Ένα ταξίδι του χαμού, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Πριν από τρία χρόνια, 28 Φεβρουαρίου 2023, δύο τρένα πέφτουν το ένα πάνω στο άλλο. 57 άνθρωποι, κυρίως νέοι, χάνουν τη ζωή τους, δεκάδες τραυματίζονται. «Για εσάς είναι τρία χρόνια, για εμάς είναι σαν να ήταν χθες» λέει στο protothema.gr ο Νίκος Πλακιάς που μας άνοιξε για πρώτη φορά το σπίτι του, στην Καλαμπάκα.
Πόσος πόνος χωράει σε δυο ζευγάρια μάτια; Αδιανόητο. Πόση αντοχή για να συνεχίσει πρέπει να έχει ένας γονιός που βιώνει τον αφόρητο πόνο να χάνει τα παιδιά του σε καιρό ειρήνης; Στα 35 χρόνια δημοσιογραφίας, είναι η πρώτη φορά που ήθελα να βάλω τα κλάματα και να φύγω τρέχοντας.
Πώς να κοιτάξεις στα μάτια τον Νίκο και τη σύζυγό του Σοφία; Τι λόγια να βρεις να πεις για την Χρύσα, την Θώμη και την ανιψιά τους, Αναστασία – Μαρία που έφυγαν σε μια στιγμή, αφήνοντας άδεια δωμάτια, άδειο σπίτι, άδειες ψυχές, άδειες ζωές. «Η γιαγια έχασε περισσότερους» μου λέει ο Πλακιάς για την μητέρα του. Εννοεί τις τρεις εγγονές της, αλλά και τα δυο παιδιά της, τον Νίκο και τον Δημήτρη που «γυρνάμε σαν χαμένοι», όπως και τις δύο νύφες της.
Η τραγωδία, είναι φανερό ότι «καίει» το είναι τους. Αν δεν ξέρεις τι έχουν περάσει, μπορεί να μην καταλάβεις. Φτάνουμε στην πλατεία Καλαμπάκας, πίνουμε καφέ. Όλοι σταματούν και τον χαιρετούν, Ο Νίκος δείχνει ότι έχει σκληρύνει, αλλά θυμάται κάθε λεπτό. «Αερικά ήταν…» μου λέει για τις κόρες του.
Για πρώτη φορά μας άνοιξε το σπίτι τους, όπου έμενε η οικογένεια. Εκεί που είδε για τελευταία φορά τα αγγελούδια του. Η Σοφία και ο Νίκος δεν μένουν πια εκεί, δεν το αντέχουν, μετακόμισαν δίπλα, στο Καστράκι. Η Σοφία μπαίνει χαμογελαστή (!) μας υποδέχεται – ήρεμη δύναμη. Αλλά βλέπεις στο βλέμμα της το χάσιμο. Στιγμές στιγμές δακρύζει, αλλά έχει την σπάνια λεπτότητα να μην θέλει να μεταφέρει τον πόνο της. Δεν θέλει να βγει στην κάμερα να μιλήσει.
Ο Πλακιάς μας οδηγεί στο δωμάτιο των διδύμων. Όλα είναι όπως τα άφησαν εκείνο το βράδυ: η λευκή ποδιά της Θώμης που σπούδαζε Φαρμακευτική στο ΑΠΘ. Τα κλειδιά του σπιτιού της που ξέχασε η Χρύσα. Ένα σημείωμα φίλου τους με «χρόνια πολλά» για τα γενέθλιά τους. Πόσο φρικτό να το βλέπεις… Φωτογραφίες τους και το ζευγάρι που πάντρεψαν μόλις δύο εβδομάδες πριν φύγουν από αυτή τη ζωή.
«Ψάχνοντας να βρούμε τι έγινε, ανακαλύψαμε πάρα πολλά λάθη εκείνο το βράδυ, από πάρα πολλούς ανθρώπους σε ένα πάρα πολύ άσχημο σιδηροδρομικό δίκτυο. Με δυο λόγια, πληρώσαμε παθογένειες ετών».
Βαθιά ανάσα. Η κάμερα ανοίγει και γράφει. Ο Νίκος Πλακιάς αρχίζει να ξετυλίγει τις σκέψεις, τα συναισθήματα, να σκάβει την πληγή. Μιλά για το κακό ένστικτο που είχε εκείνο το βράδυ, όταν άκουσε για εκτροχιασμό. Περιγράφει τι αντίκρισαν με τη Σοφία όταν έφτασαν στο σημείο της τραγωδίας. «Σπάει» – μία και μοναδική φορά – και δακρύζει όταν θυμάται τη στιγμή που δεν θα φύγει ποτέ από το μυαλό του. Όταν ένας γιατρός ενημερώνει ότι έχει στη ΜΕΘ μία ξανθιά κοπέλα με γαλανά μάτια ύψους 1.75 – τα χαρακτηριστικά των παιδιών του δηλαδή. Μια ελπίδα φρούδα, όπως αποδείχθηκε. Μου δείχνει τη φωτογραφία που του έστειλαν οι δίδυμες και η ανιψιά του, στον αδελφό του, δέκα λεπτά πριν τη σύγκρουση. Μια φωτογραφία-ντοκουμέντο από την οποία έλυσε το γρίφο για το πού κάθονταν και πώς έφυγαν. Θυμάται την τελευταία κουβέντα που τους είπε στην πόρτα πριν τα αποχαιρετήσει, χωρίς να ξέρει ότι θα είναι η τελευταία φορά: «Είστε τα παιδιά που ονειρεύεται κάθε γονιός». «Είμαι σκληρός πολύ σκληρός, πέτρα» μου λέει για τον εαυτό του αλλά συμπληρώνει: «Καρδιογράφημα, μία πάνω, μια κάτω».
Τα παιχνίδια της μοίρας
Τα κορίτσια ήταν στο πέμπτο κουπέ. Όταν έφτασαν στη Λάρισα κατέβηκαν πολλοί. Άδειασαν θέσεις. Γνωρίστηκαν με τον νεαρό ελεγκτή, που έτυχε να βρεθούν και γνωστοί μέσω των παππούδων τους. «Βασίλη δεν μας βρίσκεις μια θέση μπροστά να απλώσουμε λίγο τα πόδια μας;» του είπαν. Πράγματι τους βρήκε θέση. Στο μοιραίο βαγόνι. Αν ήταν στις κανονικές θέσεις για τις οποίες είχαν βγάλει εισιτήρια, θα έβγαιναν ζωντανές. Ο ελεγκτής, νεκρός κι αυτός.
Μου δείχνει φωτογραφίες από το κινητό του. Τις τελευταίες που έστειλαν τα κορίτσια από το μοιραίο βαγόνι, δέκα λεπτά πριν τη σύγκρουση. Γελαστές, έκαναν αστεία με μια συνεπιβάτιδά τους στο κουπέ που φοβόταν τον κορωνοϊο και ήταν δίπλα στην πόρτα. Εκείνη πετάχτηκε από τη σύγκρουση, σώθηκε. Οι δίδυμες και η ξαδέλφη τους όχι. Από αυτές τις φωτογραφίες, ο Νίκος Πλακιάς συμπλήρωσε το παζλ για το πώς σκοτώθηκαν οι κόρες και η ανιψιά του.
Το ξυλόλιο
«Το περίφημο ξυλόλιο ήρθε από έναν πολιτικό στη ζωή μας που είπε, ενώ ακόμη τα παιδιά μας καιγόντουσαν, ότι κουβαλούσε ξυλόλιο και πολεμικό υλικό» λέει ο Πλακιάς. «Κάποιοι τσίμπησαν κι άλλοι πολιτικοί πιάστηκαν από τη λέξη “ξυλόλιο”, πραγματογνώμονες, δικηγόροι, δήθεν ερευνητές αλλά κανείς δεν ήξερε τι είναι». Στην πορεία βέβαια οι 20 τόνοι έγιναν 10, οι 10 έγιναν 5, μετά δυόμιση και μετά έγινε άγνωστη καύσιμη ύλη. Δυστυχώς το ξυλόλιο θα μείνει στην ιστορία.
Η αποκάλυψη: Ο πρόεδρος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ μου ζήτησε συγγνώμη για το πόρισμα
Ο Νίκος Πλακιάς αποκαλύπτει για πρώτη φορά ότι ο πρώην πρόεδρος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ Χρήστος Παπαδημητρίου του τηλεφώνησε και του ζήτησε συγγνώμη για το πόρισμα και το δήθεν παράνομο φορτίο. «Δέχθηκα πιέσεις» του είπε. «Από ποιους;» τον ρωτάω. «Από πολλούς προπαντός από την ERA (σ.σ. τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων) που βρέθηκε από τη δεύτερη μέρα στο σημείο. Γι’ αυτό ήρθε και ο Μπαρτ Ακού». Πρόκειται για το νούμερο 2 της ERA που ήταν και μέλος της επιτροπής διερεύνησης του ΕΟΔΑΣΑΑΜ. «Το άγχος του ήταν πότε θα ξαναλειτουργήσει ο σιδηρόδρομος» λέει ο Πλακιάς. Υπενθυμίζει ότι το πόρισμα του καθηγητή του ΑΠΘ κ. Θαν. Κωνσταντόπουλου που αμφισβητούσε ότι η πυρόσφαιρα προκλήθηκε από τα έλαια σιλικόνης κατατέθηκε μέσα σε δύο ημέρες. «Δηλαδή του το υπαγόρευσαν ουσιαστικά» σημειώνει ο Νίκος Πλακιάς και προαναγγέλλει ότι στη δίκη θα κατατεθούν τεκμήρια και ο κ. Παπαδημητρίου θα καταθέσει ότι δέχθηκε πιέσεις.
«Δεν μας βολεύει το βίντεο μην το δώσεις στον ανακριτή»
Αποκαλύπτει επίσης ότι όταν συγγενής θύματος επιχείρησε να δώσει το στικάκι με τα βίντεο που απεδείκνυε ότι δεν υπάρχει παράνομο φορτίο στον ανακριτή, δικηγόροι συγγενών θυμάτων πίεζαν να μην το κάνει με την αιτιολογία ότι «δεν μας βολεύει». «Τι πάει να πει δεν μας βολεύει; Εγώ δεν θα πάω σε μια δίκη με τι με βολεύει και τι όχι, θα πάω με την αλήθεια» ξεκαθαρίζει.
Από τα 200 βίντεο στη δικογραφία, πιστοποιημένα είναι μόνο τα 3 βίντεο από τα τούνελ της Λεπτοκαρυάς, αυτά που έδωσε ο Καπερνάρος σημειώνει ο Πλακιάς και προσθέτει: «Με τη λογική ορισμένων άλλων συγγενών, ακόμη και το βίντεο της πυρόσφαιρας δεν είναι ταυτοποιημένο».
Νιώθει οργή, πόνο, μίσος για όσους ευθύνονται για την τραγωδία, από το 2016 ως σήμερα αλλά δεν θα συγχωρέσει ποτέ όσους μπήκαν από δίπλα στους συγγενείς με κίνητρο το κέρδος. «Ο δικηγόρος μετά από αυτή τη μεγάλη δίκη θα γυρίσει σπίτι του με φήμη, χρήματα και στα παιδιά του. Εμείς θα γυρίσουμε πάλι εδώ στο σπίτι και θα είναι άδειο».
Έβαψαν το τρένο μπλε, κόκκινο, πράσινο
«Δυστυχώς τα Τέμπη πολιτικοποιήθηκαν. Έβαψαν το τρένο μπλε, κόκκινο, πράσινο. Έχει ξυλόλιο, είσαι αριστερός, δεν έχει ξυλόλιο, είσαι δεξιός. Τι πράγματα είναι αυτά; Είμαι ο πατέρας που έχασε δύο παιδιά. Εγώ την αλήθεια θα την δεχθώ από οποιονδήποτε προέρχεται. Δεν θα αμφισβητήσω καμία αλήθεια επειδή μου την είπε κάποιος που προέρχεται π.χ από την κυβέρνηση. Εσύ μπορεί να μου δώσεις μια φωτογραφία με το πώς έχασα τα παιδιά μου. Δεν θα τη δεχθώ επειδή εσύ δεν είσαι αρεστός στην αριστερή πλευρά της πολιτικής ή της δεξιάς;» ξεσπά ο Πλακιάς.
Έχει θυμό και για την αντιπολίτευση. «Όταν στη Βουλή η κυβέρνηση τους φώναζε ότι εκμεταλλεύεστε τα Τέμπη, αποδείχθηκε ότι δεν τους έλεγε ψέματα. Πού είναι η αντιπολίτευση; Έφυγαν πρώτοι. Μας εγκατέλειψαν…».
Εγώ δεν θα ρίξω ούτε θα ανεβάσω κυβερνήσεις
«Τι δικαίωση να υπάρξει για μένα που έχασα δύο παιδιά; Δικαίωση είναι να ανοίξει η πόρτα και να μπουν τα παιδιά μου μέσα» μου λέει και ξεκαθαρίζει: «Δεν είμαι εδώ εγώ ούτε για να ρίξω κυβερνήσεις, ούτε για να ανεβάσω κυβερνήσεις»
Με ενόχλησε η συγκυρία που ανακοίνωσε κόμμα η Καρυστιανού
Ρωτάω τον Νίκο Πλακιά για την Μαρία Καρυστιανού και την πολιτική κίνηση που έχει εξαγγείλει. «Γνωρίζαμε ότι θα πολιτευτεί» μου λέει. Από τις εμφανίσεις με ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ όπως τον Κ. Αρβανίτη, από την δικηγόρο της Μαρία Γρατσία που είχε πολιτευτεί με τη Νίκη και από την σταδιακή απομάκρυνσή της από συγγενείς και τον σύλλογο. «Το σκεπτικό της Καρυστιανού δεν είναι για οικονομικά ή για καριέρα, αλλά να βάλει κάποιους φυλακή. Όμως με ενοχλεί η δεδομένη στιγμή που το έκανε ένα μήνα πριν τα δικαστήρια και ένα μήνα πριν την επέτειο των τριών χρόνων από το δυστύχημα. Δεν ήταν καλό για τον κόσμο που μας στήριξε. Από κει και πέρα ο καθένας θα κριθεί» μου απαντά. «Την κυρία Καρυστιανού θα την βλέπω πάντα σαν μάνα που έχασε το παιδί της όπως και η γυναίκα μου. Αλλά άλλο πολιτικός. Από μένα θα έχει αντιμετώπιση ως πολιτικός, δεν θα είναι πλέον η μάνα» προσθέτει. Για την Ζωή Κωνσταντοπούλου δεν θέλει να μιλήσει ακόμη, γιατί είναι δικηγόρος συγγενών θυμάτων. Για τον αν θα πολιτευτεί ο ίδιος το αποκλείει αν και όχι τελείως. «Ας κρατήσουμε και μια πισινή…» μου απαντά και συμπληρώνει με νόημα: «Εγώ μιλάω για τα Τέμπη, ούτε για ελληνοτουρκικά, ούτε για τα αγροτικά, δεν είμαι αρμόδιος…».
Ντρέπομαι που είμαι όρθιος
Ξαναγυρίζω στον ίδιο, στα συναισθήματα που βιώνει στις τύψεις του, στον αγώνα του. «Προσπαθώ κάθε μέρα. Λέω άλλη μία μέρα πέρασε. Όσο αγαπούσαμε αυτή τη ζωή τόσο πια δεν μας τρομάζει αν θα φύγουμε από τη ζωή. Δεν μας τρομάζει ο θάνατος πλέον. Τον βλέπουμε σαν λύτρωση». Κάθε βράδυ γυρίζει στη Σοφία, τη γυναίκα του, λένε «αχ! Πού είναι τα παιδιά μας…». Και κάθε πρωί, που κοιτάζεται στον καθρέφτη ντρέπεται. «Πώς είμαι όρθιος;» αναρωτιέται. «Πώς μπορείς και ξυπνάς και ντύνεσαι και κάνεις μπάνιο, που βρίσκεις αυτή τη δύναμη;». Θυμώνει με τις βλακείες που ακούει, όταν προσπαθούν να τον παρηγορήσουν. «Μου λένε “να ζεις να τα θυμάσαι”. Τι κουβέντα είναι αυτή; Αυτά τα λέμε στη φυσική ροή των πραγμάτων. Να ζήσω να θυμάμαι τα παιδιά μου; Να θυμάμαι τον πατέρα μου που έφυγε 75 ετών ναι, όχι τα παιδιά μου» ξεσπά.
Βαζανίζεται. Πάσχει. Πώς αλλιώς; Η Σοφία και η μικρή του κόρη, η Αναστασία που ζει στην Κέρκυρα είναι η δύναμή του. «Είναι δυνατές και οι δύο. Είμαι τυχερός που έχω δίπλα μου αυτές τις δύο γυναίκες» λέει. Ακόμη και αν η Αναστασία μια μέρα του είπε στο αυτοκίνητο: «Εσύ μπαμπά τώρα θυμήθηκες ότι έχεις κι άλλο παιδί;».
Τα παιχνίδια του μυαλού και η τελευταία κουβέντα
Η Σοφία Πλακιά έχει δύο αλυσιδίτσες στο χέρι που φορούσαν οι δίδυμες: «Από αυτές τις αναγνωρίσαμε…». Ο Νίκος Πλακιάς μου λέει ότι είδε τα άψυχα κορμιά των παιδιών του – μόνο αυτός. «Πώς άντεξες;» ρωτάω. «Δεν μπορούσα να μην το κάνω. Αλλά ένιωθα σαν τρίτος, σαν ιατροδικαστής». Οδηγεί ένα αυτοκίνητο που ήταν το όνειρο των δίδυμων, άλλη μια απόδειξη ότι ζουν μέσα του.
Βλέπει το δωμάτιό τους. Η μία ξέχασε τα κλειδιά του σπιτιού της από τη Θεσσαλονίκη, η άλλη την λευκή ποδιά της. «Πώς τα ξέχασαν; Σαν να τα άφησαν να τις θυμόμαστε…».
Μου δείχνει φωτογραφίες από το κινητό του. Τις τελευταίες που έστειλαν τα κορίτσια από το μοιραίο βαγόνι, δέκα λεπτά πριν τη σύγκρουση. Γελαστές, έκαναν αστεία με μια συνεπιβάτιδά τους στο κουπέ που φοβόταν τον κορωνοϊο και ήταν δίπλα στην πόρτα. Εκείνη πετάχτηκε από τη σύγκρουση, σώθηκε. Τα κορίτσια όχι.
Θυμάται την ημέρα που τα αποχαιρέτησε για τελευταία φορά. Θυμάται τη Χρύσα που ήταν στεναχωρημένη επειδή δεν της άρεσε η σχολή. «Πήγαινε να τελειώσεις το εξάμηνο και μη στεναχωριέσαι θα βρούμε τη λύση, θα πας εκεί που σου αρέσει και στο εξωτερικό» απάντησε ο Πλακιάς. «Πάμε μας περιμένει η θεία» βιάστηκε η Θώμη. «Είστε τα παιδιά που ήθελε ο κάθε πατέρας» τους είπε ξαφνικά. «Δεν ξέρω πώς μου βγήκε δεν είμαι συναισθηματικός» παραδέχεται. «Ελα ρε μπαμπά γιατί το λες αυτό;» του είπαν οι δίδυμες. «Γιατί είστε πάρα πολύ καλά παιδιά» τους απάντησε. «Ηταν η τελευταία κουβέντα που τους είπα».
Πάμε μαζί στο νεκροταφείο. Στον ίδιο τάφο είναι και οι τρεις: Η Χρυσα, η Θωμαΐς και η Αναστασία-Μαρία.
Ανάβουμε από ένα κερί. Ο Νίκος κάθεται στο παγκάκι δίπλα στο τάφο. «Δεν είναι εδώ τα παιδιά μου» λέει και το πιστεύει.
Καταφύγιο δεν έχει βρει ακόμη στη θρησκεία. «Δεν πίστευα στο Θεό, πίστευα στην αγάπη, στην ακεραιότητα, στην τιμιότητα του ανθρώπου» εξομολογείται. Αλλά πλέον θεωρεί ότι η θρησκεία είναι το τελευταίο αποκούμπι. «Ελπίζω κάποια στιγμή να έρθω πιο κοντά, να γαληνέψει ψυχή μου να μου φύγει ιδίως το μίσος».
