν οι ΗΠΑ”, ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος μέσω Truth Social, αφότου επιβεβαιώθηκε ότι επλήγησαν από τους Χούθι δύο σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια.
Το πώς αυτό, πέρα από το να κινητοποιήσει περαιτέρω τις διαθέσεις αντεκδίκησης των Ιρανών, πρόκειται να υλοποιηθεί κατά νομικά βάσιμο τρόπο, παραμένει άγνωστο. Κυρίως δε, πώς θα επαναφέρει το αίσθημα ασφαλείας σε μια τόσο κρίσιμη θαλάσσια οδό, τη στιγμή που η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε και πάλι, για πρώτη φορά μετά τον Μάιο, το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι.
Ήδη ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί σχολίασε μέσω Χ ότι “η αρπαγή πόρων άλλου κράτους για την πληρωμή μελλοντικών διεκδικήσεων δημιουργεί εκρηκτικό προηγούμενο”.
Προειδοποιήσεις Γκουτέρες
Οι εχθροπραξίες ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη, που ξανάρχισαν την 7η Ιουλίου, εγείρουν φόβους για διαρκές πρόβλημα στις εξαγωγές υδρογονανθράκων από τη Μέση Ανατολή, καθώς στο κλείσιμο του στενού του Ορμούζ από το Ιράν προστέθηκε η επιβολή ναυτικού αποκλεισμού από τους Χούθι στη Σαουδική Αραβία, ήτοι τη χώρα με τις μεγαλύτερες εξαγωγές αργού στον κόσμο.
Χθες ο αμερικανικός στρατός ανέφερε ότι στοχοποίησε “στρατιωτικά κέντρα διοίκησης, εγκαταστάσεις αποθήκευσης drones, θέσεις παράκτιας επιτήρησης και ναυτικές δυνατότητες” του Ιράν, ώστε να “μειωθεί περαιτέρω η απειλή που εγείρει το Ιράν στους εργαζομένους του πολιτικού ναυτικού και στα εμπορικά πλοία που διασχίζουν το στενό του Χορμούζ”, που κατ’ αυτόν “παραμένει ανοικτό”.
Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή οδεύει να τεθεί “εκτός ελέγχου”, βρίσκεται στα όρια του “αδιανόητου”, προειδοποίησε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Ο ιρανικός στρατός ορκίστηκε από την άλλη πως θα συνεχίσει τα αντίποινα όσο παρατείνονται οι αμερικανικές επιθέσεις. Μέχρι στιγμής επιβεβαιώνονται νέες επιθέσεις στο έδαφος της Ιορδανίας, του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν, όπου οι Φρουροί της Επανάστασης υποστηρίζουν ότι κατέστρεψαν κέντρο δεδομένων του αμερικανικού κολοσσού Amazon.
Η επιχείρηση “Ασπίδες” για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Άντεν, με χθεσινή νεότερη ανακοίνωσή της, αυξάνει σε υψηλό από μέτριο τον κίνδυνο επιθέσεων από τους Χούθι σε πλοία στη νότια Ερυθρά Θάλασσα και το στενό Μπαντ ελ-Μαντέμπ. Οι επιθέσεις των Χούθι, προστίθεται, είναι “πολύ πιθανό να προκαλέσουν πολιτική, στρατιωτική και οικονομική πίεση προκειμένου να ικανοποιήσουν αιτήματά τους”. Ωστόσο, η επιχείρηση “Ασπίδες” σημειώνει ότι “περίπου 43 πλοία περνούν ημερησίως” από την Ερυθρά Θάλασσα, με τον ρυθμό να μην επηρεάζεται έως τώρα από τη νέα κατάσταση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει πάντως να αφήνει (τουλάχιστον στα λόγια) ανοικτό το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης. Σε συνέντευξη που παραχώρησε σήμερα στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios ανέφερε ότι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να ξαναρχίσει μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις στο Ιράν, μεγαλύτερες από αυτές που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της “Επιχείρησης Επική Οργή”. “Δεν έχουν υποστεί ακόμα αρκετό πόνο”, δήλωσε για τους Ιρανούς ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι ο ίδιος δήλωσε ότι δεν έχει λάβει ακόμα τελική απόφαση.
Εσωτερικές αντιδράσεις
Μέσα πάντως δεν πάει καλά. Η ομοσπονδιακή Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ ενέκρινε την Πέμπτη νέο (μη δεσμευτικό) ψήφισμα, με το οποίο ζητείται η αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τον πόλεμο εναντίον του Ιράν.
Τέσσερις Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές τάχθηκαν με τους Δημοκρατικούς και υπερψήφισαν το κείμενο αυτό, που πέρασε με 214 ψήφους υπέρ και 208 κατά.
Η ψηφοφορία οργανώθηκε μετά τον θάνατο άλλων τεσσάρων Αμερικανών στρατιωτών από ιρανικά πλήγματα, ανεβάζοντας στους 18 τους νεκρούς για τις ΗΠΑ από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου. Σε παρόμοια κίνηση αναμενόταν να προβεί και η Γερουσία.
Οι Δημοκρατικοί προσπαθούν να περιορίσουν τις στρατιωτικές εξουσίες του Τραμπ στη σύγκρουση με το Ιράν, καταγγέλλοντας την παράκαμψη της νομοθετικής εξουσίας από την εκτελεστική. Ο νόμος επιτρέπει στον πρόεδρο να ξεκινήσει εχθροπραξίες για να απαντήσει σε μια επικείμενη απειλή, όμως απαιτεί να λάβει την έγκριση του Κογκρέσου μέσα σε διάστημα 60 ημερών. Στις αρχές Μαΐου ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι η διορία αυτή δεν ισχύει, επειδή ο πόλεμος που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν είχε τελειώσει.
Το μεγάλο “ρουσφέτι” προς το Ριάντ
Σε μιαν ηχηρή παράπλευρη εξέλιξη, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να δίνει το πράσινο φως για τη μεταφορά αμερικανικής τεχνογνωσίας ειρηνικής χρήσης της πυρηνικής ενέργειας στη Σαουδική Αραβία δίχως το προαπαιτούμενο της τηρήσεως του “Χρυσού Κανόνα”, ήτοι της μη επανεπεξεργασίας εγχωρίως του πυρηνικού καυσίμου, όπως είχε ισχύσει στην αντίστοιχη συμφωνία με τα ΗΑΕ προ ετών, προκειμένου να αποτραπεί πιθανή στρατιωτική χρήση. Πολλώ δε μάλλον, η Ουάσινγκτον δεν ζητεί από το Ριάντ προσχώρηση στο Πρόσθετο Πρωτόκολλο (περί αυστηρών απροειδοποίητων επιθεωρήσεων) της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενεργείας, σε κραυγαλέα απόκλιση από τη στάση τους έναντι του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Αλλά αυτό που σήμανε πραγματικό συναγερμό στο Ισραήλ είναι ότι η εκκολαπτόμενη πυρηνική συμφωνία Ουάσινγκτον – Ριάντ δεν χρησιμοποιείται πλέον ως δέλεαρ για την προσχώρηση των Σαουδαράβων στις “Συμφωνίες του Αβραάμ”. Εκ των υστέρων ο Τραμπ διευκρίνισε διαδικτυακά ότι η συμφωνία δεν θα επιτρέπει εγχώριο εμπλουτισμό και εξακολουθεί να έχει ως απόλυτη προϋπόθεση την αποδοχή των “Συμφωνιών του Αβραάμ”.
Ωστόσο σιωπηρά η Ουάσινγκτον μοιάζει να προϋποθέτει ότι η “μάχη” για τη διατήρηση του πυρηνικού μονοπωλίου του Ισραήλ είναι μάταιη και η κούρσα των εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να αποφευχθεί, αφού το Ιράν αργά ή γρήγορα θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Υπ’ αυτή την έννοια, χρησιμότερο είναι οι πυρηνικές φιλοδοξίες της Σαουδικής Αραβίας (για λόγους τόσο οικονομικούς όσο και ασφαλείας) να συζευχθούν προς τις αμερικανικές επιλογές, προκειμένου το Ριάντ να μην στραφεί σε εταίρους όπως η Κίνα, η Ρωσία ή το επίσης πυρηνικό Πακιστάν, με το οποίο έχει συνάψει στρατηγική συμφωνία.
