Του Κώστα Ράπτη
Ο πρόεδρος του Kοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχάμεντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ανήρτησε την Τετάρτη στο Χ μια κάπως περίπλοκη μαθηματική πράξη. Επρόκειτο για αναδιατύπωση του “κανόνα του Τέιλορ”, τον οποίο χρησιμοποιούν οι κεντρικές τράπεζες για τον καθορισμό των επιτοκίων. Όμως ο Γαλιμπάφ είχε εισαγάγει στην εξίσωση δύο νέες μεταβλητές υπό την ονομασία “Στενό του Ορμούζ” και “Μπαμπ ελ Μαντέμπ”. Πρόσθεσε δε το σχόλιο: “Ας δούμε αν μια αύξηση επιτοκίων θα μπορούσε να ανοίξει το στενό ή να παραγάγει έστω και ένα βαρέλι πετρελαίου”.
Ότι ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν μεταχειρίζεται ως “τρολ” τους υπερατλαντικούς του αντιπάλους, επιδεικνύοντας παρεμπιπτόντως την άνεσή του στα διεθνή χρηματοοικονομικά, είναι ίσως ο χαρακτηριστικότερος δείκτης των αποτυχιών που έχει συσσωρεύσει στην ιρανική του περιπέτεια ο Ντόναλντ Τραμπ. Διότι η Ισλαμική Δημοκρατία ανοιχτά επενδύει, μετά τα επιχειρησιακά, και στα οικονομικά σημεία ευαλωτότητας της αμερικανικής υπερδύναμης, αποσκοπώντας στην ουσιαστική “έξωση” της τελευταίας από τη Μέση Ανατολή.
Μέσα σε έξι μήνες αντιπαράθεσης το Ιράν κατάφερε να διαφυλάξει το κράτος και το καθεστώς του, να ελέγξει το Στενό του Ορμούζ, να θέσει υπό καθεστώς ομηρίας τα γειτονικά αραβικά κράτη και υπό εκβιασμό τη διεθνή οικονομία, καθώς και να υποχρεώσει τις σταθμευμένες στη Μέση Ανατολή αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις να αναδιπλωθούν στην Ιορδανία. Διαμηνύοντας παραλλήλως ότι, παρά το κόστος που υφίσταται, έχει όλη την άνεση να αναμένει τα αποτελέσματα της οικονομικής πίεσης στον Τραμπ και ότι δεν προτίθεται να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων παρά με υλοποίηση των όσων προέβλεπε το “μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ” για τερματισμό όλων των πολεμικών επιχειρήσεων στην περιοχή, άρση κυρώσεων, απελευθέρωση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων κ.ο.κ.
Το Ριάντ σε αδιέξοδο
Σαν να μην ήταν όμως αρκετό το αδιέξοδο στο Στενό του Ορμούζ, η υφιστάμενη μεταπολεμικώς τάξη πραγμάτων στην Αραβική Χερσόνησο γνώρισε άλλη μία ανατροπή, με την αστραπιαία προώθηση των ανταρτών Χούθι σε όλη την παράλια ζώνη μέχρι το στενό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, στην έξοδο της Ερυθράς Θάλασσας, τη μη ανταπόκριση του Ντόναλντ Τραμπ (αλλά και των νέων συμμάχων του “Συμφώνου της Μέκκας”, Τουρκίας και Πακιστάν) στα αιτήματα του Σαουδάραβα διαδόχου για στρατιωτική στήριξη, καθώς και τις επιθέσεις σιιτών πολιτοφυλάκων του Ιράν που έθεσαν εκτός λειτουργίας τον Αγωγό Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας, άρα και εκτός αγορών το πλείστον των εξαγωγών πετρελαίου του βασιλείου.
Μάλιστα, οι Αμερικανοί έφθασαν μέχρι του σημείου να έχουν στη Μασκάτ του Ομάν εμπιστευτικές συνομιλίες με εκπροσώπους των Χούθι, προκειμένου να εξασφαλισθεί η αποφυγή της ανταλλαγής πληγμάτων.
“Πάροχος ανασφάλειας”
Αλλά και οι Σαουδάραβες δεν έμειναν αδρανείς, καθώς φέρεται να απευθύνθηκαν στην Κίνα και στο Πακιστάν, ώστε να ζητήσουν από το Ιράν να “χαλιναγωγήσει” τους Χούθι (σαν να ήταν η συμμαχική σχέση των τελευταίων αυτόματη εκτέλεση εντολών). Και μόνο ότι οι μεσολαβήσεις και οι διευθετήσεις αναζητούνται πλέον προς Ανατολάς είναι ενδεικτικό.
Την ώρα που το όραμα της Ουάσινγκτον για την περιοχή εξαντλείται στην ομαλοποίηση των σχέσεων των αραβικών μοναρχιών με το (ευρέως καταγγελλόμενο διεθνώς) Ισραήλ, χωρίς προηγούμενη επίλυση του παλαιστινιακού ζητήματος, οι επιλύσεις προβλημάτων αναζητώνται σε τρίτους. Όσο για τις στρατιωτικές και διπλωματικές εγγυήσεις από αμερικανικής πλευράς έναντι των αραβικών μοναρχιών, είναι σαφές ότι ο μέχρι τούδε “πάροχος ασφαλείας” έχει μετατραπεί σε “πάροχο ανασφαλείας”.
Την ίδια στιγμή ηχηρό μήνυμα απέστειλε η κινεζική διπλωματία, καταδεικνύοντας τη βαθύτερη σύμπλευση Πεκίνου – Τεχεράνης. Η Κίνα είναι έτοιμη να υπερασπισθεί τα “νόμιμα συμφέροντα” του Ιράν στο πλαίσιο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και ενθαρρύνει την Ισλαμική Δημοκρατία και τις ΗΠΑ να επιδείξουν “λογική” και “αυτοσυγκράτηση” και να “προβούν σε ουσιαστικές διαβουλεύσεις”, δήλωσε ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών, Γουάνγκ Γι, στη διάρκεια συνάντησής του με τον Ιρανό ομόλογό του την Τετάρτη στην κινεζική πρωτεύουσα.
Ο λογαριασμός θα πληρωθεί στις ενδιάμεσες εκλογές
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, λόγω του πολέμου που ξεκίνησε με τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, έχει αναδειχθεί σε μείζον ζήτημα για το Ρεπουμπλικανικό κόμμα του Τραμπ εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Εν μέσω της δυσαρέσκειας που προκαλεί η τιμή των καυσίμων, αλλά και της εν γένει αντίθεσης της πλειοψηφίας των Αμερικανών στην ιρανική πολεμική περιπέτεια, το εκλογικό κόστος για τους κυβερνώντες αναμένεται αξιοσημείωτο. Εξού και ο Τραμπ πλειοδοτεί σε σπασμωδικές κινήσεις στο εσωτερικό και το εξωτερικό, είτε καλλιεργώντας την πόλωση με αφορμή την αμφισβήτηση της επιστολικής ψήφου και κατηγορώντας τα μέλη του Ανώτατου Δικαστηρίου ότι έχουν τεθεί σε ομηρία από την Αριστερά, είτε καταφερόμενος κατά της αύξησης επιτοκίων της Fed, είτε προαναγγέλλοντας ότι το Ιράν “επείγεται” να συνομιλήσει, είτε απειλώντας Ε.Ε. και Καναδά με νέους δασμούς, είτε με νέες κυρώσεις κατά του πετρελαϊκού κλάδου της Ρωσίας, οι οποίες προκάλεσαν τη δυσφορία Κίνας και Ινδίας.
Τα κρίσιμα ραντεβού
Κατά τον ιστότοπο Axios, ο Τραμπ αναμένεται να συναντηθεί με ηγέτες των χωρών του Κόλπου την Τρίτη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, για να συζητήσουν τα επόμενα βήματα. Όμως και ο ίδιος, εντέλει, την ουσιαστική βοήθεια την αναμένει εξ Ανατολών.
Υπενθυμίζεται ότι στα τέλη του μηνός προβλέπεται να πραγματοποιήσει επίσκεψη στις ΗΠΑ (και συνάντηση κορυφής με τον Ντόναλντ Τραμπ) ο Κινέζος πρόεδρος, Σι Τζινπίνγκ. Ήδη χθες υπήρξε προπαρασκευαστική επικοινωνία των υπουργών Εξωτερικών των δύο πλευρών.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αναμένεται να βρίσκεται μεταξύ των θεμάτων που θα συζητηθούν, ενώ ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε την Τρίτη ότι ο Τραμπ και ο Σι θα συνεχίσουν τις συνομιλίες για το Ιράν και τους οικονομικούς δεσμούς της Κίνας με την Τεχεράνη, την οποία η Ουάσινγκτον επιδιώκει να αποκλείσει από τα δυτικά χρηματοπιστωτικά συστήματα.
