Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Πολύ ισχυρή χρονιά χρηματοδοτήσεων και δανείων ήταν το 2025 και συνολικά ο δανεισμός (εκταμιεύσεις) ξεπέρασε τα επίπεδα του 2024, αν και το σύνολο των δανείων σε επιχειρήσεις ήταν κατά 752 εκατ. ευρώ μικρότερο του 2024. Ωστόσο, αυτό το ποσό υπερκάλυψαν τα νοικοκυριά, με αποτέλεσμα ένα ρεκόρ νέων δανείων 27,298 δισ. ευρώ, τουλάχιστον για την τελευταία δεκαετία. Η καθαρή πιστωτική επέκταση ξεπέρασε τα 9 δισ. ευρώ και ήταν ελαφρώς μεγαλύτερη του 2024, σε επίπεδα-ρεκόρ.
Το 2024 ο συνολικός όγκος δανείων έφθανε τα 27,14 δισ. ευρώ. Ο όγκος των νέων δανείων προς επιχειρήσεις ξεπέρασε και πάλι τα 23 δισ. ευρώ κι έφθασε το 2025 τα 23,22 δισ. ευρώ, έναντι επιχειρηματικών δανείων 23,97 δισ. ευρώ το 2024.
Οι εκταμιεύσεις στεγαστικών δανείων έφθασαν τα 2,144 δισ. ευρώ και των καταναλωτικών δανείων τα 1,934 δισ. ευρώ το 2025.
Στα ποσά αυτά δεν περιλαμβάνονται οι αποπληρωμές δανείων και οι διαγραφές που κάνουν οι τράπεζες, όπως επίσης δεν περιλαμβάνονται τα ποσά δανείων που παρέχονται από δημόσιους πόρους στο πλαίσιο προγραμμάτων με συγχρηματοδοτήσεις δανείων που διαχειρίζονται ιδρύματα όπως η Ελληνική Τράπεζα Αναπτύξεως (π.χ. δάνεια από το ΤΕΠΙΧ III ή δάνεια από το πρόγραμμα Σπίτι μου ή το RRF). Δεν είναι δηλαδή η καθαρή πιστωτική επέκταση.
Περιέχουν, όμως, τα ποσά από τη συμμετοχή των εμπορικών τραπεζών στα δάνεια αυτά. Δεν περιλαμβάνουν επίσης τις πιστώσεις χωρίς συγκεκριμένη διάρκεια, τις πιστωτικές γραμμές, τις υπεραναλήψεις και τις πιστωτικές κάρτες, αλλά μόνον τα δάνεια με τακτή ημερομηνία λήξης.
Η επέκταση των εταιρικών τραπεζικών πιστώσεων παρέμεινε ισχυρή κατά τη διάρκεια του 2025, υποστηριζόμενη τόσο από την αυξημένη ζήτηση όσο και από την αυξημένη προσφορά δανείων, στον απόηχο της σταθερής οικονομικής ανάπτυξης, της μείωσης των επιτοκίων και των υποστηρικτικών δημόσιων προγραμμάτων. Το 2023 που ήταν επίσης μια ισχυρή χρονιά, ο επιχειρηματικός δανεισμός ήταν σχεδόν 17 δισ. ευρώ (16,957 δισ. ευρώ) και ο συνολικός δανεισμός επιχειρήσεων και νοικοκυριών είχε φθάσει τα 19,44 δισ. ευρώ.
Οι τρεις κατηγορίες δανείων που αυξήθηκαν το 2025
Η θετική κλιμάκωση είναι εμφανής σε τρεις κατηγορίες δανείων: Στα επιχειρηματικά δάνεια που αφορούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αυξάνουν το μερίδιό τους σε επιχειρηματικά δάνεια, με την παράλληλη μικρή υποχώρηση των δανείων από μεγαλύτερες επιχειρήσεις, στα καταναλωτικά δάνεια και στα στεγαστικά δάνεια.
Έτσι το 2023 τα δάνεια σε ΜμΕ ήταν 4,75 δισ. ευρώ. Αυξήθηκαν σε 5,94 δισ. ευρώ το 2024 και αυξήθηκαν εκ νέου το 2025 σε 6,58 δισ. ευρώ.
Τα στεγαστικά δάνεια είναι επίσης σε ανοδική πορεία αυτή την τριετία, αν και οι αποπληρωμές και οι διαγραφές μέχρι και το 2025 ήταν μεγαλύτερες. Από 1,19 δισ. ευρώ το 2023, τα στεγαστικά αυξάνονται σε 1,43 δισ. ευρώ το 2024, για να φθάσουν τα 2,14 δισ. ευρώ το 2025. Το σύνολο των εξυπηρετούμενων στεγαστικών δανείων στις τράπεζες υπολογίζεται ότι φθάνει περίπου στα 17 δισ. ευρώ.
Τέλος τα καταναλωτικά δάνεια, από 1,29 δισ. ευρώ το 2023, αυξάνονται σε 1,739 δισ. ευρώ το 2024 και φθάνουν στα 1,93 δισ. ευρώ το 2025. Το σύνολο των εξυπηρετούμενων καταναλωτικών δανείων φθάνει τα 8,6 δισ. ευρώ.
Η καθαρή πιστωτική επέκταση με την αφαίρεση των αποπληρωμών από τις εκταμιεύσεις έφθασε τα 9,15 δισ. ευρώ το 2025, από 9,07 δισ. ευρώ το 2024. Τα επιχειρηματικά δάνεια ήταν περισσότερα το 2024, αλλά το 2025 οι ροές ήταν θετικές και στα στεγαστικά δάνεια για πρώτη φορά, πέραν των καταναλωτικών δανείων.
Τα καθαρά νέα δάνεια σε νοικοκυριά μείον τις αποπληρωμές έφθασαν τα 779 δισ. ευρώ. Το 2024 οι ροές ήταν αρνητικές λόγω των στεγαστικών δανείων όπου οι εξοφλήσεις, οι τιτλοποιήσεις και διαγραφές ήταν μεγαλύτερες από τις εκταμιεύσεις. Στα καταναλωτικά δάνεια οι καθαρές ροές είναι θετικές ήδη από το 2022 και η τάση παρέμεινε ανοδική και το 2025. Αντίθετα στα στεγαστικά δάνεια η αγορά έδωσε σήματα από τον Ιούνιο του 2025, αλλά η καθαρή πιστωτική επέκταση εμφανίστηκε από τον Νοέμβριο του 2025.
Πώς διαμορφώνονται τα επιχειρηματικά δάνεια ανά κλάδο
Τα χαρτοφυλάκια των τραπεζών αρχίζουν πλέον και αυξάνονται, κυρίως με νέα επιχειρηματικά δάνεια. Από την εικόνα που συνθέτουν τα επιχειρηματικά δάνεια προκύπτει η επίδραση RRF στη διαμόρφωση των τραπεζικών χαρτοφυλακίων. Συνολικά οι τράπεζες έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους 81,82 δισ. ευρώ εξυπηρετούμενα επιχειρηματικά δάνεια, έναντι 34,53 δισ. ευρώ αντίστοιχων εξυπηρετούμενων δανείων σε νοικοκυριά.
Έτσι σύμφωνα με τα δεδομένα AnaCredit, οι πλέον εκπροσωπούμενοι κλάδοι είναι της βιομηχανίας και της ενέργειας. Εκεί έχουν δοθεί τα περισσότερα δάνεια. Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα δάνεια σε βιομηχανικές επιχειρήσεις αποτελούν το 18% του συνόλου των επιχειρηματικών δανείων. Το ίδιο μερίδιο 18% στα επιχειρηματικά δάνεια έχουν και αυτά προς τις επιχειρήσεις στον κλάδο της ενέργειας.
Ισχυρή παρουσία στα δανειακά χαρτοφυλάκια των τραπεζών έχουν και οι εμπορικές επιχειρήσεις με ποσοστό 15% στη σύνθεση των χαρτοφυλακίων και καταλαμβάνουν την τρίτη θέση.
Ακολουθούν τα δάνεια στον τουριστικό κλάδο. Οι τουριστικές επιχειρήσεις έχουν δάνεια που αντιπροσωπεύουν το 13% στο σύνολο των τραπεζικών χαρτοφυλακίων. Ισχυρή είναι και η παρουσία των επιχειρήσεων μεταφοράς και αποθήκευσης. Τα δάνεια στον κλάδο των logistics φθάνουν πλέον το 10% των συνολικών επιχειρηματικών δανείων.
Ο δανεισμός των εταιρειών του κατασκευαστικού κλάδου φθάνει το 5% στο σύνολο του επιχειρηματικού δανεισμού. Κατά το ίδιο ποσοστό 5% συμμετέχουν στο σύνολο του δανεισμού και οι επιχειρήσεις real estate.
Τέλος ποσοστό 16% των επιχειρηματικών δανείων αφορά το σύνολο άλλων κλάδων με μικρότερη συμμετοχή.
