Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο δημιουργεί το πρώτο εθνικό σύστημα δορυφορικής παρακολούθησης των δασών

Η πρώτη ολοκληρωμένη επιχειρησιακή εφαρμογή για την παρακολούθηση των δασικών οικοσυστημάτων σε εθνικό επίπεδο, αξιοποιώντας σύγχρονες τεχνολογίες δορυφορικής παρατήρησης της Γης και δεδομένα υψηλής ευκρίνειας, αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου SAT4FOREST- Forest Monitoring Service, με συντονιστή το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.

Το έργο, το οποίο ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024 και ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2026, εντάσσεται στην εθνική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων και υλοποιείται με τη συμβολή του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.

Επιστημονικός υπεύθυνος του έργου είναι ο Διευθυντής του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Ιωάννης Γήτας.

Ένα «μάτι» από το Διάστημα για τα ελληνικά δάση

Αναλυτικά, στο πλαίσιο του SAT4FOREST, αναπτύχθηκαν δύο βασικές υπηρεσίες: η χαρτογράφηση των τύπων δασών και της δασικής καύσιμης ύλης και η παρακολούθηση των δασικών οικοσυστημάτων και των περιοχών του δικτύου Natura 2000. Για την υλοποίησή τους αξιοποιούνται πολυφασματικά, υπερφασματικά και ραντάρ (SAR) δορυφορικά δεδομένα υψηλής χωρικής και χρονικής ανάλυσης.

Μέσω των προηγμένων τεχνολογιών παράγονται χάρτες δασικών ειδών, καύσιμης ύλης και βιοποικιλότητας, ενώ παράλληλα εντοπίζονται κίνδυνοι και πιέσεις που επηρεάζουν τα δασικά οικοσυστήματα και τις προστατευόμενες περιοχές.

Τα αποτελέσματα του έργου αναμένεται να συμβάλουν ουσιαστικά στην κατανόηση της κατάστασης των φυσικών πόρων, στην εκτίμηση περιβαλλοντικών κινδύνων και στον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών διαχείρισης.

Τα παραγόμενα δεδομένα και προϊόντα απευθύνονται στην Κεντρική Δασική Υπηρεσία, στις Διευθύνσεις Δασών και τα Δασαρχεία της χώρας, στα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, καθώς και σε ερευνητικά ινστιτούτα, πανεπιστήμια και κάθε φορέα (δημόσιο και ιδιωτικό) ο οποίος δημιουργεί παράγωγα προϊόντα (π.χ. χάρτες κινδύνου, προσομοίωση εξάπλωσης πυρκαγιάς κ.ά.)

Η αξιοποίηση των δορυφορικών δεδομένων επιτρέπει τη γρήγορη και οικονομικά αποδοτική παρακολούθηση του συνόλου της ελληνικής επικράτειας, με δυνατότητα τακτικής επικαιροποίησης των πληροφοριών τουλάχιστον δύο φορές ετησίως ή και συχνότερα όταν απαιτείται. Παρότι οι επιτόπιες μετρήσεις εξακολουθούν να είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη και την επαλήθευση των μοντέλων, η νέα υπηρεσία προσφέρει ένα ισχυρό εργαλείο υποστήριξης της λήψης αποφάσεων.

Σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε με τον Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Καθηγητή Κυριάκο Αναστασιάδη, η επιστημονική ομάδα και εκπρόσωποι των εμπλεκόμενων φορέων τον ενημέρωσαν για την πορεία του προγράμματος Sat4Forest, το οποίο βρίσκεται πλέον στην τελική του φάση και έχει ήδη αποφέρει σημαντικά αποτελέσματα τόσο σε ερευνητικό όσο και σε εφαρμοσμένο επίπεδο.

Επίσης, συζητήθηκε η προοπτική νέας χρηματοδότησης, η οποία θα δώσει τη δυνατότητα για περαιτέρω ανάπτυξη των υφιστάμενων προϊόντων και την επέκταση των λειτουργιών τους, με σκοπό τη σημαντική βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους τελικούς χρήστες, ενισχύοντας έτσι τον αντίκτυπο και τη μακροπρόθεσμη αξιοποίηση των αποτελεσμάτων του προγράμματος.

Στη συνάντηση συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο επιστημονικός υπεύθυνος του SAT4FOREST, Διευθυντής του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης, Καθηγητής Ιωάννης Γήτας, ο Επικ. Καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Δημήτριος Σταυρακούδης και εκπρόσωποι των εμπλεκόμενων φορέων.

Το έργο SAT4FOREST υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος μικροδορυφόρων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ