Του Κώστα Κατίκου
Αλλαγές στον τρόπο επιβολής των κυρώσεων για τις εργασιακές παραβάσεις που διαπιστώνονται από την Επιθεώρηση Εργασίας στον τομέα της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων προβλέπει απόφαση του υπουργείου Εργασίας.
Η απόφαση καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο οι Επιθεωρητές Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία θα υπολογίζουν τα πρόστιμα, με στόχο την αναλογική επιβολή κυρώσεων ανάλογα με τον κίνδυνο που δημιουργεί κάθε παράβαση για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων.
Το ύψος του προστίμου δεν θα είναι πλέον σταθερό, αλλά θα προκύπτει από τη συνεκτίμηση τεσσάρων βασικών παραγόντων που είναι: οι εξής:
*Ο αριθμός των εργαζομένων που απασχολούνται στον ελεγχόμενο χώρο.
*Η σοβαρότητα της παράβασης.
*Η κατηγορία επικινδυνότητας της επιχείρησης.
*Η τυχόν υποτροπή του εργοδότη.
Ο υπολογισμός γίνεται με μαθηματικό τύπο που συνδυάζει τους τρεις πρώτους δείκτες, (αριθμός εργαζομένων, σοβαρότητα παράβασης και επικινδυνότητα) ενώ σε περίπτωση υποτροπής προβλέπεται επιπλέον προσαύξηση του προστίμου.
Η υπουργική απόφαση διακρίνει τέσσερα επίπεδα σοβαρότητας, ανάλογα με τις πιθανές συνέπειες που μπορεί να έχει η παράβαση στην υγεία των εργαζομένων.
Χαμηλής σοβαρότητας θεωρούνται παραβάσεις που ενδέχεται να προκαλέσουν ελαφρούς τραυματισμούς, όπως εκδορές, μικρές θλάσεις ή ήπιους ερεθισμούς.
Μέτριας σοβαρότητας χαρακτηρίζονται περιπτώσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε κατάγματα, σοβαρότερα διαστρέμματα, τραυματισμούς στα μάτια, προβλήματα από έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες ή χημικές ουσίες και βλάβες στην ακοή.
Στις υψηλής σοβαρότητας παραβάσεις εντάσσονται όσες μπορεί να προκαλέσουν σοβαρούς τραυματισμούς, όπως ακρωτηριασμό δακτύλου, σύνθετα κατάγματα, σοβαρά εγκαύματα ή επαγγελματικές ασθένειες. Στην ίδια κατηγορία κατατάσσονται ειδικά η εκτέλεση εργασιών αφαίρεσης αμιάντου από μη αδειοδοτημένες επιχειρήσεις και σοβαρές ελλείψεις στην ασφάλεια ηλεκτρικών εγκαταστάσεων.
Η πολύ υψηλή σοβαρότητα αφορά παραβάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε ακρωτηριασμό μέλους, παράλυση, σοβαρές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, εκτεταμένα εγκαύματα, μόνιμη ανικανότητα ή ακόμη και θάνατο. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται, μεταξύ άλλων, η μη λήψη μέτρων ασφαλείας σε εργασίες κοντά σε ηλεκτροφόρα δίκτυα, οι επικίνδυνες εκσκαφές χωρίς τα απαιτούμενα μέτρα προστασίας και οι σοβαρές ελλείψεις προστασίας από πτώση σε οικοδομικά έργα.
Η απόφαση προβλέπει επίσης ότι σε ορισμένες παραβάσεις η σοβαρότητα θα αξιολογείται κατά περίπτωση, ανάλογα με τις πιθανές συνέπειες. Σε αυτές περιλαμβάνονται η έκθεση εργαζομένων σε φυσικούς, χημικούς ή βιολογικούς παράγοντες, η έλλειψη διατάξεων ασφαλείας σε μηχανήματα, η μη χορήγηση ή μη χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας, καθώς και η απουσία πιστοποιητικών ελέγχου ανυψωτικών μηχανημάτων ή πιστοποιητικών απαλλαγής από επικίνδυνα αέρια.
Οι παραβάσεις που αφορούν περιστατικά βίας και παρενόχλησης στην εργασία κατατάσσονται σε μέτρια σοβαρότητα, ενώ η παρεμπόδιση του έργου των Επιθεωρητών Εργασίας αντιμετωπίζεται πλέον ως παράβαση υψηλής σοβαρότητας. Αντίθετα, διοικητικές παραλείψεις, όπως η μη ανάθεση καθηκόντων Τεχνικού Ασφάλειας ή Ιατρού Εργασίας, η μη τήρηση της Γραπτής Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου ή των προβλεπόμενων βιβλίων ασφαλείας, κατατάσσονται στις παραβάσεις χαμηλής σοβαρότητας.
Πρόστιμα από 300 έως 50.000 ευρώ
Με βάση τον τύπο υπολογισμού που προβλέπει η απόφαση, τα πρόστιμα διαμορφώνονται σε έξι κλίμακες με τα παρακάτω ποσά:
1η κλίμακα από 300 έως 2.500 ευρώ,
2η κλίμακα από 2.501 έως 5.000 ευρώ,
3η κλίμακα από 5.001 έως 10.400 ευρώ,
4η κλίμακα από 10.401 έως 20.300 ευρώ,
5η κλίμακα από 20.301 έως 30.200 ευρώ,
6η κλίμακα από 30.201 έως 50.000 ευρώ, που αποτελεί και το ανώτατο εύρος της κλίμακας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην υποτροπή. Εάν μια επιχείρηση έχει τιμωρηθεί τουλάχιστον δύο φορές για την ίδια παράβαση στον ίδιο χώρο εργασίας μέσα στην τελευταία τετραετία, το πρόστιμο αυξάνεται κατά: 5% για παραβάσεις χαμηλής σοβαρότητας, 10% για μέτριας σοβαρότητας, 15% για υψηλής σοβαρότητας, 20% για πολύ υψηλής σοβαρότητας παραβάσεις.
Η αλλαγή του νόμιμου εκπροσώπου της επιχείρησης δεν επηρεάζει την αναγνώριση της υποτροπής.
Η απόφαση προβλέπει ακόμη ότι, με ειδικά αιτιολογημένη εισήγηση του Επιθεωρητή Εργασίας, το βασικό πρόστιμο μπορεί να αυξηθεί έως και κατά 50%, ιδίως όταν πρόκειται για μεγάλες επιχειρήσεις με σημαντικό οικονομικό μέγεθος ή όταν, σε τεχνικά έργα, διαπιστώνεται αυξημένη ευθύνη του κυρίου ή του αναδόχου του έργου.
