Μπορεί να φταίει η ηλικία μου, αλλά μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της ελληνικής πραγματικότητας υπήρξε για εμένα η Ελλάδα των Μνημονίων. Πολύ μικρή για να έχω ζήσει την κρίση του 2008 στο πετσί μου και με τα πρώτα μου ένσημα να μπαίνουν λίγους μήνες μετά από την αιφνίδια εφαρμογή των capital controls, η εποχή εκείνη μοιάζει ταυτόχρονα ως μακρινό παρελθόν, αλλά και ως μία υπόθεση που ολοκληρώθηκε περίπου προχθές.
Στη νέα ταινία του Κώστα Χαραλάμπους (“Καπετάν Μιχάλης”), η Ελλάδα του 2014 ζωντανεύει ξανά, μέσα από μία ιστορία που διαπραγματεύεται ζητήματα ηθικής, σχέσεις εξουσίας, αλλά και τον ρόλο του χρήματος στη ζωή μας.
Πέντε πρώην συνάδελφοι, πρόσφατα απολυμένοι από μία διαφημιστική εταιρεία και έχοντας πληγεί από την οικονομική πραγματικότητα της χώρας, αποφασίζουν να παίξουν ένα δελτίο τζόκερ από κοινού. Όταν τα νούμερα αποδεικνύονται κερδοφόρα, οι σχέσεις τους δοκιμάζονται, με τα μυστικά, τις υποψίες και της κρυφές συμμαχίες που σχηματίζονται να απειλούν τις λεπτές ισορροπίες της παρέας.
Το “α” μίλησε με μερικούς από τους πρωταγωνιστές του νέου πρότζεκτ του Χαραλάμπους (ανάμεσά τους, ο Πάνος Βλάχος, η Μαρία Οικονόμου, η Βιργινία Ταμπαροπούλου, η Βάλια Παπακωνσταντίνου και ο Κώστας Αρζόγλου) για τους ηθικά γκρίζους ήρωες της ταινίας, τη μετάλλαξη των εννοιών που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας και τη δύναμη της τέχνης στη ζωή μας.
Για τον σκηνοθέτη, αυτή η παράξενη εξάρτηση του ανθρώπου από το χρήμα αποτελεί έναν από τους βασικότερους πυλώνες της ταινίας, περιγράφοντάς τον ως έναν “παντοδύναμο καταλύτη που επιβουλεύεται την ηθική μας υπόσταση, σαμποτάρει τα ειλικρινή συναισθήματα και καθορίζει την κοινωνική μας υπόληψη”. Και πράγματι, οι ήρωές του γνωρίζουν καλύτερα απ’ όλους τη διαβρωτική επιρροή του χρήματος στον συναισθηματικό τους κόσμο.
Την εκδήλωση αυτής της επιρροής είδαμε όταν επισκεφθήκαμε τα γυρίσματα, σε ένα σπίτι λίγα λεπτά από τον σταθμό του προαστιακού στα Βριλήσσια, με δύο από τους χαρακτήρες να συγκρούονται μπροστά στην κάμερα. Και ενώ δεν μπορούμε να δώσουμε περισσότερες πληροφορίες για τη σκηνή, μπορούμε με βεβαιότητα να πούμε πως ήταν συναισθηματικά έντονη.
Πρωταγωνιστής είναι ο χαρισματικός και δυναμικός Λουκάς (Βλάχος), ένας άντρας που, όπως μας λέει ο ηθοποιός, “στην Ελλάδα της κρίσης θεωρεί τον εαυτό του ως εξαιρετικά αδικημένο“. Έχοντας υπάρξει ένα από τα στελέχη της διαφημιστικής εταιρείας στην οποία γνωρίστηκε η παρέα, ο Λουκάς διατηρεί ακέραιη τη φιλοδοξία του, με τη ματιά του γυρισμένη πάντα προς το μέλλον. Όταν το δελτίο κερδίζει δύο εκατομμύρια ευρώ, ο Λουκάς βλέπει σε αυτό μία κατάσταση που μπορεί να κάνει τη ζωή του μονάχα καλύτερη.
Η γυναίκα του, η Φωτεινή (Ταμπαροπούλου), βρίσκεται μάλλον στην αντίθετη πλευρά του φάσματος: “είναι ένα κλειστό και αινιγματικό πρόσωπο. Εξαιτίας ενός τραύματος που φέρει, έχει στραφεί απόλυτα στην Εκκλησία και αποζητά την εξιλέωσή της μέσω της πίστης στον Θεό”.
Την ίδια αντίθεση βλέπουμε και στην Χριστίνα (Παναγιωτοπούλου), την αδερφή της Φωτεινής. Πρόκειται για δύο γυναίκες που έχουν περάσει όλη τους τη ζωή σε μία σχέση ανταγωνιστική, υποδαυλισμένη από τη διαρκή σύγκριση τους από τους γονείς τους. Για τον εσωτερικό κόσμο της Χριστίνας, η οποία κρύβει την ευάλωτη πλευρά της πίσω από ένα προσωπείο δυναμισμού, η ηθοποιός σημειώνει: “Η έλλειψή της δεν μπορεί να ικανοποιηθεί, είναι η αγάπη και η υποστήριξη από τον πατέρα της, η ζήλεια και ο ανταγωνισμός με την αδερφή της”.
Το αποτέλεσμα είναι μία σειρά αυτοκαταστροφικών αποφάσεων που συχνά απειλούν τη σωματική της ακεραιότητα, μία συμπεριφορά που η Παναγιωτοπούλου αποδίδει στην παιδική της ηλικία. Υπάρχει κάτι έμφυλο στην κατάσταση που περιγράφει: η δημιουργία μιας κατάστασης που την πληγώνει, αλλά της προσφέρει ένα καταφύγιο εκτόνωσης του συναισθήματός της. Στην ερώτηση αν υπάρχουν κοινά στοιχεία με τον χαρακτήρα της, παραδέχεται πως “έχω κι εγώ την ανάγκη να βγάζω στεναχώρια για να λυτρώνομαι και να ξεκινάω την ημέρα μου απ’ την αρχή, αλλά σέβομαι πολύ τον εαυτό μου για να φερθώ όπως η Χριστίνα στις σχέσεις της”.
Ο πατέρας τους, τον οποίο υποδύεται ο μεγάλος Κώστας Αρζόγλου, δεν είναι η πατριαρχική φιγούρα που θα περιμέναμε. Ο ηθοποιός παραδέχεται πως “περισσότερο συμμετέχει, παρά κατευθύνει τα πράγματα”, ως μέλος μιας οικογένειας που υποφέρει. Μιλώντας για τον ρόλο του, μας περιγράφει τη χαρά των μικρών πραγμάτων, τα οποία αποκαλεί χαριτωμένα “άχρηστα”. Πέρα από τα λόγια, όλες οι μικρές εκφράσεις, ο βηματισμός, τις διάφορες λεπτομέρειες που δεν προσέχουμε, αλλά αποτελούν “το μεδούλι του ρόλου”. Και, σύμφωνα με τον ηθοποιό, ο σκηνοθέτης Χαραλάμπους και η διευθύντρια φωτογραφίας Κατερίνα Μαραγκουδάκη δίνουν ελευθερία κινήσεων, επιτρέποντάς τους να παίξουν μέσα στα πλαίσια του χαρακτήρα τους.
Ένα ακόμη από τα μέλη της παρέας είναι η Μαρία (Οικονόμου), μία γυναίκα που έχει ανάγκη τα χρήματα, αλλά όχι για τον εαυτό της. Για την ηθοποιό, αυτό το χαρακτηριστικό προσδίδει όχι μόνο ένα μυστήριο στον ρόλο, αλλά και ένα δραματουργικό ενδιαφέρον: “έχει μία έντονη και δύσκολη έκφραση και ως ρόλος και ως προς αυτά που της συμβαίνουν”. Μας αναφέρει πως αναρωτήθηκε για την φύση της ηρωίδας, την αντοχή της ανιδιοτέλειας, αλλά αποφάσισε να προσεγγίσει το ρόλο με τρυφερότητα και εμπιστοσύνη. Για την αλλαγή των ανθρώπων μπροστά στο χρήμα, πιστεύει πως “οποιοσδήποτε μπορεί να οδηγηθεί στο να κάνει οτιδήποτε”, αν οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Μπορεί αυτό να είναι και ένα από τα μηνύματα της ταινίας: τα άκρα στα οποία μπορεί να φτάσουν οι άνθρωποι για το χρήμα. Για τον Βλάχο, είναι δύσκολο να καταφέρει να το βάλει σε μία μόνο πρόταση. Ένα σημείο που αντιλαμβάνεται όχι μόνο ως “σημερινό”, αλλά και ως κεντρικό σημείο της ιστορίας είναι η “μεταβολή των εννοιών… σήμερα οι έννοιες της συμπερίληψης, της ενσυναίσθησης, της ευαισθησίας, της ελευθερίας, του δικαιώματος έχουν μετακινηθεί πάρα πολύ”.
Όταν τον ρωτήσαμε για τον ρόλο του στη σειρά του Σωτήρη Τσαφούλια, το “Ριφιφί”, μία ακόμη αποτύπωση μιας βαθιά ριζωμένης απογοήτευσης απέναντι στο σύστημα, επίσης τοποθετημένη στο παρελθόν, μοιράζεται μαζί μας τη σκέψη πως, πλέον, η τέχνη μοιάζει να έχει τη λειτουργία μιας εκτόνωσης. Την ερμηνεύω ως μία θεραπευτική πλευρά της τέχνης η οποία μας επιτρέπει να προστατεύουμε την απάθειά μας μπροστά στην πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα. Μιλώντας για τον ρόλο του στη θεατρική παράσταση “Ο Τυχαίος Θάνατος Ενός Αναρχικού”, εκφράζει τον φόβο: “[στην παράσταση] έλεγα συνθήματα, έλεγα πράγματα που ήθελε να ακούσει ο κόσμος, φούντωνε, χαιρόταν, έφευγε χαρούμενος και η ζωή δεν άλλαζε”.
Το αστεράτο καστ συμπληρώνουν οι Κωνσταντίνος Μπιμπής, Έφη Γούση, Λεωνίδας Κακούρης, Στεφανία Γουλιώτη, Γιώργης Τσουρής, Παναγιώτης Μπουγιούρης, Αλέξανδρος Ιωαννίδης, Χρήστος Κάλοου, Στάθης Γκάτσης, Ανδρέας Ανδρεόπουλος, Νίκος Αναστασόπουλος, Γεράσιμος Σοφιανός, Ορφέας Χαραλάμπους, Γιώργος Σαμαράς, Κώστας Καραθωμάς, και οι μικροί Αποστόλης Νταβάκος και Νίκος Παντελίδης. Η παραγωγή της The Film Group θα κυκλοφορήσει στις ελληνικές αίθουσες τον Νοέμβριο του 2026 και ανυπομονούμε να τη δούμε.
