Τσέριεν Ντάμπις: ‘Το να διηγούμαστε και μόνο την ιστορία της Παλαιστίνης είναι μια επαναστατική πράξη’

Τσέριεν Ντάμπις: “Το να διηγούμαστε και μόνο την ιστορία της Παλαιστίνης είναι μια επαναστατική πράξη”

Η Παλαιστίνια ηθοποιός και σκηνοθέτιδα μιλάει για το συγκινητικό ιστορικό δράμα της «Στη Σκιά της Πορτοκαλιάς», το οποίο απέσπασε το βραβείο κοινού στα φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, Σίδνεϋ και Σαν Φρανσίσκο.

Το σενάριο της ταινία σας είναι πρωτότυπο, αλλά στους τίτλους αρχής γράφει “βασισμένο σε ιστορικά γεγονότα”. Πόσα, λοιπόν, από όλα αυτά που βλέπουμε στην οθόνη συνέβησαν πραγματικά;
Τα πολιτικά γεγονότα, η Νάκμπα, που σημαίνει καταστροφή, το 1948, ακόμη και αυτά που αφορούν τη δεκαετία του 1970, η πρώτη Ιντιφάντα… Όλα βασίζονται στην ιστορική αλήθεια. Όλα αυτά, οι δολοφονίες και η κακοποίηση, έχουν συμβεί, δυστυχώς, σε πολλούς Παλαιστίνιους. Ήταν σημαντικό για μένα να βασίσω την ιστορία στην ιστορική ακρίβεια, επειδή ένα από τα κίνητρά μου για να την αφηγηθώ είναι ότι τόσο λίγοι άνθρωποι γνωρίζουν με ποιο τρόπο εκτοπίστηκαν οι Παλαιστίνιοι. Πως όλα ξεκίνησαν το 1948 και φτάσαμε εδώ που είμαστε σήμερα, στο να εξελίσσεται μπροστά μας μια γενοκτονία.

Οι χαρακτήρες;
Οι χαρακτήρες, βέβαια, είναι φανταστικοί, αλλά πολλούς τους εμπνεύστηκα από αληθινούς ανθρώπους. Άλλοι συμβολίζουν κάποια πλευρά της παλαιστινιακής νοοτροπίας, άλλοι αποτελούν “σύνθεση” διαφορετικών ανθρώπων… Ο Σερίφ, για παράδειγμα, μοιάζει πολύ με τον πατέρα μου, αν και η οικογενειακή μας ιστορία είναι λίγο διαφορετική από τη δική του.

Αυτός ήταν η βασική έμπνευσή σας για την ταινία;
Ξεκίνησα από το συνδυασμό της οικογενειακής ιστορίας μου και όλων όσων συμβαίνουν τώρα στην Παλαιστίνη. Το να βλέπω τον πατέρα μου να οργίζεται όλο και περισσότερο καθώς μεγάλωνε, αυτό με προβλημάτισε και με έβαλε να σκεφτώ τις πιθανές διαφορές στην αντιμετώπιση των γεγονότων σε σχέση με τις παλαιότερες και τις νεότερες γενιές. Προσπάθησα να κοιτάξω προς το μέλλον και όχι μόνο προς το παρελθόν και προβληματίστηκα πάνω στον τρόπο που θα διοχέτευα την οργή μου σε κάτι πιο ελπιδοφόρο, πιο αποδοτικό. Όχι σε κάτι που θα με έτρωγε εσωτερικά χωρίς κανένα αποτέλεσμα.

Πως και αποφασίσατε για αυτή την ταινία να είστε τόσο μπροστά όσο και πίσω από την κάμερα; Έχετε γράψει και σκηνοθετήσει ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, αλλά είχατε 12 χρόνια να κρατήσετε ρόλο δημιουργού και πρωταγωνίστριας ταυτόχρονα.
Πράγματι, από το “May in the Summer”… Δούλεψα όμως πολύ στο ενδιάμεσο, κυρίως στην αμερικανική τηλεόραση, κάτι το οποίο μου έδωσε αφηγηματική ευχέρεια και σκηνοθετική πείρα. Είναι μεγάλη υπόθεση να καθοδηγείς την Μέριλ Στριπ ή τον Τζέισον Μπέιτμαν. Σε ωριμάζει ως σκηνοθέτη, σου μαθαίνει πράγματα για την τέχνη σου. Αλλά και ως ηθοποιός νιώθω ωριμότερη, οπότε αισθάνθηκα πως θα μπορούσα να ανταπεξέλθω στο ρόλο της Χανάν. Και μπαίνοντας στη θέση της, ένιωσα πολλά περισσότερα ως Παλαιστίνια που ζει καθημερινά σ’ αυτή την κόλαση. Παρ’ όλο που εγώ δημιούργησα αυτό το χαρακτήρα ως σεναριογράφος, όταν τον υποδύθηκα αισθάνθηκα πολύ διαφορετικά. Ήταν σκηνές, όπως αυτή που αναζητώ το γιο μου, τον οποίο έχουν πυροβολήσει οι Ισραηλινοί, που στο γύρισμα πραγματικά συγκλονίστηκα.

Αντιμετωπίσατε διάφορες περιπέτειες κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων…
Ήταν μια οδύσσεια. Για δυο χρόνια προετοιμάζαμε την ταινία και πάνω που θα ξεκινούσαμε άρχισε η εισβολή στην Γάζα. Έπρεπε να μεταφέρουμε την παραγωγή και έπρεπε να παρθούν γρήγορες αποφάσεις. Ταυτόχρονα, πολλά μέλη του συνεργείου είχαν τις οικογένειές τους στην Παλαιστίνη και ανησυχούσαν, οπότε η αναστάτωση και η αγωνία μας ήταν μεγάλες. Τελικά ξεκινήσαμε τα γυρίσματα στην Ιορδανία, ενώ ένα μέρος τους έγινε στην Αθήνα και στην Ρόδο. Ήταν ψυχικά και οικονομικά επιβαρυντικό, αλλά ευτυχώς όλοι αυτοί οι άνθρωποι στην Γάζα είναι εντάξει. Και τα μέλη του συνεργείου που επέστρεψαν και οι άνθρωποί τους.

Πιστεύετε πως το σινεμά μπορεί να βοηθήσει τον παλαιστινιακό αγώνα;
Είμαι σίγουρη γι’ αυτό. Απλά, το να διηγούμαστε και μόνο την ιστορία μας είναι μια επαναστατική πράξη. Πολλοί προσπαθούν να μας φιμώσουν, προσπαθούν να λογοκρίνουν όσα λέμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αρνούνται να διανείμουν παλαιστινιακές ταινίες στη Βόρεια Αμερική. Έτσι, η αφήγηση της ιστορίας μας είναι μια πράξη αντίστασης. Οπότε ναι, οι ταινίες μπορούν να βοηθήσουν πολύ, το πιστεύω ακράδαντα.