Της Βίκυς Κουρλιμπίνη
Η εποχικότητα μέχρι πρότινος ήταν ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του ελληνικού τουρισμού, καθώς το προϊόν “ήλιος και θάλασσα” συγκέντρωνε μεγάλο μέρος της ζήτησης στους θερινούς μήνες. Τα τελευταία δύο χρόνια, ωστόσο, η κατανομή της τουριστικής κίνησης εμφανίζει διαφορετική εικόνα σε σχέση με την περίοδο πριν από την πανδημία. Το τρίτο τρίμηνο συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των αφίξεων, των διανυκτερεύσεων και των εισπράξεων, αλλά το μερίδιό του έχει υποχωρήσει, ενώ ενισχύεται η συμμετοχή των υπόλοιπων τουριστικών περιόδων και κυρίως της άνοιξης και του φθινοπώρου.
Η μεταβολή αποτυπώνεται στα στοιχεία της πρόσφατης μελέτης του ΙΝΣΕΤΕ και έρχεται σε μια χρονιά κατά την οποία η Ελλάδα διατηρεί ισχυρή ζήτηση και εκτός της κορύφωσης της θερινής περιόδου. Ενδεικτικά, για τον φετινό Σεπτέμβριο έχουν προγραμματιστεί περισσότερες αεροπορικές θέσεις από το εξωτερικό σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025, ενώ αυξημένη κίνηση καταγράφεται σε βασικές αγορές και δημοφιλείς προορισμούς.
Οι νέες “ισορροπίες”
Πριν από την πανδημία το τρίτο τρίμηνο αντιστοιχούσε στο 56% των αφίξεων. Το ποσοστό μειώθηκε στο 52% το 2024 και παρέμεινε στο ίδιο επίπεδο το 2025. Ακόμα μεγαλύτερη είναι η μεταβολή στις διανυκτερεύσεις. Από 59% το 2019, το μερίδιο του τρίτου τριμήνου υποχώρησε στο 53% το 2025.
Στις εισπράξεις, το τρίτο τρίμηνο αντιστοιχούσε το 2019 στο 59% του συνόλου, έναντι 54% το 2024 και 53% το 2025.Τα παραπάνω συνοδεύονται από αύξηση των μεριδίων των υπόλοιπων μηνών της τουριστικής σεζόν, με το δεύτερο και το τέταρτο τρίμηνο να εμφανίζουν τη μεγαλύτερη άνοδο.
Η διαφορά στην εποχικότητα γίνεται ακόμα πιο εμφανής σε επίπεδο μεμονωμένων αγορών. Στις αφίξεις, το υψηλότερο ποσοστό κατά το τρίτο τρίμηνο καταγράφεται από την Τσεχία, με 76%, ενώ ακολουθούν η Βουλγαρία με 73% και η Ρουμανία με 72%. Στην Αυστραλία το ποσοστό διαμορφώνεται σε 65%, ενώ Ιταλία και Δανία βρίσκονται στο 60%. Στις εισπράξεις, η Τσεχία βρίσκεται και πάλι στην πρώτη θέση, με 78%. Ακολουθούν η Βόρεια Μακεδονία και η Ρουμανία με 68%, η Βουλγαρία με 67%, η Αυστραλία με 64%, η Ιταλία και η Δανία με 62% και η Σερβία με 61%.
Όπως σημειώνουν φορείς του τουριστικού χώρου, οι ταξιδιώτες αναζητούν πλέον μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τον χρόνο των διακοπών τους, ενώ οι ηπιότερες καιρικές συνθήκες του φθινοπώρου καθιστούν αρκετούς προορισμούς περισσότερο ελκυστικούς για όσους επιθυμούν να αποφύγουν τις υψηλές θερμοκρασίες και την έντονη κίνηση του καλοκαιριού.
Ταυτόχρονα, η ταξιδιωτική συμπεριφορά διαφοροποιείται. Η εμπειρία δεν περιορίζεται πλέον στο μοντέλο “ήλιος και θάλασσα”, αλλά περιλαμβάνει πολιτισμό, γαστρονομία, φυσιολατρικές δραστηριότητες, ευεξία, αθλητισμό και θεματικές εμπειρίες. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η τιμή. Εκτός των περιόδων κορύφωσης, ο ταξιδιώτης μπορεί να βρει πιο ανταγωνιστικά πακέτα διαμονής.
Ισχυρή η αεροπορική ζήτηση και τον Σεπτέμβριο
Τα στοιχεία για τον φετινό Σεπτέμβριο προσθέτουν ακόμα μία παράμετρο στην εικόνα της επιμήκυνσης της τουριστικής κίνησης. Σύμφωνα με το Airdata Tracker, οι προγραμματισμένες αεροπορικές θέσεις από το εξωτερικό προς την Ελλάδα ανέρχονται σε 4,8 εκατομμύρια, έναντι 4,5 εκατομμυρίων τον Σεπτέμβριο του 2025. Η αύξηση διαμορφώνεται σε 5,9%.
Το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει η μεγαλύτερη αγορά, με 1,014 εκατομμύρια θέσεις, αυξημένες κατά 7,1% σε ετήσια βάση. Ακολουθεί η Γερμανία με 818.000 θέσεις, αυξημένες κατά 5,1%, και η Ιταλία με 374.000, αυξημένες κατά 3,7%. Από τις μεγαλύτερες αυξήσεις ξεχωρίζουν το Ισραήλ, με 254.000 θέσεις και άνοδο 19,5%, και η Πολωνία, με 152.000 θέσεις και αύξηση 25,1%. Θετική μεταβολή καταγράφεται επίσης από τις ΗΠΑ (+4,8%) και την Ολλανδία (+2,2%).
Αντίθετα, οι προγραμματισμένες θέσεις από τη Γαλλία μειώνονται κατά 1%, από την Αυστρία κατά 2,7% και από την Τσεχία κατά 4,5%.
Ψηλά οι μεγάλοι προορισμοί
Σε επίπεδο αεροδρομίων, η Αθήνα συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο αριθμό προγραμματισμένων θέσεων για τον Σεπτέμβριο, με 1,5 εκατομμύριο, αυξημένες κατά 2,9% σε σχέση με πέρυσι. Ακολουθούν οι μεγάλοι νησιωτικοί προορισμοί. Το Ηράκλειο συγκεντρώνει 679.000 θέσεις, με αύξηση 5,8%, ενώ η Ρόδος φτάνει τις 530.000, καταγράφοντας άνοδο 8,8%. Η Κέρκυρα καταγράφει 420.000 θέσεις, αυξημένες κατά 5,7%. Ιδιαίτερη μεταβολή εμφανίζουν τα Χανιά, με τις προγραμματισμένες θέσεις να φτάνουν τις 257.000, αυξημένες κατά 13,6%.
Οι επιχειρηματίες του χώρου περιμένουν φέτος ακόμα ένα ρεκόρ στα τουριστικά μεγέθη, παρά το γεγονός πως το μεγαλύτερο μέρος των κρατήσεων λαμβάνει χώρα την τελευταία στιγμή (last minute), δηλαδή πολύ κοντά στην ημερομηνία άφιξης.
Ήδη, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ανήλθαν σε 8,8 δισ. ευρώ το διάστημα Ιανουαρίου-Ιουνίου, έναντι 7,66 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025, καταγράφοντας άνοδο 14,8%.
Υπενθυμίζεται πως οι εισπράξεις από τον τουρισμό (χωρίς κρουαζιέρα) ανήλθαν το 2025 σε 22,6 δισ., αυξημένες κατά +9,8% έναντι του 2024 (20,6 δισ.). Περιλαμβανομένων των εσόδων από την κρουαζιέρα, τα τουριστικά έσοδα έφτασαν τα 23,6 δισ., αυξημένα κατά +9,4% έναντι του 2024 (21,6 δισ.). Την ίδια ώρα, οι αφίξεις από τον εισερχόμενο τουρισμό (χωρίς κρουαζιέρα) ήταν 38 εκατ. το 2025 (+5,6% έναντι του 2024). Με την κρουαζιέρα, οι αφίξεις ανήλθαν σε 43,3 εκατ. Σε σύγκριση με τα προ πανδημίας επίπεδα-ρεκόρ του 2019, οι τουριστικές αφίξεις αυξήθηκαν κατά 21% έως το 2025, ενώ οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ενισχύθηκαν κατά 28%.
