-|-
Ομαλή μετάβαση από το ΤΑΑ στα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ε.Ε. προετοιμάζει το ΥΠΕΘΟ, ενώ παράλληλα προχωρά μεταρρυθμίσεις που θα εξασφαλίσουν ότι θα συνεχιστεί η αυξητική πορεία των άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ ), οι οποίες αναμένεται να ξεπεράσουν τα 40 δισ. ευρώ έως το 2029.
Το πρώτο βήμα για τη μετάβαση στη μετά το ΤΑΑ εποχή, ειδικά στο μέρος των επιδοτήσεων, που ενδιαφέρει περισσότερο και το οικονομικό επιτελείο, γίνεται το 2027. Η συμμετοχή της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο αυξάνει το χρηματοδοτούμενο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων από 6,35 δισ. ευρώ που ήταν στην πρόβλεψη στο μεσοπρόθεσμο, στο πολυετές δημοσιονομικό πρόγραμμα, στα 7 δισ. ευρώ. Και μάλιστα αυτή η αύξηση είναι μόνιμη και τα επόμενα έτη, 2028, 2029, 2030, γιατί έχουν ενταχθεί πλέον στην εκτίμηση τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που ανακοινώθηκαν πριν από δύο μήνες, το Ταμείο Κλιματικής Κρίσης, το Modernization Fund και το Ταμείο Κυβερνητικού Συγχρονισμού.
Υπενθυμίζεται ότι το σχετικό νομοσχέδιο για την κατανομή των πόρων ύψους 4,7 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο βρίσκεται στον δρόμο για τη Βουλή. Οι δράσεις του οργανώνονται σε τρεις βασικούς πυλώνες: κτίρια, μεταφορές, άμεση εισοδηματική στήριξη. Στοχεύουν στην άρση κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων, με έμφαση σε ευάλωτες ομάδες, όπως τα άτομα με αναπηρία και οι μονογονεϊκές οικογένειες. Δυνητικά ωφελούμενοι του νέου Ταμείου είναι 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 75.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Το ΕΣΠΑ 2021-2027
Πυλώνας για τις δημόσιες επενδύσεις μέχρι και το 2030 παραμένει το ΕΣΠΑ 2021-2027, το οποίο, μετά την ολοκλήρωση του ΤΑΑ, θα αρχίσει να επιταχύνει την υλοποίησή του. Από τους ήδη θεσμοθετημένους κοινοτικούς πόρους των 26 δισ. ευρώ για την Ελλάδα, έχουν απορροφηθεί μέχρι τώρα 7 δισ. ευρώ σε έργα και δράσεις και απομένουν πλέον να απορροφηθούν άλλα 19 εκατ. ευρώ. Συγκεκριμένα, το 2027 θα πρέπει να απορροφηθούν πόροι ύψους 6,35 δισ. ευρώ, το 2028 θα απορροφηθούν 6,85 δισ. και το 2029 7,7 δισ. ευρώ.
Μια νέα ώθηση δίνει η ολοκλήρωση της ανακατεύθυνσης πόρων συνολικού ύψους 2,13 δισ. ευρώ στους τέσσερις τομείς στους οποίους δίνει προτεραιότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (προσιτή στέγη, διαχείριση υδάτων, υποδομές διπλής χρήσης και καινοτομία), η οποία εγκρίθηκε πρόσφατα. Μάλιστα, η έγκριση έφερε πρόωρα στα δημόσια ταμεία προκαταβολή ύψους 650 εκατ. ευρώ και παράταση ολοκλήρωσης των νέων έργων του προγράμματος μέχρι και το 2030.
Νέα προγράμματα όπως το “Ανακαινίζω”, η χρηματοδότηση υποδομών που θα χρησιμοποιούνται και για στρατιωτικές επιχειρήσεις και τα νέα ψηφιακά έργα, τα οποία θα ενταχθούν στο τρέχον ΕΣΠΑ με την έγκριση της ενδιάμεσης αναθεώρησης του προγράμματος, εκτιμάται ότι θα βοηθήσουν στην ταχύτερη αξιοποίηση των πόρων.
Το επόμενο ΕΣΠΑ
Το επόμενο χρηματοδοτικό εργαλείο που αναμένει η Ελλάδα είναι το νέο ΕΣΠΑ, δηλαδή το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, το οποίο, σύμφωνα με την πρόταση της Κομισιόν, θα φτάσει τα 26 δισ. ευρώ, δηλαδή όσο περίπου είναι και το τρέχον πρόγραμμα.
Ωστόσο, κρίσιμο σημείο σε σχέση με την αρχική πρόταση της Κομισιόν είναι ότι θα πρέπει τα κονδύλια του Ταμείου Συνοχής να παραμείνουν διακριτά από τα κονδύλια των αγροτικών επιδοτήσεων. Τούτο με δεδομένο ότι η συγχώνευση των δύο κρίσιμων αυτών χρηματοδοτήσεων ενέχει κινδύνους για περιορισμούς των διαθέσιμων πόρων, με βάση και τις νέες προτεραιότητες που τίθενται πια σε κεντρικό ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως ο τομέας της άμυνας και της ψηφιακής μετάβασης.
Προς το παρόν όλα είναι ακόμη υπό διαπραγμάτευση και η συμφωνία είναι πιθανό να κλείσει επί ελληνικής προεδρίας, το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Οι διαπραγματεύσεις έχουν μόλις ξεκινήσει και το κρίσιμο θέμα σε αυτό το χρονικό σημείο για την ελληνική πλευρά θα είναι η διατήρηση των κονδυλίων της πολιτικής συνοχής στα σημερινά επίπεδα, αφού υπάρχουν ιδέες για μείωση, με στόχο να αυξηθούν τα κονδύλια για την ψηφιακή μετάβαση αλλά και την έρευνα της άμυνας.
Οι άμεσες ξένες επενδύσεις
Πολύ κρίσιμο κεφάλαιο για τα επόμενα χρόνια θα είναι αυτό των άμεσων ξένων επενδύσεων. Η Ελλάδα γίνεται χρόνο με τον χρόνο όλο και ελκυστικότερος επενδυτικός προορισμός, σε συνδυασμό με την ολοκλήρωση βασικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες βελτιώνουν τη λειτουργία του Δημοσίου και το επιχειρηματικό περιβάλλον όσων θα βάλουν την Ελλάδα στις επενδυτικές τους επιλογές. Σε επίπεδο μεγεθών, με βάση τις εκτιμήσεις του ΥΠΕΘΟ, οι δημόσιες επενδύσεις το 2026 θα φτάσουν το 39% του συνόλου (18 δισ. ευρώ) και οι ιδιωτικές το 61% του συνόλου (28 δισ. ευρώ), σε σύνολο επενδύσεων 46 δισ. ευρώ. Η πρόβλεψη του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγράμματος 2026-2029 είναι ότι έως το 2029 ο λόγος αυτός θα αυξηθεί σημαντικά υπέρ των ιδιωτικών επενδύσεων, ακριβώς λόγω του μετασχηματισμού της οικονομίας.
Η εκτίμηση για το 2029 είναι ότι οι δημόσιες επενδύσεις θα ανέρχονται σε περίπου 22% του συνόλου (11,2 δισ. ευρώ) και οι ιδιωτικές σε 78% του συνόλου (40,5 δισ. ευρώ), σε σύνολο επενδύσεων 51,7 δισ. ευρώ. Δηλαδή εκτιμάται ότι ιδιωτικές επενδύσεις θα αυξηθούν κατά 12 δισ. ευρώ ή περίπου 45% σε τρέχουσες τιμές την επόμενη τετραετία. Επίσης, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, πέραν του Ταμείου Ανάκαμψης, τόσο το εθνικό όσο και το συγχρηματοδοτούμενο, αυξάνεται σημαντικά, από 9,5 δισ. ευρώ το 2026 σε 9,95 δισ. ευρώ το 2027, 10,75 δισ. ευρώ το 2028 και 11,75 δισ. ευρώ το 2029.
